The Smiths - The Queen Is Dead

Op de hoes: een prille Alain Delon. Hij is jong en mooi en verdwaasd. En net zo klinkt de muziek op 'The Queen Is Dead', de vierde elpee van dat vreemde Britse groepje The Smiths. Ze hebben er werkelijk alles aan gedaan om hun eigen loopbaan te torpederen: niet komen opdagen op afspraken met reporters en Big Shots, het afzeggen van toernees (wèl: optreden in obscure Ierse dorpjes), het hooghartig afwijzen van zilverlingen, het verbannen van goeie songs naar b-kanten, een foute keuze van singles omdat hits niet belangrijk zijn, het zoeken van het isolement. The Smiths mogen geen popgroepje worden. Morrissey wil het niet; het maakt niet langer deel uit van zijn dromen die waziger zijn en minder modderig dan dat. Hij voelt zich niet geroepen tot nummer 1 en Johnny Marr lijkt zich bij Morrissey's vizioenen te hebben neergelegd en trekt zich die dingen niet meer aan. Maar Morrissey's angsten hebben geen verhaal tegen de waarheid die hier haar rechten zist: The Smiths zijn slechts een popgroepje, slechts het beste popgroepje ter wereld, nu The Police gesplit zijn. Waarom wil men in godsnaam Oscar Wilde zijn als men le nouveau Sting - maar dan anders - kan worden?

Wat hem bezielt, weet ik niet, maar The Smiths worden op 'The Queen Is Dead' niet aangetast door Morrissey's hoofdpijnen. De goede man zingt zuiverder, minder jodelend, schrijnender dan ooit en frazeert alsof het huis afgebrand is en zijn kinderen erin gebleven zijn. In 'I Know It's Over', een ondraaglijk mooie ballade, groeit hij tot de eenzame, zeer eenzame hoogte waarop Roy Orbison - zonnebril tegen zijn vele drama's - zich placht te bewegen.

Morrissey graaft zichzelf in en zingt. Marr bedenkt ondertussen, zoals steeds, de prachtigste melodieën, strooit ze voorzichtig voor de voeten van zijn zanger uit of gooit ze kwaad naar zijn kop; voert ze uit. 'The Queen Is Dead' is geen opbeurende plaat, men vindt er niet de moed om fluitend verder te trekken. Oh nee. Moet dat?

Terwijl Marr een vrolijk volksliedje speelt, heeft Morrissey in 'Cemetry Gates' een afspraakje tussen de grafstenen, bevoelt het mos en wacht op wat komen zal. In 'There Is a light That Never Goes Out' waaien ijle riolen en een bries van begeerte en prevelt hij, met gevoel voor humor, woorden van doodsverlangen; sterven wil men samen in de flank van een dubbeldekbus. Het roept wrange lachjes op, net als het briljante, bijna egale 'Some Girls Are Bigger Than Others', wat ook weer waar is. Maar het zijn niet alle tere hartjes die hier kloppen: drums en razende gitaren heien 'The Queen Is Dead', een oneerbiedige maar grote song, de grond in; uit 'Frankly Mr Shankly' - de nieuwe vaudeville - en uit de nieuwe single 'Bigmouth Strikes Again' (vrouwenstemmen! Zou hij...) vloeit soms zuivere haat in beekjes van gitaren. Dit zijn geen kasplantjes; ze eten vlees. De rest: 'Vicar in a Tutu', dat de rockabilly-mutant die op 'Meat is Murder' wel eens opdook weer oppikt, 'Never Had No One', het mooie vervolg op 'How Soon Is Now' en ook nog de single 'The Boy With the Thorn in his Side'. 

The Smiths hebben een onmisbare langspeler uit hun ziel gejaagd. De plaat is zomaar in de handel verkrijgbaar. Meer kan en mag ik niet zeggen. Ik ben geen verkoper.