Geert Mak - De hond van Tisma

Momenteel werkt Mak aan een opvolger over de Verenigde Staten, maar in de laatste weken van 2011 schreef hij zijn bezorgdheden omtrent de crisis van de Europese Unie van zich af. 'De hond van Tišma' is het resultaat, en dat Mak bezorgd is, mag duidelijk zijn: eigenlijk gelooft hij zelfs niet meer in de Unie.

Aan het begin van zijn essay vergelijkt hij de huidige crisis met de periode die voorafging aan de Eerste Wereldoorlog – het leven ging zijn gewone gangetje, maar ondertussen stuikte Europa in elkaar.

Op het einde van zijn betoog verwijst hij ook naar de maanden voor de val van het communistische Oost-Duitsland in 1989. 'Dansen op de rand van de vulkaan, net als wij deden in de jaren dertig,' citeert hij en passant de Nederlandse oud-diplomaat Max Kohnstamm.

Wat de scharniermomenten die Mak aanhaalt gemeen hebben, is dat niemand precies wist wat er stond te gebeuren. Zelfs de intellectuelen konden en kunnen zich enkel aan een gokje wagen – Geert Mak voorspelt dat de Europese Unie zal uiteenvallen in kleinere regionale samenwerkingsverbanden – maar meer dan een slag in het water zijn zulke sympathieke gedachte-experimenten niet.

Omdat een boek niet enkel alarmerende verwijzingen naar het verleden kan bevatten, worden de overige pagina’s gevuld met een overzicht van het afgelopen Europese jaar. De bankencrisis, het casinokapitalisme, de ratingbureaus, onbarmhartige Duitsers, zielige Grieken, de generatiestrijd, het democratisch deficit van Europa en zelfs het 'schijnbaar eindeloze infuus van de verzorgingsstaat' komen langs.

Wie dat allemaal wil behandelen in minder dan honderd pagina’s kan niet anders dan in clichés vervallen. En zichzelf af en toe tegenspreken. Het ene moment gaat het over de onbestuurbaarheid van Europa door de noodzakelijke compromissen, even later hekelt Mak de manier waarop Duitsland eenzijdig oplossingen doordrukt.

Op zijn best is 'De hond van Tišma' een aardig overzicht van wat al elders werd geschreven over de Europese (schulden)crisis. Wie geabonneerd is op een krant zal er weinig originele gedachten in aantreffen, maar wie is afgehaakt na de zoveelste top van de Europese regeringsleiders, heeft een mooie gelegenheid om zich bij te lezen.

Het proza van Geert Mak blijft per slot van rekening superieur aan dat van Hendrik Vos of Ivan Van de Cloot.
 

• Geert Mak
• Atlas / Contact