Douglas Coupland - De kauwgomdief

Roger (veertiger, gescheiden en zonder verdoving ontdaan van illusies en dromen) en Bethany (net geen twintig, met een wereldbeeld even fleurig als haar gothic outfit), allebei werkzaam in een groothandel van kantoorbenodigdheden, raken stoemelings verwikkeld in een geheime correspondentie. De eerste licht mondjesmaat sluiers van zijn verleden (een aaneenschakeling van 'verprutste mogelijkheden en gemiste kansen') en serveert een afdoende verklaring voor zijn verbittering en zijn drankprobleem. De tweede vermeit zich in razernij over het feit dat haar leven maar niet uit de startblokken wil schieten: 'Mijn god, ik heb het punt bereikt dat ik naar mijn schaduw kijk, en besluit dat hij als een blok aan mijn been hangt en mij vastpint aan deze stomme winkel in deze stomme buitenwijk in deze stomme nieuwe eeuw.' Bethany stort zich dan maar in de overzichtelijke wereld van 'De handschoenvijver', de 'Who's Afraid of Virginia Woolf'-achtige roman waaraan Roger in zijn vrije tijd werkt, en waarin hij een koppel opvoert dat zelfs de wanhoop al lang voorbij is.

Bij monde van Roger en Bethany slaat Coupland (gelukkig subtieler dan in zijn vorige romans, waarin de stem van de schrijver en die van zijn personages te vaak samenvielen) de lezer om de oren met hartverscheurende passages over leven en liefde, of lichtjes onnozele maar daarom niet minder doeltreffende oneliners: 'Ik geloof dat emoties net zo schadelijk voor ons lichaam zijn als vitaminen, röntgenstralen en verkeersongevallen.' Volgens Bethany zijn dromen per definitie vogels voor de kat: 'Dromen stikken in laurierbladen. Dromen krijgen kanker aan de milt.' Toch is 'De kauwgumdief' geen literaire downer: Coupland laveert voortdurend tussen blinde hoop en doordacht defaitisme, wisselt serotonineshots af met emmers pikzwarte gal en komt uiteindelijk uit bij de totale berusting: 'Over het algemeen bestaat de wereld uit mensen zoals ik, die gewoon voortploeteren. Dat doen mensen namelijk: ploeter, ploeter, ploeter.'

In het hilarische slot - een leesrapport van Rogers literatuurdocent over 'De handschoenvijver' - ontleedt Coupland alweer haarfijn zijn eigen poëtica ('ik heb geen kunst nodig om mij dingen te vertellen over mijn leven van alledag'), setting ('je boek speelt zich af in een alledaagse wereld, en dat is helemaal verkeerd') en vertelstem ('je moet leren afstand te nemen van je ego').

'Ik denk dat je, naarmate je ouder wordt, steeds meer naar de klassieken neigt,' zegt een personage in Rogers roman 'De handschoenvijver', 'maar dat zijn niet de boeken die je het soort hoop bieden voor de wereld, dat je krijgt van één van je favoriete boeken.' Wij verkopen u geen blaasjes als we zeggen dat we 'De kauwgumdief' meteen na lectuur hebben bijgezet in ons hoogstpersoonlijke pantheon van favoriete romans.

(kt)

• Coupland.com
• Wikipedia: Douglas Coupland
• Humobespreking van JPod