In Memoriam: Malcolm McLaren

Malcolm McLaren is de Baron von Munchausen van de popmuziek, de Fitzcarraldo van de punk, de VDB van de platenindustrie.

"Weldoener, oplichter, duivel, genie: gods rechterhand"

Hij is een universeel mens, een jack of all trades, die van zichzelf zegt dat hij 'niets echt kent, maar alles ongevéér'.

Het is verbijsterend hoe McLaren ondanks het ontbreken van enig duidelijk talent - hij kan noch zingen, nocht een instrument bespelen - toch al bijna twintig jaar in de rock meedraait.

Iedereen is het erover eens dat hij een neus heeft voor the next big thing. Hij trok aan de touwtjes van de punk, lanceerde op z'n eentje de Duck Rock en de opera-revival, maakte tussen de bedrijven door een reeks pornofilms en ging dan doodleuk voor Hollywood werken.

Hij was de uitvinder van Boy George, The Sex Pistols, Bow Wow Wow en The Bollock Brothers. En terwijl House en New Beat de discotheken onveilig maken, schrikt hij er niet voor terug om een nieuwe dance craze te lanceren: 'Vogueing', A Guido To Modern Manners, een cocktail van breakdance, walsen en mannequin-poses.

McLaren is ook een notoir zakenman die graag 'vergeet' te betalen ('Geld is niet belangrijk', mompelt McLaren steeds weer als hij met de noorderzon verdwijnt).

'The art of stealing is the art of genius' is zijn leuze, die hij gestolen heeft van Oscar Wilde.

HUMO Je zit hier nu voor me als een prettig gestoorde Jan Klaassen: een volwassen man van drieënveertig in een te wijde kniebroek met een knalroze hemd en een wilde bos krullen. Maar tijdens de hoogdagen van de punk, als manager van de Sex Pistols, zag je eruit als een waardig zakenman in een driedelig kostuum.

McLaren «Ja, en nu probeert David Bowie met Tin Machine vijftien jaar te laat de Sex Pistols te spelen... in maatpakken (lacht). Is het niet bespottelijk? Ik kom er tenminste voor uit dat ik nooit heb gepogood.

»Dat ik in 1977 een maatpak droeg was een act, een rol. Laat een anarchist een kostuum dragen en hij kan zich een moord permitteren! Ik moest toen onderhandelen met de haaien van de platenfirma - muizen in grijze pakken- en door mijn act dachten ze dat ik één van hen was.

»Ik nam een houding aan van'Heren! Die Sex Pistols, dat zijn natuurlijk schurfige ratten, uitschot, en ik misprijs hen net als u. Mààr: dat is wat de jeugd wil, dus er valt GELD aan te verdienen'.

»Platenfirma's zijn hoeren jongen, ze dansen allemaal op hetzelfde liedje: Money Makes the World Go Round. Ze zijn bang om financieel de boot te missen, en zijn om dat te vermijden bereid hun principes en normen te verraden.»

HUMO Mensen die een revolutie of een ander cruciaal evenement hebben meegemaakt protesteren altijd dat hun ervaring niet strookt met de latere geschiedschrijving. Geldt dat ook voor de punk en jouw aandeel daar in?

McLaren «Natuurlijk! Wie nu vijftien is, heeft waarschijnlijk een verkeerd beeld van wat de Sex Pistols en de punk waren, omdat de geschiedenis altijd wordt geschreven door buitenstaanders; door boekhouders. Want zij die het echte verhaal zouden kunnen schrijven hebben het te druk met geschiedenis maken.»

HUMO Geef eens een voorbeeld waaruit blijkt dat de geschiedenisboekjes jouw ervaring hebben verdraaid?

McLaren «Oh, blind geloven in het beeld van Johnny Rotten dat John Lydon eigenlijk een braaf mannetje met een zwaar katholiek schuldgevoel was, dat dààrom wanhopig probeerde een stout jongetje te zijn.

»Terwijl hij werd uitgelachen door de andere Pistols, want dat waren echte smeerlappen. Ik heb nog nergens iets gelezen over Lydon als puber, als een jongetje dat wanhopig slim probeerde te zijn, en dat constant papa McLaren wou imponeren, in plaats van zich zoals een verstandig mens als een idioot aan te stellen, en zo eigenlijk véél slimmer te zijn.

»Lydon was een baasje dat meer heil zag in profetisch denken dan in De Kunst der Idiotie (lacht). Fout hoor, want als je dat wil, moet je niet de popmuziek als medium kiezen.»

HUMO Wat zijn, na al die jaren, de gulden regels uit het Grote Malcolm McLaren Handboek Der Lichte Muziek?

McLaren «Wees nooit vervelend. Verander, blijf veranderen. Doe niets wat je niet wil doen. De meeste mensen doen wat ze niet graag doen. En het is zelfs al lang niet meer zo dat kunstenaars zich van die slavernij bevrijd hebben.

»Zeker in de popmuziek zijn de vrijbuiters vervangen door boekhouders. Popmuziek is tegenwoordig een vermoeiend beestje dat bluft bij gebrek aan zelfvertrouwen. Maar wat kan je anders verwachten in een tijdperk waarin zestienjarigen zich als zestigjarigen gedragen?

»Popmuziek is alleen nog een platform voor performers, niet meer de dragers van de nieuwe informatie zoals ze ooit was. Dat element van bendevorming is ook verdwenen: vroeger luisterde je naar popmuziek to join the gang, nu verbérgt iedereen zich.

»En als ik één les geleeerd hebt, is het: àlles wordt gedetermineerd door details. Bijvoorbeeld: een popgroep zal nooit hoger springen dan de polsstok die hun songs lang is, nooit verder komen dan de echo die hun nààm oproept, nooit meer bereiken dan hun arrogantie afdwingt.»

HUMO En wat nu?

McLaren «Dat vraag ik me ook af. Ik word oud. Ik ben drieënveertig, al mijn vrienden zijn getrouwd... That's the weirdness of it all. Ik hoop maar dat ik niet tragisch eindig. We'll see.»