John Grisham - De gevangene

Als in 1982 de 21-jarige serveerster Debbie Carter brutaal wordt verkracht en afgeslacht, is het rechtssysteem van Oklahoma er met rasse schreden op vooruitgegaan, zo blijkt uit 'De gevangene' (Bruna), de nieuwste John Grisham. Executies worden inmiddels voltrokken door middel van een dodelijke injectie, de lynchpartij wordt georganiseerd door de politie. Professionalisering alom.

Al kort na de moord spitst het onderzoek zich toe op ene Ron Williamson: een aan lagerwal gesukkelde ex-honkballer die kampt met alcoholisme, druggebruik en schizoïde neigingen. Omdat de moord volgens de speurders door twee mannen gepleegd moet zijn, betrekken ze ook Dennis Fritz in hun onderzoek, wiens voornaamste misdaad blijkt te zijn dat hij bevriend was met Williamson. Glen Gore, de man die het laatst met het slachtoffer was gezien én die als eerste Williamson als verdachte aanwijst, wordt door de speurders zorgvuldig buiten het onderzoek gehouden. Het enige probleem waar de politie nog mee kampt, is een gebrek aan deugdelijk bewijs, maar ook dat blijkt geen onoverkomelijke hindernis. Vijf jaar na de moord op Carter komt het eindelijk tot een proces, waarop Williamson wordt bijgestaan door een (blinde!) pro-Deoadvocaat. Uiteindelijk wordt hij, na een proces dat aan elkaar hangt van de leugenachtige getuigenissen van gevangenisverklikkers, door twaalf eerzame burgers van Ada veroordeeld. Ter dood, dat spreekt, want Ada heeft nu eenmaal een reputatie waar te maken.

Het zou komisch zijn als het niet echt gebeurd was, maar 'De gevangene' is wel degelijk Grishams eerste uitstap in de non-fictie. Nochtans is het materiaal ontegensprekelijk Grisham: honkbal, de beklemmende atmosfeer van kleine stadjes in het diepe Zuiden, Amerikaanse dromen die vele malen oversized blijken voor de fragiele geesten die ze koesteren. Grisham heeft die ingrediënten kundig tot een spannend rechtbankdrama gekneed, maar een meesterwerk heeft hij ook deze keer niet afgeleverd. Alleen in het allerdiepst van zijn gedachten is Grisham een Truman Capote, en 'De gevangene' is helaas geen 'In Cold Blood'. De opbouw had dus strakker gekund, de research diepgravender, en sfeer scheppen is ook niet zijn sterkste kant. Maar non-fictie biedt wel het voordeel dat de lezer bespaard blijft van de al te sentimentele plotwendingen en ontknopingen die Grishams recentere werk ontsieren. Het echte leven laat zich namelijk niet uit het lood slaan door een klaarblijkelijk happy end: dat eindigt pas onder een grafzerk.

• John Grisham