The Rolling Stones - Exile on Main Street

Op de bovenverdiepingen werd een feest aangezwengeld dat diepe sporen naliet in het rustige visserdorpje Villefranche-sur-Mer; in de extreem vochtige en hete kelder werd 'Exile on Main Street'opgenomen, wellicht de beste Stones-plaat die er bestaat.

'Exile on Main Street', daar had u ongetwijfeld al iets van opgevangen, is nu geremasterd heruitgebracht in verschillende versies. Een dubbelaar met naast de originele plaat tien extra tracks kost 23,99 euro, een luxe-uitvoering met daarbovenop nog eens het origineel op dubbel-vinyl, een vierenzestig pagina's tellend boek en de dvd 'Stones in Exile' 130,99 euro.

Aan het origineel ga ik geen woorden meer vuilmaken. Als ik zonder nadenken moet antwoorden op de vraag 'Wat is de beste plaat aller tijden?', zeg ik 'Exile on Main Street'. Ook omdat het een dubbelaar is, niet onbelangrijk met het oog op het onbewoonde eiland - nooit veraf bij dat soort quizvragen.

Tien extra songs dus. Zeggen dat we daarmee een Stones-plaat uit de gouden jaren rijker zijn is de waarheid geweld aandoen. Daarvoor lag er klaarblijkelijk niet genoeg materiaal in de vaults. Slechts zes songs zijn nieuw, eentje is niet echt een song, en de overige drie zijn alternatieve versies van 'Exile'-kopstukken die meer curiositeits- dan eeuwigheidswaarde hebben.

'Exile on Main Street' zou de plaat van Keith Richardszijn, want opgenomen in zijn kelder. Daar valt van alles voor te zeggen. Van modieuze Jagger-uitstapjes richting hippe genres geen spoor: wat voorbijkomt zijn de vaste waarden blues, gospel, country en rock-'n-roll. De Keith-genres. Zonder Mick zou er van 'Exile on Main Street' echter geen sprake zijn geweest, en dan hebben we het niet enkel over de zang. Toen The Stones eind '71 weer uit Frankrijk vertrokken, op de vlucht in de andere richting dit keer, op de hielen gezeten door de Franse drugsbrigade, was 'Exile' namelijk verre van klaar, en Keith zo goed als werkonbekwaam vanwege een voltijdse heroïneverslaving. Jagger nam de basistracks mee naar Los Angeles, voegde er backingkoortjes, harmonieën en hier een daar een overdub aan toe, liet fotograaf Robert Frankde hoes ontwerpen (eveneens een klassieker) en zorgde ervoor dat 'Exile on Main Street' in mei 1972 in de winkels lag.

Hoe de plaat zou hebben geklonken zonder Mick de zanger, daarvan wordt ons een glimp gegund in de door Keith gezongen versie van 'Soul Survivor': op Jagger na identiek aan het origineel, maar niet de hélft zo goed. Dat Keith kan zingen, weten we van songs als 'Happy', 'You Got the Silver' en zijn soloplaten, maar er blijft een verschil tussen een goeie en een briljante zanger.

Wat nog? Een minder bevlogen uitvoering van 'Loving Cup' ('I'm the man on the mountain, come on up' - cocksure Jagger tekstueel op z'n best), de vingerknip-swing van opener 'Pass the Wine (Sophia Loren)', de zeurende blues van 'I'm Not Signifying', en het als 'Paint it Black' aanheffende 'So Divine'. 'Plundered My Soul', de beste Stones-song in twintig jaar ook al is het er één van veertig jaar geleden, doet heel even aan 'Tumbling Dice' denken maar struikelt al heel vlug op onnavolgbare wijze verder op eigen benen. Niemand die zo mooi kan rammelen en struikelen als The Rolling Stones.

'Tumbling Dice' zelf krijgen we hier aangeboden in de premature versie, toen de song nog 'Good Time Women' heette. Haast niet te geloven dat iets wat met niets anders in het pantheon van de rock-'n-roll te vergelijken valt aanvankelijk een poepsimpele Chuck Berry-shuffle was. Hoe The Stones van een song van dertien in een dozijn in een handomdraai een absolute klassieker konden maken, was overigens ook al te zien in de documentairefilm 'Sympathy for the Devil' van Jean-Luc Godard uit 1968.

Dat The Stones ten slotte op eenvoudig verzoek een meer dan behoorlijke Yardbirds konden neerpoten, bewijst afsluiter 'Title 5', een rudimentair stukje gespierde pubrock om, waarom ook niet, 'Title 5' tegen te zeggen.

'Exile on Main Street' blijft een meesterwerk, en voor de extraatjes die er vandaag worden bijgeleverd zijn Jagger en co. diep in de archieven gedoken, zonder evenwel het grof vuil mee naar boven te brengen. We happy? We happy.

Voorbeluisteren via:

• The Rolling Stones
• MySpace: The Rolling Stones