Amy Winehouse : Back to black.

Ik heb net nog eens de beelden bekeken op de EPK (Electronic Press Kit - een dvd voor de pers waarin een artiest z'n nieuwe cd voorstelt) uit 2007 waarin Amy uitlegt hoe ze 'Rehab' schreef. Haar monoloog getuigt van de typische zelfoverschatting van de verslaafde: het zijn de ànderen die aan een overdosis bezwijken, meneer, niét ik, ik ben slimmer. Ze gaf toe dat ze zelfdestructief was, en 'troubles' had, en zowel haar manager als een batterij doktoren hadden een ontwenningskuur aanbevolen. Ze vroeg de mening van haar vader en die zei volgens Amy 'Nah, you don't need to go.' En dat was dat: 'I said no-no-no.' Diezelfde overschatting deed haar zeggen: 'I believe that everything happens for a reason.' Zou ze dat nu nog vinden?

Amy's vader Mitch, een taxichauffeur, zingt overigens ook: hij is een would be crooner die in z'n vrije tijd Frank Sinatra imiteert. Alweer een bittere ironie: Mitch was in New York om daar z'n eigen cdtje voor te stellen toen hij het bericht kreeg dat z'n dochter thuis dood was gevonden. Ik reed één keer met Mitch mee, en hij bleek het heerlijk te vinden dat het klassieke 'Guess who I had in the back of my cab last night?' -cliché van cabbies die namedroppen welke sterren ze vervoerd hebben, nu werd omgedraaid: passagiers pochten dat ze door de échte pa van dé Amy Winehouse waren gevoerd.

De eerste keer dat ik Amy Winehouse zag, zonder te weten wie ze zou worden, was in een sketch van het briljante comedy team 'The Fast Show'. Ze was vijftien, zat nog op de Sylvia Young showbizz school - een 'tits & teeth school', zo genoemd omdat borsten en tanden het eerste zijn dat de acteurs in spé aan zichzelf laten verbouwen. Maar Amy was toen nog wat je ironisch genoeg clean moet noemen: fris, jong, onbesmet. Al keek ze al wat blasé, haar gedachten duidelijk al bij grotere dingen dan dit figurantenrolletje. Later waren ook de komieken van de Fast Show verbijsterd toen iemand hen er op wees dat het Lolitaatje van toen wel degelijk de beroemde Amy Winehouse was, en tijdens het laatste optreden dat ik van hen zag, vermomde Paul Whitehouse zich meesterlijk - mét beehive en de hulp van Paul Weller - als Amy Whitehouse.

Ik heb haar twee keer gesproken, en een derde keer bijna. In 2004 bleek ze bevriend met een Londense vriendin van me die, o ironie, healthfood verdeelde en yogales gaf. Maar ze bleek ook bevriend met louche alcoholisten waarmee ze graag biljart speelde, en later met de man die meer dan wie ook haar ondergang zou bespoedigen: Blake Fielder-Civil. Toen hij - een dealer, een junk, een klaploper - in de gevangenis belandde voor GBH (slagen en verwondingen), gedroeg Amy zich zoals het liefje van een gangster die haar arme man melodramatisch door dik en dun bijstaat. Satan scoort weer een punt, nu de man die Amy op het slechte pad hield, en wiens naam op haar linkerborst staat getatoeëerd, niet zélf aan een overdosis stierf, maar integendeel haar miljoenen zal erven.

Amy was een product van Noord Londen - Norf Landan -, en gebruikte continu de volkse stopwoorden uit dat milieu: iets was wicked (geweldig) en proper (écht) en savvy (doorleefd). Als ze geen mening had, zei ze 'wa-evah' (whatever). Ze was heel klein en heel smal, een pluimgewicht. Ze had ràre tattoos - welke andere vrouw die geen butch lesbienne is heeft een halfnaakte fifties chick en de naam 'Cynthia' op haar arm staan? Ze gebruikte toen al (te)veel make-up - 'my warpaint, my gameface' - uitdrukkingen die niet elke vrouw over zichzelf zou gebruiken; 'game' is een verwijzing naar hoeren. Naar mijn gevoel had ze dezelfde streetwise intelligentie als Liam Gallagher. Voor de drank, de drugs en het slaaptekort haar uiterlijk aanvraten, was ze extreem sexy. Van dichtbij had ze enorm grote, wonderlijk gifgroene kattenogen, en een onweerstaanbare oogopslag, à la prinses Diana. Ze kon flirten als de beste en keek je na elke zin testend aan, als om te verifiëren of je wel echt luisterde, en of je het eens was met wat ze zei, of om te zien of ze weg kwam met wat ze beweerde, want liegen en overdrijven waren hobby's. Ze was de enige vrouw die ik ooit ontmoette die kon ruziemaken én flirten in dezelfde zin.

Ze hield van gore grappen, en ook haar teksten waren niet bepaald preuts ('He left no time to regret/kept his dick wet'... 'My destructive side has grown a mile wide'). Haar eerste cd heette 'Frank' - niét de jongensnaam, zoals veel buitenlandse perslui verkeerdelijk berichtten, maar Engels voor, vrij vertaald: 'Ik heb een grote muil en zeg mijn gedacht, en klinkt het niet, dan botst het.' Over haar teksten zei ze ook: 'Te veel liedjes zeggen 'Ik hou van jou maar jij niet van mij, boehoehoe.' Ik ben een drama queen: mijn stijl is meer 'Zelfs als jij niet van me houdt, leg ik m'n hart in de goot, en laat de auto's er maar 'ns flink heen en weer over rijden.' Bijna alles wat ze schreef was autobiografisch: 'I have to live it before I can write it.'Dat Blake haar, bovenop al het andere morele misbruik, af en toe ook stevig afroste, nam ze er graag bij. Van 'He hit me...and it felt like a kiss' van The Crystals zei ze: 'Anderen vinden dat een vrouwonvriendelijke tekst, maar ik begrijp dat nummer.'