Alberto Moravia - De minachting

In 'De minachting' (Wereldbibliotheek), verschenen in 1954 en nu opnieuw (en uitstekend) vertaald naar het Nederlands, mat hij met uiterste precisie de deconfiture van een liefde op.

'De eerste twee jaren van ons huwelijk was de relatie tussen mijn vrouw en mij volmaakt, kan ik nu wel zeggen,' begint Ricardo Molteni, de antiheld van Moravia, zijn relaas. Dan al voelt de lezer nattigheid. Molteni niet meer: zijn lieve Emilia wil niet langer samen slapen. De liefde verkruimelt: door alles wat ze zegt, klinkt een doffe puf van apathie; later komt er grimmigheid; en nog later is er de moedeloze bekentenis: 'Ik hou niet meer van jou' - stilettohak perforeert jongenshart.

Moravia laat zijn hoofdfiguur streng-analytisch te werk gaan. Eerst wil die minutieus bepalen dat Emilia hem niet langer graag ziet, daarna waarom - als in 'een beredeneerd onderzoek, zoiets als een rechercheur in een misdaadroman doet'. Daar komen uitgesponnen redeneringen van, en rationeel getheoretiseer over het waarom van de verwelkende liefde. De ware reden voor de minachting die Emilia voor haar man is gaan voelen, blijft evenwel versluierd. Natúúrlijk: wie hartstocht aan een wiskundig bewijs wil linken, is een oen. Toch bleef ik sympathiseren met de zich klem redenerende Molteni. Saai of belegen wordt het nergens, want altijd is er die zichtbaar in de lettergrepen glimmende smart, de rauwe waanzin die een mens hondsdol maakt wanneer er steenpuisten op een liefde groeien.

Moravia (een detaillist - dat had hij met zijn Hongaarse tijdgenoot Sándor Márai gemeen) wisselt halfweg slim van decor (van het statige Rome naar het mediterraan-lome Capri), geeft de Odyssee van Homeros een spitante bijrol, en presenteert het allemaal in klare, drinkbare zinnen. Zonder dat die iets aan donkerte inboeten, overigens. Want het gaat over karmijnrode passie die lusteloosheid wordt, over leven 'in een waas van onmogelijkheid en heimwee' - vertel het niet aan de verliefden, want zij mogen niet beter weten.

PS: Misschien kent u 'Le Mépris' wel, de verfilming - uit 1963 - door Jean-Luc Godard. Alleen al omwille van de trailer de moeite waard. Extra argument: Michel Piccoli en Brigitte Bardot spelen de hoofdrollen.

Trailer 'Le Mépris'