Lulling out of their necks: slecht Engels in songteksten

© Ineke Klerks

Duberman, een Nederlandse New Yorkse, is oprichtster van de afdeling Engels aan de Rockacademie in Tilburg en al jaren taalcoach van artiesten die zich in die taal zo verstaanbaar mogelijk wensen te maken.

"De rockprofessor: 'Tenzij je Mick Jagger heet, moet je de regels volgen'"

Buffi Duberman «Ik noem geen namen, maar dat heb ik letterlijk van de website van een artiest. Hij wilde zeggen dat hij een gitaarvirtuoos was die al op zijn vijfde was begonnen met spelen, maar in plaats daarvan liet hij de wereld weten dat hij op die leeftijd voor het eerst masturbeerde. Het was een Engelstalige artiest, ja.»

HUMO Wat is de meest voorkomende fout in een songtekst?

Duberman «Veel artiesten beheersen de verschillende vormen van de verleden tijd niet. Daardoor zeggen ze vaak iets anders dan ze bedoelen. Ik hoor wel eens de tekst van een lovesong en denk: 'Wat jammer dat het gedaan is tussen die twee.' En dan ontmoet ik de artiest en zegt die: 'Nee hoor, we zijn nog samen!'

»Maar ik zal nooit op iemand toestappen en zeggen: 'Hey, ik vind jouw Engels niet goed genoeg.' Ik help alleen mensen die geholpen willen worden.»

HUMO Is het Engels van jongeren er de laatste jaren op vooruitgegaan, dankzij de sms- en chat-taal?

Duberman «Ze dénken dat ze Engels kennen, dat is veranderd. Maar goed, de jeugd in België en Nederland spreekt nog altijd een stuk beter Engels dan hun leeftijdsgenoten in Frankrijk of Duitsland, waar Engelse films sinds jaar en dag gedubd worden en waar ze denken dat John Wayne vloeiend Frans en Duits sprak.»

HUMO Vaak een moeilijke keuze voor Belgische of Nederlandse groepjes: zing ik in het Amerikaans of in het Engels? En in wélk Amerikaans of Engels?

Duberman «Precies. Nederlanders kiezen bijna altijd voor Amerikaans Engels - vijfentachtig procent van mijn klanten is geneigd Amerikaans te zingen. Maar soms proppen ze daar dan een typisch Brits woord tussen. In het Amerikaans slik je bijvoorbeeld de slot-t bijna altijd in, in het Engels benadruk je ze net. Mijn raad luidt meestal: als je in het Amerikaans zingt, blijf dan in het Amerikaans zingen, en switch niet plots naar het Engels. Of andersom.»

HUMO Wat met Mick Jagger, die in de ene song Cockney hanteert en in de volgende zingt alsof hij al heel zijn leven in Alabama woont?

Duberman «He's Mick Jagger, the man can piss perfume. He can get away with it, hij heeft dat verdiend. Maar voor gewone stervelingen geldt: je moet eerst de regels kénnen voor je ze aan je laars kunt lappen.

»Nu, sommige artiesten vinden het ook gewoon niet erg dat ze herkenbaar zijn als niet-native speaker. Kijk naar Björk. Of Kings Of Leon: die zijn van Tennessee, maar de helft van wat ze zingen, begrijp ik niet.»

HUMO U werkt enkel met zangers?

Duberman «Ik werk meestal met de songwriter, ja, maar voor een groep op tournee vertrekt, wil ik graag met de hele band samenzitten. Ik wil namelijk dat ze in interviews allemaal hun mannetje kunnen staan. Ik heb eens een drummer gehad die er niet van wilde weten - hij was de drúmmer, weet je wel, hij drumde en dat zou volstaan. Tot hij een keertje werd gebeld door de Duitse radio om te praten over zijn drumtechniek, in het Engels. Hij viel compleet door de mand, live op de Duitse radio. Hij schaamde zich zo hard dat hij mij een week later zelf belde.»

HUMO Geeft u eens drie tips voor deelnemers aan Humo's Rock Rally?

Duberman «Eén: zorg ervoor dat je met de eerste strofe mijn aandacht beethebt. Als mijn gedachten eenmaal zijn afgedwaald, is het heel moeilijk om me weer bij de les te krijgen. Bij producers in Los Angeles is de red light test erg in zwang. Als ze een liedje net hebben afgemixt, stoppen ze de cd in hun auto en gaan ze op straat mensen oppikken. Bij elk rood verkeerslicht mogen ze uitstappen; blijven ze zitten, dan is dat een goed teken.

»Twee: get feedback. Verwelkom de mening van andere mensen: je wordt er sterker van, een betere artiest. Sta open, niet alleen voor je Engels maar ook voor je podiumpresentatie. Omring je desnoods met een klein team van mensen van wie je de mening waardeert.

»Drie: durf keuzes te maken. Als je altijd liedjes schrijft over jezelf, probeer er dan eens eentje te schrijven in de derde persoon. Verzin iets wat niets met jezelf te maken heeft. Of andersom: durf eens iets heel persoonlijks te schrijven. Durf met meer kleuren te schilderen.»

HUMO Het valt me op dat jonge songschrijvers koste wat het kost het woord willen gebruiken dat ze die week hebben geleerd.

Duberman «Ja, zo van 'kijk mij eens!' Wat je zeker nooit mag doen is woorden zingen die je niet kent. Ik heb eens een jong blank meisje 'Strange Fruit' van Billie Holiday weten zingen, een slavenlied met een immense historische betekenis. Ze dacht dat het lied over fruit ging, over bananen aan een boom (de song gaat over het lynchen van zwarten, red.). Tja, dan kom je natuurlijk niet geloofwaardig over. Als je een woord gebruikt, zorg er dan voor dat het net dát woord is dat je nodig hebt, en gebruik het niet gewoon omdat het rijmt. De lat moet altijd hoog liggen! Blijven zoeken, blijven ontwikkelen. Niet snel tevreden zijn.»

HUMO Hebt u zelf eigenlijk wel eens een song geschreven?

Duberman «Ik schrijf mee. Ik ben geen muzikant, ik kan niet zingen en bespeel geen instrument, maar ik kan heel goed applaudisseren en knuffelen (lacht). En ik ben goed met woorden. Muzikanten vinden het vaak verfrissend dat ik alleen met tekst bezig ben en niet word afgeleid door een riff of een solo.»

HUMO Wie zijn uw favoriete tekstschrijvers of -schrijfsters?

Duberman «Ray LaMontagne, Leonard Cohen, Aimee Mann, Joni Mitchell, Bob Dylan, Randy Newman... Maar ook Lily Allen en John Mayer. En Milow! He's terrific. Ik gebruik hem al lang als voorbeeld, maar ik heb hem helaas nog nooit ontmoet. In een volgend leven wil ik met hem trouwen (lacht). Voor mij is hij Meneer Bruce Springsteen Junior.

»Mijn overtuiging is: iedereen heeft iets te vertellen op een volstrekt unieke manier. Soms moet je er heel diep voor graven, maar het zit er.»

You should already be cleaning off your shovel!

Eerste preselecties voor Humo's Rock Rally 2010: Trix in Antwerpen (15/1) en De Zwerver in Leffinge (16/1).