Interview met liegende Hollander Floris Kaayk alias 'Jarno Smeets'

, door (rw)

jarno interview 2

De internationale media smulden, en op Twitter bleek duidelijk hoezeer zijn verhaal een gevoelige snaar raakte: honderden mensen lieten weten hoe prachtig ze het vonden dat de oudste droom van de mensheid was gerealiseerd. Ondermeer de technologiesite Wired bracht het verhaal als een doorbraak: 'Man flies with home made wings'.

'Ik weet nu dat het een hoax is, maar ik ben er nog altijd van overtuigd dat het kan.'

Humo had het verhaal van Jarno Smeets al een maand geleden gebracht, nadat we op een artikel botsten waarin fysicus Rhett Allain narekende of Jarno's aanpak theoretisch mogelijk was. Op dat moment had Jarno alleen nog maar een mislukte testvlucht achter de rug.
Maar de conclusie van Allain was hoopgevend voor het project: met de technologie die Jarno gebruikte (lichte maar sterke motoren, een paar gehackte Wii-controllers en ultramoderne batterijen) moest het in principe mogelijk zijn om een man van zo'n 85 kilogram de lucht in te krijgen. We belden Jarno voor een interview. In zijn atelier in Den Haag, tussen de schetsen en motoronderdelen, benadrukte Jarno hoe moeilijk het zou worden om écht te vliegen. Er zaten wat scheurtjes in de vleugels. Misschien was zijn aanpak niet helemààl juist. En binnenkort eindigde zijn sabbatical bij Philips, waar hij werkte als technisch ingenieur.
Toen minder dan een maand later de triomfantelijke mail kwam waarin hij ons meldde dat het hem gelukt was, was dat verrassend snel - een beetje verdacht zelfs. Ook op internet was de achterdocht groot: commentatoren op Twitter en YouTube beweerden met grote stelligheid dat het filmpje vervalst was. Humo liet het filmpje beoordelen door twee specialisten in computereffecten. Zij raakten er niet uit: als het CGI was, was het toch verdomd goed gedaan. Uiteindelijk viel Jarno door de mand toen we naar Philips Design belden: er had nooit een Jarno Smeets bij hen gewerkt, klonk het daar. Ook bij Pailton Engineering, een andere ex-werkgever, klonk het: "Niemand kent hem hier."  De vliegende Hollander bleek eerder een liegende Hollander.

'Smeets is een fantast of een marketeer', concludeerden we woensdag op deze site. Donderdagavond gaf Smeets dat uiteindelijk ook toe in een aflevering van 'De Wereld draait door': het hele verhaal was een zogenaamde hoax. Jarno Smeets is een fictief personage, een verzinsel van filmmaker en CGI-specialist Floris Kaayk.

Kaayk is met het project 'Human Bird Wings' overigens niet aan zijn proefstuk toe: hij maakte al eerder twee fake documentaires, in de stijl van National Geographic en Discovery Channel.
Floris Kaayk ('Jarno Smeets') «De Nederlandse omroep NTR wilde graag een verhaal maken dat verteld werd en zich ontwikkelde op nieuwe media, via blogs en Twitter en YouTube. Een soort hoax. Omdat ik zo'n fascinatie heb voor moderne technologie en hoe je het menselijke lichaam daarmee kan uitbreiden, dacht ik dat het wel een mooi idee zou om via zo'n verhaal de ultieme menselijke droom te realiseren: vliegen met zelfgemaakte vleugels. »

HUMO Behalve dat je loog over je werkgevers waren er weinig losse eindjes aan je project. Het zag er allemaal heel overtuigend uit.
Kaayk «Dat was ook de bedoeling: dat het hele verhaal aan kracht won omdat al die internetsporen zo realistisch waren. Ook de website van Human Bird Wings heb ik zo juist mogelijk proberen stileren: dat amateuristische van die doe-het-zelfprojecten, die blogstijl, de YouTube-filmpjes. Heel typisch aan die projecten is dat ze heel goed gedocumenteerd zijn, daar heb ik hard op gewerkt. Daar had ik al wat ervaring mee door mijn vroegere fake National Geographic-documentaire. Ook aan de CGI hebben we heel lang gewerkt. (met lichte trots) Zelfs de mensen van Industrial Light & Magic van George Lucas, de makers van 'Star Wars', hadden het er lastig mee. Ze hebben uiteindelijk geconcludeerd: het is vals. Maar dan omdat het een aantal technieken gebruikt die valse filmpjes gebruiken, zoals opeens de actie cutten op belangrijke momenten, of met de camera schudden. Niét omdat ze het konden zien.»

HUMO Heb je gewoon geluk gehad dat het hele concept theoretisch kon werken, zoals die fysicus schreef, of heb je gewoon veel research gedaan?
Kaayk «Nee, dat was bewust. Ik had ongeveer een idee wat ik wilde doen. Ik heb nogal uitgebreid onderzoek gedaan naar die hele do it yourself-beweging op internet. Daar komen een paar dingen altijd terug: gehackte Wii-controllers en smartphones, bijvoorbeeld (lacht). Dat is zo typisch, dat komt op al die forums terug. Met die elementen ben ik naar een ingenieur van de TU Delft gegaan, en die heeft het concept verbeterd, zodat het helemaal aannemelijk werd.
Dat is wel het mooie aan het verhaal: dat wat ik vertel, ook écht zou kunnen. En dat het echt pas nu kan, met de moderne ontwikkelingen in de technologie. Hoe vervelend mensen het ook vinden dat ze voor de gek zijn gehouden: voor wie dit echt wil bouwen, ligt er nu een heel bruikbaar concept. »

HUMO Eén iemand zei wel: onmogelijk dat je dit met Wii-controllers kan, de mijne valt soms uit middenin een spelletje. Dan ben je morsdood als je in de lucht hangt.
Kaayk (lacht) «Ja. Er waren ook mensen op forums die zeiden: waarom gebruik je bluetooth? Dat is zò onbetrouwbaar, je kan beter met een kabeltje werken. Maar dat hoort bij dat knutselachtige, vond ik. Net als het kitesurfzeil en die surfmasten: die gasten gebruiken altijd dingen die heel dicht bij hen liggen.»

HUMO Als ik achteraf terugdenk aan het interview, zijn er maar twee dingen waarvan ik zeg: dat was misschien een aanwijzing. Zo was je wel héél nerveus.
Kaayk «Ja, ik was altijd maar bang dat je zou vragen: zeg nou eens eerlijk dat het een hoax is. Maar dat deed je niet. »

HUMO Omdat je ocharme veertig centimeter in de lucht ging in die mislukte testvlucht. Waarom zou je zoveel moeite en geld vermorsen om te mislukken? Het werd pas verdacht toen het je opeens lukte.
Kaayk «Ja, da's ook waar. Wij hadden dat filmpje met die gelukte vlucht natuurlijk al klaar op dat moment.
Ik vroeg me af of ik dat Humo-interview wel moest laten doorgaan, maar ik was een beetje gaan opzoeken op het internet. Ik zag dat je zelf ooit undercover was gaan werken bij Mobistar, en ik dacht: hij zal dat wel kunnen waarderen als het uitkomt (lacht). En het leek me mooi om ook zo'n Humo-artikel te hebben om het project te documenteren.»

HUMO Een ander element dat misschien wat té was: het verhaal van je grootvader die tuinman was in de Efteling.
Kaayk «Wel, geloof het of niet, maar mijn grootvader heette écht Louis Smeets, en woonde echt in de Efteling. Mijn moeder is daar zelfs geboren (lacht). »

HUMO Hoe lang heb je hieraan gewerkt, eigenlijk?
Kaayk «Acht maanden lang, zo'n zestig uur per week, schat ik. Het was heel intensief, omdat je ook een soort gespleten persoonlijkheid krijgt: ik moest mijn leven leiden en dat van Jarno ernaast.»

HUMO Dit moet een enorm duur project geweest zijn: al die blogs, Twitterberichten, forumberichten, filmpjes.
Kaayk « Ik heb geen idee hoeveel geld het heeft gekost - voor de fincanciën heb ik een producent. Maar het is wel het werk van een heel team: iemand voor de Twitter account, de blog, enzovoorts. Het is echt een heel groot werk geweest. Maar goed, dat is niet erg: er zijn heel veel kunstwerken die liggen te verkommeren in een museum, waar geen mens aandacht voor heeft. »

HUMO Wat zo vreemd is: met al dat geld en al die moeite had je het project eigenlijk meteen echt kunnen maken.
Kaayk «Nee, want dan had ik waarschijnlijk vleugels van carbon moeten laten maken. De vleugels zoals we ze nu hebben gemaakt, hebben best al veel geld gekost. Maar ik kan me wel voorstellen dat een groot bedrijf nu zegt: leuk idee, laten we het maar proberen. Die Jamie van Mythbusters (een online site die gespecialiseerd is in het doorprikken van pseudowetenschappelijke claims, red.) schrijft ook: ik weet nu dat het een hoax is, maar ik ben er nog altijd van overtuigd dat het kan. Misschien dat hij nu wel beslist om het voor zijn programma een keer te proberen. »  

floriskaayk.com
humanbirdwings.net
 

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven