Hans Jansen - Zelf koranlezen

Arabist Hans Jansen is een nuchtere Hollander en doet daar niet aan mee. In 'Zelf koranlezen' (De Arbeiderspers) somt hij hoofdstuk na hoofdstuk de problemen op die een lezer moet overwinnen als hij wil doordringen tot de kern van het Heilige Boek van de moslims.

De Koran is op vele plaatsen een duister werk. Jansen schat dat voor zowat een vijfde van de tekst hogere uitlegkunde nodig is, wil je er zelfs maar een klein touwtje aan vastknopen. En dat geldt ook voor wie klassiek Arabisch leest. De oudste Koranteksten zijn genoteerd in een schrift dat geen klinkers aangeeft en waarvan een hele reeks tekens naar twee, soms drie verschillende letters kon verwijzen. Gevolg: alle Koranlezers hebben Korancommentaren nodig. De meest gezaghebbende daarvan zijn even belangrijk voor de gelovigen als het Boek zélf.

Sommige passages van de Koran zijn dan weer pijnlijk helder en ondubbelzinnig, maar dreigen verduisterd te worden door onwetende 'dialoogdorstige vrienden en vooral vriendinnen van de islam', die van Jansen geregeld een sneer moeten incasseren. Hij besteedt een heel hoofdstuk aan 'pijnlijke kwesties'. In Soera (hoofdstuk) 4:34 krijgt de man het recht om een vrouw van wie hij opstandigheid vreest te slaan. Op de vertaling van dat 'slaan' hoeven we nu eens niet te studeren: 'Wa-Dribuuhunna betekent echt gewoon 'slaan'.' Ook goed om te weten: de islam is bedreven in abrogatie, een theologische techniek die toelaat om bepaalde Koranverzen ongeldig te verklaren. Slagen we er dus al eens in om een versregel te verstaan, dan is het goed mogelijk dat die intussen door de schriftgeleerden afgevoerd is. Dat lot was ook de vriendelijke regel 109:6 beschoren, die vaak wordt aangehaald om aan te tonen hoe tolerant de islam wel is: 'U heeft uw godsdienst en ik de mijne.'

'Zelf koranlezen' is een indrukwekkend staaltje filologie, maar wie het uit heeft zal niet meteen naar de dichtstbijzijnde islamitische boekhandel willen rennen.