Douglas Coupland - JPod

In 'JPod' proberen Ethan Jarlewski en zijn vijf collega-gamedesigners het bijtende gevoel van willekeur af te schudden waartegen de personages in 'Microslaven' een decennium eerder al vochten. Ze schrijven - tijdens de werkuren, dat spreekt - brieven aan de zielige hamburgerclown Ronald McDonald, maken profielen aan voor allerhande onbestaande communitysites ('Ethan zou stiekem best willen dat zijn leven eenvoudiger was en dat hij aan het einde van zijn straat limonade kon verkopen vanachter een kaarttafeltje'), spelen spelletjes waar alleen hoogbegaafde autisten zich aan wagen en schieten ondertussen hun kierewiete familieleden en vrienden te hulp.

De vaak kolderieke gebeurtenissen - één voorbeeld: Ethan helpt een biker begraven die per ongeluk door zijn moeder werd vermoord toen hij haar een deel van de winst van haar wietplantage probeerde af te snoepen - worden om de haverklap onderbroken door reclameboodschappen, spammails en andere vervelende uitwassen van deze tijd. Coupland neemt zijn eigen obsessie met de tijdgeest overigens vrolijk in de zeik ('Zima drinken is iets wat Douglas Coupland een personage zou laten doen') en legt het er vingerdik bovenop dat Ethan en zijn collega's karikaturen zijn: 'Je bent een deprimerend samenraapsel van invloeden uit de popcultuur en uitgeschakelde gevoelens, voortgedreven door de sputterende motor van de meest banale vorm van kapitalisme.' Coupland duikt ook zelf als personage op: in het vliegtuig op weg naar China ontfutselt de gevierde schrijver Ethans levensverhaal - hij ziet er meteen stof in voor een roman. Anders dan Bret Easton Ellis, die zijn deels fictieve ego de hoofdrol liet spelen in de horrorroman 'Lunar Park', is de Coupland uit 'JPod' niet meer dan een virtuele kwelduivel die de onbenulligheid van de JPodders in de verf zet.

Maar tussen alle ironie door (zie in dat verband de knipogen naar de 'accelererende cultuur' uit de ondertitel van 'Generatie X') doet de schrijver dat waar hij sinds zijn debuut een meester in is: het registreren van de vertwijfeling, de onrust en de woekerende willekeur die zo kenmerkend is voor het leven na God, na het doorprikken van de dotcomzeepbel én na nine eleven, dat de allerlaatste zekerheden definitief verpulverde. Coupland verstopt de sleutel voor de briljant gemonteerde collage die 'JPod' is in één van de monsterachtige maar geweldige tekstmontages met citaten uit zelfhulpboeken, verzuurde commentaar op het leven-in-de-vroege-eenentwintigste-eeuw en kotsverwekkende bedrijfstaal: 'De meesten van ons kunnen niet uit de voeten met een leven zonder structuur.' En van de technologie hoeven we evenmin heil te verwachten, want die heeft het mysterie van het leven botweg vermoord - zie bijvoorbeeld de zoekrobot Google: 'Het probleem na een week lang googelen is dat het dodelijk vermoeiend wordt om op alles het antwoord te weten. Zo moet God zich voortdurend voelen. Volgens mij zullen mensen in het jaar 2020 terugverlangen naar hoe het voelt om ergens geen flauw benul van te hebben.'

'Microslaven' kreeg een onbeschaamd tranentrekkerig einde mee, maar dit keer voorziet Coupland zijn happy end van een ironische voice-over ('Wat voor eikel zou een boek afronden net als alles zo goed gaat?') en laat de keuze ietwat flauw aan de lezer: 'Play Again? Y/N'. Niettemin: wij noemden de carrière van Coupland ooit een processie van Echternach, omdat hij het na twee uitstekende roman telkens weer presteerde een misser te publiceren. Maar the spell is broken, de Ikea-meubelen én zijn ietwat slabakkende schrijverschap zijn gered. Hoo-fuckin'-ray!

• Douglas Coupland