Don DeLillo - De namen

Verteller James Axton werkt overdag als risicoanalist voor een schimmig bedrijf, na de werkuren drinkt en filosofeert hij over politiek met andere expats – bankiers, industriëlen en kaderpersoneel van multinationals die heen en weer pendelen tussen Karachi, Tripoli, Caïro, Beiroet of Amman, steden die volgens een van Axtons vrienden 'terroristische babyboxen (zijn) of anti-Amerikaans of het zijn gigantische lappen economische en sociale en politieke ravage.' Toch zijn ze zich hyperbewust van hun eigen rol in het kruitvat van het Midden-Oosten: 'Al dat bankieren, die technologieën en dat oliegeld veroorzaken een onbehaaglijke stroom door de regio, een ingewikkeld stel afhankelijkheden en angsten.'

Terwijl Axtons huwelijk verkruimelt en zijn hoogbegaafde zoon van 'm vervreemdt, komen hij en archeoloog Owen Brademas in Athene een sekte op het spoor die zo nu en dan een oude of zieke bewoner van een afgelegen dorp vermoordt. Een motief lijkt te ontbreken, en dat confronteert Axton en Brademas met hun angsten, waaronder de diepgewortelde (en volgens DeLillo op en top Amerikaanse) angst om anoniem te sterven: 'Het vooruitzicht verontrustte hem dat de media niet zouden berichten over de opstand of terreurdaad waarbij hij zou omkomen.' Het duo raakt geobsedeerd door de sekte en reist de leden achterna, in de hoop hun code te kraken. Die ziekelijke neiging van mensen om patronen te ontdekken in de chaos van alledag is trouwens een rode draad in het oeuvre van DeLillo (én in 'Zwerm' van Peter Verhelst). Voor Owen is het zelfs een manier van overleven: 'Ik heb het gevoel dat ik tegen mezelf beschermd ben zolang er in de tastbare wereld een toevallig patroon valt waar te nemen.'

Flitsende actiescènes hoeft de lezer in 'De namen' niet te verwachten, de kracht van de roman zit 'm eerder in de gesprekken tussen Axton en zijn ex, zijn kennissen en minnaressen, en in de rake typeringen over de samenleving. Zo verpulvert DeLillo het idee dat de globalisering van de wereld een dorp maakt: 'Wat is de wereld toch groot. (…) Met elk feit dat we erover te weten komen, wordt hij groter. (…) Het is één en al verwikkeling. Het is één gigantische kluwen.' In dat opzicht is 'De namen' ook een roman over onbehagen - het onbehagen van de late seventies en de vroege eighties, toen de world as they knew it op losse schroeven kwam te staan, getuige de vele naamsveranderingen: Perzië werd Iran, Rhodesië werd Zimbabwe, Congo werd Zaïre. En de roman is na twintig jaar nog niks verouderd, want sinds nine eleven en de war on terror is er alweer een waslijst aan zekerheden onderuitgehaald – om er één bij naam te noemen: wat vroeger 'vrijheidsstrijder' heette, heet tegenwoordig steevast 'terrorist'.

Mogen wij tot slot DeLillo's Nederlandse uitgever vriendelijk verzoeken om ál zijn boeken in druk te houden, zodat wij ons zendelingenwerk bij jongere vrienden en kennissen jaar in jaar uit onverstoord kunnen voortzetten? Dank!