Jan Balliauw - Brullende muis. De opstand van België tegen Amerika

Vandaag kennen we Verhofstadts verslag van dat bezoek op het kernkabinet: 'Oeioei, Bush dat is toch een zotte pee... hij heeft niks te zeggen over niks. Wat is dat voor een type, met zijn cowboyhoed.' VRT-journalist Jan Balliauw noteerde het uit de mond van toenmalig Ecolo-minister Isabelle Durant ten behoeve van zijn boek 'Brullende muis. De opstand van België tegen Amerika' (Houtekiet).

Drie maanden later legde Al-Qaeda voorgoed beslag op 11 september, en in de jaren daarna werkte de chemie tussen Bush en Verhofstadt steeds minder goed: Verhofstadt zat met de Fransen en de Duitsers in het Europese groepje dat het Amerikaanse initiatief tot een oorlog in Irak afwees.

'Waarom koos de regering-Verhofstadt soms voor een confrontatie met Washington? Wat speelde op de achtergrond?' Balliauw stelt de vraag wel, maar een heel duidelijk antwoord heeft hij niet. Natuurlijk, we hebben het over de eerste paarse regering - een breuk met het traditionele Atlantische beleid lag dus een stuk makkelijker - maar toch: hoe kon het dat een overtuigd atlanticus als Louis Michel, toen minister van Buitenlandse Zaken, zich zo aan zijn eigen visie ('de argumenten voor een oorlog tegen Irak kloppen niet') ging vasthaken in plaats van de traditionele buigzaamheid te beoefenen? Electorale motieven, in het verkiezingsjaar 2003? Ook de intellectuele biografie van Verhofstadt blijft wat onderbelicht: hoe belangrijk was zijn visie in dit verhaal van een rebellie?

Maar goed, het boek is dik genoeg, en er staat veel wél in. Balliauw reconstrueert geduldig de opstandige momenten van de muis België: behalve het verzet tegen een VN-resolutie pro interventie in Irak was er ook het gebakkelei over de Amerikaanse wapentransporten op Belgische bodem, en vooral was er de Belgische genocidewet, die de Amerikanen niet zinde, en die overigens ook te klungelig bleek om overeind te blijven.  

Het Amerikaans verzet tegen die genocidewet, en de dreiging de financiering van een nieuw NAVO-hoofdkwartier op te schorten, joeg de Belgen de daver op het lijf, zoveel blijkt uit een citaat van Karel De Gucht, opvolger van Louis Michel: 'De Amerikanen kunnen het zich perfect veroorloven om op een bepaald moment een land als België in de lade te leggen en er niet meer uit te halen.' De muis had begrepen dat ze wel in het hol van de NAVO woont.

Het korte hoofdstuk over het voorspoedige herstel van de betrekkingen met Amerika - 'Nieuwe liefde' - is misschien het meest revelerende. Het is moeilijk het moment te kiezen waarop de transatlantische ruzie voorgoed voorbij was. Was het toen Bush zo vriendelijk was de VRT een interview te geven en hij Greet De Keyser toevertrouwde: 'U hebt mooie ogen!'? Of houden we het bij de ontmoeting Bush-Verhofstadt op 17 januari 2006? Hij zou binnenkort met 'Guy' gaan fietsen, vertelde George toen aan de pers, en die zou hem leren hoe je moet rijden op een mountainbike. Balliauw: 'Als de camera's weer buiten zijn, neemt Bush afscheid met de woorden: 'Goodbye, buddy'.'

• Online bestellen? Vergelijk hier de prijzen