Anton van Hooff - Athene. Het leven van de eerste democratie

 In Washington woont het parlement niet toevallig in het Capitool, genoemd naar één van de zeven heuvels waarop Rome is gebouwd. Het moet zijn dat de intriges, de kuiperijen en de corruptie van het oude Rome beter passen bij wat wij 'politiek' noemen dan de échte historische bron waaruit dat woord is opgeweld: de democratie zoals die twee eeuwen lang (ongeveer van 500 tot 300 voor Christus) in de stadstaat Athene heeft bestaan.

De Nederlandse classicus Anton van Hooffprobeert in 'Athene. Het leven van de eerste democratie' (Ambo) in het kort te vatten waaruit die allereerste 'volksmacht' bestond, en waar ze vandaan kwam. De Atheense democratie was beperkt tot zowat 15 procent van de bevolking: vrouwen en slaven waren uitgesloten.

Maar in andere opzichten was ze veel radicaler dan de moderne systemen die zich democratisch noemen: 2.600 van de 20.000 Atheense mannen ouder dan dertig waren constant betrokken bij het bestuur. Veel openbare functies werden verloot, en niemand kreeg de kans om zich te nestelen op zijn plek - mandaten werden de hele tijd vernieuwd.

Wie twintig werd, mocht meepraten en -stemmen bij veertig grote volksvergaderingen per jaar. Voor Perikleswas een burger die aan de kant bleef staan niet 'werkloos' maar 'nutteloos'. De Atheense democratie zorgde ten slotte ook voor de desem van een democratische cultuur, die Van Hooff onder andere terugvindt in de komedies van Aristofanes, die het in volle oorlogstijd bestond om zijn leiders op de korrel te nemen. De Britten zouden het tussen '40 en '45 nooit gedurfd hebben met Churchill.

Volgende keer moet Bart De Wevermaar eens een Griekse spreuk opdelven.

• Ambo