Paul Auster - Sunset Park

Spilfiguur is Miles Heller, die zichzelf de zoon van een Hollywood-actrice en een gerenommeerd uitgever mag noemen, maar een decennium lang nog liever zijn tong afbeet dan dat hardop te doen. In zijn tienerjaren had hij, al dan niet bewust, schuld aan de dood van zijn stiefbroer, en een etterend geweten dreef hem daarna richting zelfgekozen ballingschap.

De lezer leert Heller kennen in Florida, waar hij aan de kost komt als een bijzonder soort fotograaf: hij maakt foto's van afgedankte spulletjes, achtergelaten door mensen die hun huis na de kredietcrisis halsoverkop hebben moeten verlaten. 'Ieder huis vertelt zijn eigen verhaal – van faillissement en schuld, van wanbetaling en gedwongen verkoop – en hij heeft zichzelf tot taak gesteld de laatste achtergebleven sporen van die verdreven levens vast te leggen.'

Het is de geschikte aanleiding voor Auster om de balans op te maken van de kraters die geslagen werden door de economische crisis van 2008. In plaats van striemend uit te halen tegen het verrotte systeem, kiest hij voor een snoer van petites histoires: hij zoomt aldoor verder in, tot hij zich midden in de moordkuil bevindt.

'Sunset Park' is genoemd naar de vervallen buurt in Brooklyn waar Heller in het tweede bedrijf drie andere, evenzeer beurs geslagen zielen ontmoet. Het kaduke kraakpand waar de vier onderdak vinden, doet dienst als de ultieme schuilplaats. Austers fascinatie voor verval wordt nog duidelijker geïllustreerd door de 'relikwieën van voorbije tijden' waarover één van de vier zich ontfermt in Het Ziekenhuis voor Kapotte Dingen.

Het is niet meer dan een vingeroefening voor de manier waarop de schrijver het menselijke afval sorteert. Auster werpt zich op als hun beschermengel: hij bejegent hen niet alleen met mededogen, hij schat hen zelfs hoger in dan hun soortgenoten die géén wonden te likken hebben. 'Het hele punt is dat wonden van groot belang zijn in het leven, en pas als je op de een of andere manier gewond bent, kun je een volwaardig mens worden.'

Al de rest is vintage Auster: er wordt vrolijk met flashbacks en vertelstandpunten gejongleerd, er wordt opvallend veel aandacht besteed aan oogletsels, besmuikte seksscènes drijven de plot voortdurend nieuwe kanten op, de genietbare nevenpersonages lopen elkaar voor de voeten, en uiteraard is ook de volledige kring rond Miles Heller weer hogelijk verliteratuurd.

Vervelender is Austers neiging (tussen de regels, maar niet tussen de regels genoeg) om zijn lezers op pedante, uitleggerige wijze duidelijk te maken hoe ze 'Sunset Park' het best kunnen lezen. Er kan geen boek of literair meesterwerk vermeld en besproken worden, of je ziet Auster vette knipogen uitdelen.

Maar behalve een mastercursus Begrijpend Lezen is 'Sunset Park' ook een milde kroniek van aftakeling en ontbinding; een zoeklicht op het soort gespleten en bescheten figuren die de maatschappij doorgaans liever vergeet. En geen slechte roman bovendien.

• Paul Auster
• De Arbeiderspers