Frank Westerman - Dier, bovendier

Dat zijn die beroemde witte paarden van de Spaanse Hofrijschool in Wenen, die door meesterdresseurs tot ballerina's van een halve ton kunnen worden gekneed.

Westerman hervertelt de kroniek van deze paardenfamilie, die deels samenvalt met de geschiedenis van Midden-Europa. Toen het Habsburgse rijk in 1918 door de hoeven zakte, raakten de keizerlijke lippizanerstoeterijen verspreid over verschillende staten en regimes. In de Tweede Wereldoorlog zaten de dieren gekneld tussen de fronten.

De jongste tragische episode speelde zich af in de Balkanoorlog van de jaren negentig, toen Kroatische paarden in het Servische kamp verzeilden. Aan dat kernverhaal heeft Westerman een hele reeks portretjes van getuigen, experts en interviewpartners opgehangen.

Zelf beent hij ook voortdurend door het beeld, als een Hollands neefje van Indiana Jones, op zoek naar de lippizanergraal: de stamboekarchieven! Jeugdherinneringen gooit hij mee in de molen: Frank groeide op in de buurt van de enige lippizaner op Nederlandse bodem. Het gaat allemaal verbazend goed vooruit in een reeks hoofdstukken die op een aantrekkelijke, haast filmische manier geschikt zijn.

Helaas heeft Westerman zijn paardenhistorie ingedikt met allerlei beschouwingen over de erfelijkheidsleer, de nature/nurture-discussie, de carrière van Gregor Mendelenzovoort.

Machtig interessant, maar het lijntje naar de lippizaners is dun. In de passages over de belevenissen van deze paarden in het Derde Rijk zoekt hij krampachtig naar een verband met het nationaalsocialistische rassenprogramma, maar dat lijkt er gewoon niet geweest te zijn. Westerman heeft de pech dat Adolf Hitlereen hondenman was en geen paardenvriend. De Führer was ook veel te modern om nog in cavalerie te geloven.

Paarden speelden nog wel een grote rol in het Duitse leger, maar enkel als trekdieren. En dat wilde niemand de edele lippizaners aandoen: die beesten leefden toen eigenlijk al buiten de tijd. Veel van Westermans gesprekspartners lijken daar ook voor gekozen te hebben.

• Frank Westerman
• Atlas