Karel De Gucht - Pluche

Hij kreeg daarvoor op z'n kop. Zelfs als het klopt, zeg je het beter niet, hoorde je toen, want het zou alleen maar contraproductief zijn in de strijd tegen extreem-rechts. Wie dat meent, krijgt nu lik op stuk in De Guchts nieuwe boek 'Pluche' (Houtekiet): strategisch zwijgen is een stommiteit, zegt hij, want 'niemand verandert van mening door hem of haar gelijk te geven'.

'Pluche' is veel meer dan een oproep tot een harde aanpak van het Vlaams Belang, het bekijkt vooral de uitzaaiing van één van de componenten van extreem-rechts in het héle politieke stelsel: het populisme. De Gucht citeert meer Dedecker dan Dewinter - in 'Pluche' wordt overigens veel geciteerd, de auteur beschikt over een intelligente knipseldienst (zou die Vincent Stuer heten, 'de talentrijke medewerker' die hij speciaal vermeldt?).

De populist stelt zich aan het hoofd van de gewone mensen, tegen 'de' politiek en de elite in, en verdoezelt met simplismen de complexe realiteit, waarbij een zondebok vaak helpt. Kiezers win je door ze gelijk te geven. De bevrediging van de eigen behoeften en wensen van de achterban komt in de plaats van het debat over het algemeen belang van ieder. De populistische politicus is overal, en is aan de winnende hand: op dat punt overtuigt de analyse van De Gucht. 'Een luisterend oor bieden voor de mondige burger, daar gaat het om, en oren hebben niet de neiging zelf veel te zeggen.'

De remedie klinkt niet overtuigend, maar er is misschien geen andere: De Gucht zet in op een hernieuwd zelfbewustzijn van de politici, ze moeten er maar eens mee ophouden er automatisch van uit te gaan dat een ervaren politicus niet méér recht van spreken heeft dan een huisvrouw uit Kapellen.

Het populisme neemt niet alleen de politiek over, maar ook de media, betoogt De Gucht voorts: ook op dat terrein is de klant koning. Politici buigen voor 'het gelijk' van de kiezer in een mate die op zelfkastijding lijkt: zo ook zou je het gedrag kunnen omschrijven van journalisten die alleen nog de smaak van hun kijkers en lezers bedienen.

Voor politici is het gevaarlijk over de media te schrijven. Luc Van der Kelen, in 'Pluche' uiteraard aangehaald als populist, heeft in Het Laatste Nieuws al in een hoofdartikel gereageerd met een dwaze samenvatting van het boek plus een schop onder de kont van de auteur. Voor serieuze journalisten staat er nochtans genoeg in dat boek - al hadden de hoofdstukken over de macht van de pers nog wat mogen rijpen - om de discussie wél aan te gaan.

'Pluche' is ook interessant omdat Karel De Gucht zich profileert als een opvallend progressieve stem in het debat, dat niet zo gauw zal weglopen, over de moslimangst van de bange blanke man. Als dit een verkiezingsdrukwerkje is, zoals Van der Kelen suggereert, graag nog van dat in deze campagne.

• Karel De Gucht
• Poll: Wie vindt u de beste minister?