Der Hauptmann

, door ()

haup1200

Deze verbluffend goede, pijnlijk confronterende en bij momenten duivels grappige oorlogsfilm voert ons naar Duitsland anno 1945. Twee weken vóór het einde van de oorlog is het Derde Rijk herschapen in een anarchistische hel. De ooit zo machtige Duitse soldaten deserteren dat het een lieve lust is, dieventroepen trekken plunderend rond op het platteland, aan de takken van de bomen bungelen de lijken van betrapte kippendieven en in de verte bulderen de kanonnen van het met rasse schreden naderende Russische leger. In die apocalyptische omstandigheden maken we kennis met Herold, een jonge deserteur die wordt opgejaagd door enkele dolzinnige, van de pepmiddelen stijf staande soldaten.

Aan de rand van een bos treft Herold een in het slijk vastzittende, verlaten auto aan, met op de achterbank een krat appels én een koffer met daarin het uniform van een hoge naziofficier. Wat doet een mens in zo’n geval? Wij zouden wellicht om onze moeder roepen, maar Herold kijkt eens rustig rond, zet zijn tanden in een appel en wisselt zijn bemodderde kleren voor het vers gestreken uniform. In wat wellicht de meest cruciale scène uit de hele film is, monstert hij zichzelf vervolgens in de achteruitkijkspiegel. En in de reflectie ziet hij wat ook wij, de toeschouwers, zien: namelijk dat hij, alleen al door het aantrekken van dat prachtuniform, van een bange vluchteling plotsklaps is veranderd in een kille Hauptmann. Een luchtmachtkapitein die, zo voorvoelen we, in staat is tot het nemen van wrede beslissingen.

Het verbazende gemak waarmee Herold de identiteit van de nazikapitein aanneemt, zal de meer sceptische kijkers onder u wellicht de wenkbrauwen doen fronsen. Volstaat het dan werkelijk om een kepie op te zetten om in een amorele nazi te veranderen? Maar laat dát nu net het punt zijn dat de film haarscherp in uw bewustzijn grift, namelijk dat er bitter weinig voor nodig is om de fascist in ons naar boven te halen. En het is fascinerend om te zien hoe de valse Hauptmann zich – ondersteund door een fraaie zwart-witfotografie en sombere elektronische soundscapes – een weg door het op instorten staande Duitsland bluft. Hij laat zich door een herbergier een gebraad voorzetten waar de damp van afslaat, rekent ijskoud af met een plunderaar, neemt met een verbazende gezwindheid de leiding van een troep losgeslagen soldaten en verzeilt in een gevangenenkamp, waar hij de commandant wijsmaakt dat hij door de Führer himself is gezonden. Het is in dat kamp, waar deserteurs, plunderaars en andere criminelen in barakken opgesloten zitten, en waar Herold van de kafkaiaanse bureaucratische structuur gebruikmaakt om een reeks massa-executies te organiseren, dat we de mechanismen van het nazisme het scherpst en het gruwelijkst aan het werk zien.

‘Der Hauptmann’ is het werkstuk van Robert Schwentke, een Duitse regisseur die de voorbije jaren in Hollywood aan de slag was (‘Flightplan’, ‘RED’, ‘Insurgent’, ‘Allegiant’), maar nu in zijn heimat zijn beste film heeft gerealiseerd. O, ja: als uitsmijter doet Schwentke u een wel héél gedurfde en onbehaaglijk makende eindgeneriek cadeau. Wie de kepie past, zette hem op.

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De Persgroep Publishing heeft haar Privacy– en cookieverklaring aangepast.
Wij gebruiken jouw persoonsgegevens vanaf nu ook om de Diensten van MEDIALAAN Groep/De Persgroep Publishing te optimaliseren en deze waarvoor jij kiest te personaliseren.
Door op “verdergaan” te klikken of door verder te surfen, erken je deze aangepaste Privacy– en cookieverklaring gelezen te hebben.

Verdergaan