Susanne Schädlich - Mijn oom, vriend en verrader

Drie jaar na de val van de Muur kreeg schrijver Hans-Joachim Schädlich inzage in de pijnlijk gedetailleerde dossiers die de Stasi over hem en zijn omgeving had samengesteld. Hij stelde tot zijn afgrijzen vast dat hij en zijn gezin jarenlang bespied en gemanipuleerd waren door zijn eigen broer, de joviale historicus Karlheinz Schädlich, die voor zichzelf de cynische oorlogsnaam Schäfer (schaapherder) had uitgekozen. De ontdekking van verraad in je diepste intimiteit kan geen geschenk zijn, zelfs niet voor een schrijver. Hans-Joachim schreef er één kort verhaal over en probeerde zijn leven voort te zetten. Maar in 2007 pleegde zijn broer theatraal zelfmoord, met een schot in de mond op een bank in een Berlijns parkje.

Daarop besloot Susanne Schädlich, de oudste dochter van Hans-Joachim, om de zaak van 'Mijn oom, vriend en verrader' (Cossee) alsnoghelemaal uit te zoeken. Ze stelt zich op als slachtoffer en vat de vele dossierstukken over haar oom in de omlijsting van haar eigen levensverhaal. Maar zo dramatisch is dat relaas niet: de Stasi heeft er eigenlijk alleen voor gezorgd dat Susanne met tien jaar voorsprong op de meeste Ossi's aan een leven in het Westen is kunnen beginnen. Oom Schaapherder had daar - op een korte episode na - niet veel meer mee te maken.

Schädlich is op haar best wanneer ze haar mond houdt en de Stasi laat spreken. Uit hun rapporten, geschreven in de lingua securitatis, een taal die alles verdingt en geen mensen maar alleen 'onderzoeksobjecten' kent, stijgt de bedorven lucht op van wat beslist geen 'gezellige dictatuur' is geweest.

• Susanne Sch?dlich