Elliott Smith - From a Basement on the Hill

Precies een jaar geleden, op 21 oktober 2003, werd Elliott Smith levenloos aangetroffen in het huis in Los Angeles dat hij deelde met zijn vriendin Jennifer Chiba. Doodsoorzaak: twee messteken in de hartstreek. 'Zelfmoord!', luidde het na de eerste vaststellingen, maar later zorgden ongerijmdheden in het onderzoek voor twijfel bij de ouders van Smith, die vervolgens suggereerden dat Chiba hun zoon weleens vermoord zou kunnen hebben. 't Was dan ook een bijzonder rumoerige en grofkorrelige relatie, naar het schijnt. En Smith bovendien een gekwelde geest.

Opklaring is er een jaar na het drama nog immer niet, wél weten we dat another good guy te vroeg is weggevallen en dat het altijd de klootzakken zijn die overblijven, kijk maar eens rond u. Al moet 'good guy' in het geval van Elliott Smith niet letterlijk genomen worden: eerst zijn drankverslaving, later ook zijn afhankelijkheid van heroïne en zijn almaar dreigender vormen aannemende depressies maakten hem bij momenten behoorlijk onhandelbaar (ter Wiedergutmachung: soms was-ie ook de meest innemende mens ter wereld). Maar wél iemand die daarover schone, zij het geblutste liedjes kon schrijven: ze staan op de platen van zijn allereerste (punkrock-)groepje Heatmiser, en het rijkelijkst op zijn soloplaten, stuk voor stuk aanraders: het prille 'Roman Candle', 'Elliott Smith', 'Either/Or' (onze favoriet), 'XO' en 'Figure 8'. En op de met een oscarnominatie bekroonde soundtrack van 'Good Will Hunting', die Smith even mainstream-faam bezorgde - hij verloor de strijd om het beeldje van godbetert Céline Dion. En nu kopt een Brits muziekmaandblad naar aanleiding van 'From a Basement on the Hill' dat 'He saved his best for last. How tragic.'

En gelijk hebben ze! De maanden voor zijn dood was Elliott Smith in de weer met een dubbel-cd waarop hij toegankelijke liedjes wilde afwisselen met muzikale experimenten, en met die opnames en restjes hebben zijn ouders, vrienden en (oud-)begeleiders (zoals bassist Sam Coomes, die al bij Heatmiser aan Smiths zijde speelde) nu 'From a Basement on the Hill' ineengeknutseld. Sommige songs zijn geschreven in de nasleep van 'Figure 8', vier jaar geleden, en 'Pretty (Ugly Before)' verscheen vorig jaar op single, maar de rest is nieuw (nou ja) en werd postuum afgewerkt. De 'experimentele muziek' hebben de samenstellers zo te horen wijselijk ongemoeid gelaten, wat ze hebben overgehouden zijn de songs zoals we die van Smith kennen: folkpop, een stevige uithaal nu en dan, ingenieuze luisterliedjes die zich bij iedere beluistering wijder openvouwen. Beatlesesk, Nick Drake anno nu. Maar: rijper, meer uitgepuurd, subtieler, soberder en intenser nog dan op zijn vorige platen. Waarmee 'From a Basement on the Hill' meteen de béste Elliott Smith-plaat is geworden.

Het is verleidelijk in de teksten naar verklaringen voor de zelfmoordtheorie of het naderend onheil te zoeken - sommige titels geven daar aanleiding toe: 'Let's Get Lost', 'Strung Out Again', 'A Fond Farewell', 'The Last Hour', 'Memory Lane', 'A Distorted Reality Is Now a Necessity to Be Free'... - maar de kroniek van een aangekondigde dood is deze plaat niét. Want droef te moede, gekweld, soms vervreemd van de realiteit, mistroostig, wanhopig, morbide af en toe, weemoedig: is het in de teksten van Elliott Smith ooit anders geweest? De muziek dan: die is een zeldzame keer vakkundig dichtgeplamuurd met klodders gitaar (het brute openingsnummer 'Coast to Coast', 'Don't Go Down', 'A Passing Feeling' - heerlijk) maar is doorgaans verraderlijk lichtvoetig en bros, met aan The Beatles, Big Star en de stem van John Lennon schatplichtige folkpopliedjes. Sommige luchtig als schuim - in schril contrast met de tekst - andere catchy as hell. Springen eruit: het statige 'Pretty (Ugly Before)', het zijige 'A Fond Farewell', het gelaagde 'King's Crossing' (één van die muzikale experimenten?) en 'Twilight'.

'This is not my life/It's just a fond farewell/to a friend' (uit 'A Fond Farewell'): het ga u aan gindse zijde hopelijk beter, Smith.