Amélie Nothomb - De verloofde van Sado

Het fileermes is dan ook het favoriete instrument van Nothomb: met pijnlijke precisie pelt ze de mens af tot weinig meer rest dan een hoopje kwaadaardige ellende. Pessimism is a moral duty, weet u wel. En dat die kaduke boosheid dan ook nog eens in lenige, sarcastische zinnen gegoten wordt, maakt van de Belgische een grande dame van de francofone literatuur.

We schrokken ons dan ook een hoedje toen we 'De verloofde van Sado' (Manteau) onder de neus geschoven kregen. In haar recentste worp is Nothomb immers niet het wrede meisje dat haar lezers de ene optater na de andere verkoopt. Integendeel: de barones schrijft met zachtmoedige stem. Er ligt een glans van licht, argeloos geluk over de bladzijden. Al blijft het aplomb van Nothomb wel intact: ze sleurt als vanouds de lezer mee in een bad van sierlijke zinnen.

'Het komt zelden voor dat ik een geschiedenis schrijf waarin niemand zin heeft om een ander de hersens in te slaan,' noteert ze zelf ook haar gedaanteverwisseling. 'Waarschijnlijk is dat nu net typisch voor een koi-geschiedenis.' Koi is het Japanse begrip voor goût: trek hebben in iets. Of iemand, in dit geval.

Want ja, 'De verloofde van Sado' is een love story. Een waar gebeurd verhaal nog wel, want Nothomb schrijft zich nog eens autobio. Deed ze in 'Stupeur et tremblements' al kond van haar miezerige leventje als madame pipi in het autoritaire Japan, dan keert ze in 'De verloofde van Sado' terug naar het land waar ze als dochter van de Belgische ambassadeur geboren werd.

We schrijven 1989: Nothomb is 21 en glijdt in een relatie met Rinri, een knappe Japanner die ze lessen Frans geeft. Wat volgt zijn twee knusse jaren waarin de twee elkaar ontdekken, met de cultuurverschillen als leidmotief. Want naast een uitgepuurd liefdesverhaaltje is 'De verloofde van Sado' ook een smakelijke introductie tot Japan, land van contrasten.

Wanneer Rinri de schrijfster ten huwelijk vraagt, verwacht je een ongure zwenk in de toon van het verhaal. Nothomb wil immers helemaal niet trouwen. Maar de schrijfster blijft netjes op haar stilistisch parcours, en beargumenteert haar aftocht naar België met een achteloze luchthartigheid. 'Is vluchten niets om trots op te zijn? Het is anders beter dan je te laten knevelen. Een gebrek aan vrijheid is het enige waarvoor je je moet schamen.'

Is 'De verloofde van Sado' een geheel atypische Nothomb? Neen: tussen de warmbloedigheid door blijft ze het bizarre detail vangen. Hoe ze op een tête-à-tête met haar beau haar handen in de Zwitserse kaasfondue plant, hoe ze in haar nakie op een bergtop gaat plassen te midden van een wild woekerende sneeuwstorm, hoe ze droomt over een huwelijk met een op tongzoenen beluste inktvis: het is vintage Nothomb. Maar de liederlijke fantasiesprongetjes zijn deze keer dus geen bevestiging van een grimmige grondtoon.

'Zoveel mooier en nobeler dan een idiote liefdesgeschiedenis.' Zo vat Nothomb ongewild haar nieuwe boek krachtdadig samen op de laatste pagina. 'De verloofde van Sado' is een enig mooi uitgesneden tranche de vie: een verhaal van kleine tederheid.

• Standaard Uitgeverij/Manteau