Vreemde Kostgangers (Stadsschouwburg Antwerpen)

, door ()

vrijbeeld

Wij zitten in een klapstoeltje van de Antwerpse stadsschouwburg omdat hier vanavond drie hoogwaardigheidsbekleders van de Nederpop op de planken staan. Drie componisten van erfgoed, dat mag ook. Boudewijn de Groot (73) is de maker van ‘Testament’. George Kooymans (70) schreef - samen met de rest van hitmachine Golden Earring - ‘Radar Love’. Net als de twee anderen heeft Henny Vrienten (69) in de allergrootste zalen gespeeld, in zijn geval met Doe Maar, bekend van ‘De Bom’.

Vanavond willen ze vooral nieuwe, samen geschreven liedjes laten horen. Vreemde Kostgangers - zo heten ze - zitten ondertussen aan hun tweede plaat. Goed!  

Van de drie iconen herken ik in de straffe opener ‘Ik Ben Op Weg’ Boudewijn de Groot het snelst: eerst aan zijn rijzige silhouet, dan aan zijn rolkraag uit de tijd van Sartre en aan zijn zwarte leren vest… en na een tijd ook aan zijn akoestische gitaaraandrijving. Henny Vrienten bast, maar is vooral herkenbaar in de backings, en soms in zijn wat hoekige bewegingen: hij draagt een colbertje en heeft witte gymschoenen aan. George Kooymans gaat wijdbeens staan, mag in deze song - zeker naar zijn normen - slechts kort soleren. Dit mooie nieuwe lied begint met ’Er valt harde, harde regen op m'n kop / Het snijdt dwars door m'n ziel en het houdt nooit op’. Wat een geluid!

Uit een op Youtube te vinden documentaire blijkt dat de heren serieus naar mekaars verschillen hebben zitten luisteren. De Groot vindt zichzelf de minst goeie gitarist en is het meest kritisch als het over de teksten gaat. De gesprekken zitten vol plaagstoten. Vrienten over de Groot: ‘Hij komt uit een enigszins bekakt Haarlems Heemsteeds milieu, George en ik zijn meer straatjongens’. Het antwoord van de Groot is minstens even goed: hij omschrijft Kooymans als een Haagse blufnozem en Vrienten als iemand uit het katholieke provinciestadje Tilburg. ‘Als die samenkomen met een keurige rechtse villawijker zoals ik, moét het wel op een paars kabinet lijken.’

Die plaagstootjes lopen in Antwerpen door in Vrientens bindteksten: ’40 jaar geleden was Boudewijn mijn eerste broodheer. Zijn belangrijkste les luidde: ‘Als je een liedje schrijft, moet je zingen over iets waar je verstand van hebt.’ Vandaar dat Boudewijn een liedje heeft gemaakt over scheiden’.

De beste songs, zoals ‘De Afgesproken Plek’, hebben een soepelheid en een lichtheid, en komen met korte, goedlopende zinnen. Het jeugdsentiment komt in de eerste helft niet via de hits van toen, maar via een lied over het buurtleven van weleer: ’Bij ieder huis / hing er een touwtje uit de deur’. Ook raar: we worden de pauze in gestuurd met een vrolijk Gedenk Te Sterven: ‘Dood zijn is vervelend want je kunt nergens heen / het krioelt er van de maden dus je bent niet eens alleen’. Proost!

Wij tekenden in Antwerpen volgende conversatie op. Vrienten: ’Toen we bij het maken van onze eerste plaat aan een goed gevulde tafel en bij een goed glas wijn zaten te bespreken wat we zoal zouden kunnen doen, zei Boudewijn, na het vierde glas: ‘Ik zing geen hits meer’ De Groot: ’Dat was bij het vijfde of zesde glas’. Vrienten: ‘Bij het maken van de tweede plaat, zei hij: ‘Ik componeer niet meer’. De Groot: ’Toen was ik nuchter’ Vrienten: ’Maar hij schreef nog wel teksten waar George en ik als in een snoepwinkel de mooiste pareltjes uit mochten zoeken’.

Een verschil dat heel de tijd opvalt: Kooymans zingt hoog, trekt er grimassen bij, is helemaal betrokken bij wat zijn personages meemaken en benadrukt hun emoties, en hij smijt zich tegen zijn gitaar aan. De Groot houdt de voetjes op de grond en tegen mekaar, hij heeft platen gemaakt die ‘Van een afstand’ en ‘Achter Glas’ heten, en hij bekijkt de wereld empathisch maar vanop die afstand. Vrienten staat niet voor niets in het midden: hij is de frontman, de gastheer, Bindtekstman en van alle Kostwinners het meest de Bart Peeters. We krijgen van hem een uitleg bij de Belgische connectie van deze helden: de Groot heeft ooit drie maanden in Antwerpen gewoond en twee weken in Gent, Kooymans woont al meer dan veertig jaar in Rijkevorsel. En het bosuiltje dat op tape te horen is in ‘Café De Oude Maas’ komt niet uit Vrientens geboortedorp Hilvarenbeek, maar uit Poppel aan de Belgische kant van de grens.

De Groot antwoordt met een lied over drankverslaving waar hij een zacht liefdeslied van gemaakt heeft. ‘Verslaafd’ is het soort ballade dat er bij hem zit ingesleten, het kan niet uit de koker van iemand komen.

Kooymans is daarna werkelijk fantastisch in een lied dat ik nog het best kan uitleggen door er vier zinnen uit te knipplakken: ‘Ik deed de radio aan, foute boel / Janis Joplin had precies hetzelfde gevoel / Freedom's just another word for nothing left to lose / Mijn God, ik heb een hekel aan de blues’.

In de tweede helft willen Vreemde Kostgangers een beetje los. ‘Leonardo’ is door de Groot ooit samen met wijlen Lennaert Nijgh geschreven voor Rob de Nijs, en is het eerste oudje. Beste stuk tekst: ‘Vol van bijgeloof en inteelt / onder bruine vilten hoeden / kruipt het stadsvolk bij elkaar / Leonardo is een tovenaar’. Voor de goeie orde: in de tweede stem zijn wij als publiek dat middeleeuwse inteelt-volkje en is de Groot de renaissanceman Leonardo da Vinci.  

Vrienten, als ‘Leonardo’ erop zit: ‘Dames en heren, Boudewijn de Grootmeester! En nu ik weer.’ Waarop de Groot: ‘Je hebt vast nog een hitje’.  En inderdaad, het wordt ’Sinds 1 dag of 2 (32 jaar)’, van 1982 alweer. Kooymans smijt er - zonder inleiding, hij laat liever zijn gitaar spreken - het prachtige ‘Just a Little Bit of Peace in My Heart’ tegenaan, uiteraard van de Earring. Uit 1968, net als ‘Als de Rook om je Hoofd Is Verdwenen’, dat in de bissen een meeklapper wordt. Voor beide hits een dikke proficiat met hun 50ste verjaardag.

En dan is er dat lied over die eenzame fietser (uit 1973, dus vijf jaar jonger): er wordt in nagedacht over de toekomst van de kleine ‘Jimmy’, die in een stoeltje vooraan op de fiets zit. U weet wel: als hij maar geen halfdood geschopte voetballer wordt, of een bord van de zakenman voor zijn kop krijgt.

De allerlaaste, de one for the road, heet ‘Is dit alles?’ Als Kooymans in de backings zijn hoogste tweede stem doet en de Groot zijn tuba-laagste, hi-fiven zelfrelativering met vakmanschap en spelplezier. Het midlife-lied wordt door dit publiek uiteraard beter begrepen dan door de flauwvallende dertienjarigen ten tijde van de Doe Maar-mania.

Dus. Kooymans’ rock drive, de Groot als akoestische tweede motor, Vrientens bas die strak in het gelid liep (tot er even een heerlijke hoek af mocht)… dat mooie grote-podium-geluid, met drie verschillend klinkende gitaren, zat voorin. Als het fijntjes klonk in de afwerking, was dat onder andere te danken aan de koeienbellen en de knappe likken Hammond-orgel. Wij hebben weinig of geen foutjes gehoord: de teksten zijn bij deze veteranen in hun kop geramd, de schema’s zaten in de vingers, en geen van drie iconen is uiteraard zomaar een icoon. Kwamen daarbij: de jongensachtige plaagstoten, de pretentieloosheid, het onnadrukkelijke van de avond. Wat moet je nog meer hebben, qua entertainment.

Of, om het met onze sympathieke buurman en buurvrouw uit Goes, Nieuw-Zeeland te zeggen, naast wie wij op rij 14 zaten: ‘Dat was genieten’.

Het moment

Wij gaan voor ‘Nat’. De geweldige groove komt uit eerst een Hammond én uit Vrientens bas, en is aan het eind van iedereen. In de tekst van de Groot rijmt ‘slijmerig-slijmerig’ op ‘slijmerig-slijmerig’. Fragment: ‘Alles is mottig, ruftig, rottig / In de bus is alles muf / Iedereen kijkt suf en duf / Alles geurt naar grauwe prut / Alles meurt naar ouwe put / Iedereen slubbert, iedereen blubbert’.

Het publiek

Bracht haar ovatie tot twee keer toe staand.

Quote

Uiteraard van Vrienten: ’Sinds ik - op verzoek van Boudewijn - de bescheidenheid en de schaamte voorbij ben, durf ik witte gympies te dragen op het podium, en heb ik zelfs een basgitaar gekocht met rhinestones erop. Het verhaal gaat dat de rhinestones uit de bh van Dolly Parton komen’. Je moet maar durven: in de stad die zichzelf afficheert met ‘We speak diamond’ komen aanzetten met een verhaal over imitatiesteentjes. Stelletje mei '68-ers!
 

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De Persgroep Publishing heeft haar Privacy– en cookieverklaring aangepast.
Wij gebruiken jouw persoonsgegevens vanaf nu ook om de Diensten van MEDIALAAN Groep/De Persgroep Publishing te optimaliseren en deze waarvoor jij kiest te personaliseren.
Door op “verdergaan” te klikken of door verder te surfen, erken je deze aangepaste Privacy– en cookieverklaring gelezen te hebben.

Verdergaan