Jan Van den Berghe - God in Laken

Zou God de Vader zich op het einde van de twintigste eeuw in Vilvoorde gemeld hebben en Jan even herinnerd hebben aan het Laatste Oordeel? We weten het niet, maar Van den Berghe legde zich tegen zijn 60ste een boetegang op en verhuisde naar Canvas, waar hij nog een paar jaar de eindredactie van 'Histories' op zich nam. Bij zijn afscheid van de televisie, in 2004, kondigde Jan aan dat hij zijn terugkeer tot de menselijkheid zou voltooien door nog een paar 'heuse' boeken te schrijven over een onderwerp dat hem al jaren fascineert: de monarchie!

'God in Laken' (Manteau/De Standaard) gaat volgens de ondertitel over 'Het Belgische Koningshuis en het Katholicisme'. Vtm-kijkers, die God waarschijnlijk alleen nog maar zijn tegengekomen als sidekick van Johan Terryn in 'Het zesde zintuig', hoeven niet meteen gillend weg te lopen. Van den Berghe kent zijn vak en serveert zijn niet zó telegenieke onderwerp op het bekende bedje van koninklijke pikanterieën. De minnaressen en de bastaardkinderen zijn weer van de partij, en de lezer krijgt zelfs inzicht in de masturbatiegewoontes van Leopold II. Al die schuinsmarcheerderij doet wel vermoeden dat Gods aanwezigheid in Laken maar zelden zwaar gewogen heeft. Toch telt dit boek 374 bladzijden. De oplossing voor het raadsel is eenvoudig: dit werkstuk gaat niet zozeer over het (doorgaans slappe) geloof van onze vorsten, als wel over hun relaties met de Kerk en het Vaticaan. Leopold I (nota bene een protestant) en Leopold II schurkten wat graag aan tegen de conservatieve krachten in de Kerk van Rome, niet uit overtuiging, maar om hun eigen macht in de Belgische 'barak' te vergroten. Albert I, ook al geen militant gelovige, liet zich als 'koning-ridder' wat graag meeslepen door de hysterische kardinaal Mercier, die patriottisme uitriep tot een christelijke deugd in de strijd tegen Duitsland.
Wellicht woonde God alleen tussen 1960 en 1993 écht in Laken, als vaste gast van Boudewijn en Fabiola. Het is geen groot nieuws dat dit koninklijke echtpaar diepgelovig was en dat Boudewijn – als enige in het vaderlandse rijtje - zijn geloof ook tégen zijn eigen wereldse belangen in liet doorwegen. Toen hij, in 1990, weigerde de abortuswet te tekenen, zette hij zelfs zijn eigen troon op het spel.
'God in Laken' levert stof voor een flinke cursus aanvullende vaderlandse geschiedenis in de volkshogeschool. Maar 'onthullend', zoals de uitgever staat te roepen? Neen. Dat kan ook niet, want Van den Berghe heeft alleen uit gedrukte bronnen, het internet en uit wat interviews geput. Minstens 60% van zijn tekst bestaat uit (lange) citaten, zonder exacte bronvermelding. Dat laatste vermindert de waarde en de bruikbaarheid van zijn knip- en plakwerk aanzienlijk, en het eerste verhindert dat we Jans eigen stem horen. De causeur Jan Van den Berghe kan soms klinken als de Clive James der Lage Landen, maar dat unieke, geestige muziekje krijgen we boven op deze citatenberg niet te horen. Daar heerst de ernst soeverein.