Andrew Keen - De @-cultuur

Hoe internet onze beschaving ondermijnt' (Meulenhoff) van Andrew Keen. 't Is een brutale aanklacht tegen het internet zoals we dat vandaag kennen - het zogenaamde Web 2.0 - en vooral tegen de cultus van de amateur die sinds het uiteenspatten van de dotcomzeepbel in 2000 in zwang is.

Naar analogie met het zogenaamde 'theorema van de apen' van evolutionist T.H. Huxley - geef een oneindig aantal apen een typmachine en uiteindelijk zal er wel eentje een meesterwerk produceren - ontmaskert Keen het internet als 'een oneindig digitaal oerwoud van middelmatigheid'. Daar, onder het virtuele gebladerte, gedijt het narcisme namelijk als nooit tevoren: ook al had niemand erom gevraagd, toch zetten we onszelf zonder scrupules te kijk op YouTube, gooien de details van onze banale levens te grabbel via MySpace of Facebook en braken meningen, bedenkingen en hartsgeheimen uit via blogs en forums. Volgens believers duidt die informatietsunami op meer democratie, volgens Keen is het een nog ergere nachtmerrie dan die van Orwell.

De schrijver schetst niet alleen de dramatische economische gevolgen van de Web 2.0-revolutie - kranten en tijdschriften zien hun oplages gedecimeerd, artiesten lopen massaal auteursrechten mis - maar tackelt vooral het verdwijnen van de objectiviteit: 'De huidige media verpulveren de waarheid tot een miljard persoonlijke waarheden die ogenschijnlijk allemaal even geldig en waardevol zijn.' Daarop entert hij het vlaggenschip van de digitale democratie, de online-encyclopedie Wikipedia: iedereen mag zijn visie over pakweg de opwarming van de aarde uiteenzetten - professoren én zeventienjarige scholieren uit een achtergesteld gat in de Midwest. Klinkt aanlokkelijk, maar aan de einder gloort niet de verhoopte gouden toekomst maar een virtuele wet van de jungle, meer bepaald die van het digitale darwinisme: 'Het overleven van de luidruchtigste en eigenzinnigste.' Lees: wie het luidst kan brullen, wint.

Tussendoor schudt Keen de ideologen van Web 2.0 bruusk wakker uit hun natte new frontier-droom: het internet is al lang niet meer de plek waar gebruikers zich vrijelijk kunnen bewegen, met gelijkgestemden communiceren en producten kopen en aanbieden zonder tussenkomst van de grote multinationale bedrijven. Die laatste hebben de taal van het amateurisme intussen immers geannexeerd: reclamespots die eruitzien als goedkope YouTube-filmpjes (of in sommige gevallen zelfs gemaakt zijn door hobbyisten) scoren beter dan de dure commercials van professionele productiehuizen.

Pas naar het einde toe beseft Keen dat hij, wil hij serieus genomen worden in het debat, niet alleen dient af te breken: vandaar dat hij vurig pleit voor het in ere herstellen van deskundigen - professoren, journalisten of platenboeren - en hamert op een strikte naleving van de auteurswetten.

In het immer voortreffelijke 'Tegenlicht' deed de door Keen verguisde internetgoeroe en multimiljonair Tim O'Reilly zijn kwelduivel onlangs af als een verzuurde opportunist die zijn persoonlijke rancune eindelijk had weten te verzilveren. Oké: Keen ís een mediageile zeur, een zwartkijker en een elitaire zak. So what? Wij vonden 'm na het lezen van 'De @-cultuur' ook gewoon een wakkere zeur, en bovendien zijn wij - 't is helaas niet onze enige genetische afwijking - geneigd eerder een opbouwende afbreker te geloven dan een entrepreneur die het kapitalisme uit alle poriën zweet en de stank probeert te camoufleren met een slappe eau de toilette van peace, love and understanding.

Zo: dan gaan wij nu ons hoofd nog even leegsluizen met een portie YouTube-filmpjes.

• Andrew Keen: blog
• Andrew Keen op Wikipedia