'Ann': het testament van een anorexiapatiënte en incestslachtoffer, opgetekend door Kristien Hemmerechts

Ann G. is een vrouw van 39 met chronische anorexia en een incestverleden. Tien maanden geleden vroeg ze aan Kristien Hemmerechts of die haar lotgevallen op papier wilde zetten. Hemmerechts sprak uitgebreid met haar, putte uit haar talrijke dagboeken, interviewde ook haar familie, en verwerkte alles tot 'Ann', een aangrijpend boek over een vrouw die al dertig jaar vecht tegen haar ziekte en de demonen uit haar verleden. Een dubbelinterview met de schrijfster en haar hoofdpersonage.

"'Hoe minder lijf, hoe minder er te pakken viel'"

Ann G. «Een jaar geleden had ik het plan opgevat om zelfmoord te plegen, ik vond dat ik genoeg had afgezien. Maar ik wou er niet uit stappen zonder een testament achter te laten, een verslag van de vreselijke dingen die mij waren overkomen. Ik wou mijn leven afsluiten, en mijn levensverhaal neerschrijven was voor mij de sleutel in het slot.

»Ik schrijf zelf heel graag, ik houd al mijn hele leven dagboeken bij, maar ik wist dat ik deze opdracht nooit alléén tot een goed einde zou kunnen brengen: daar had ik de moed niet voor. Dus heb ik contact opgenomen met Kristien. Ik ben al jaren een fan van haar boeken, en ik dacht: als iemand mijn verhaal kan neerschrijven, is zij het. Dus heb ik haar vorig jaar in maart een e-mail gestuurd.»

Kristien «Daarin stond dat ze al meer dan een half leven kampte met een dodelijke ziekte en dat ze het vechten beu was. Het was geen kreet om hulp, maar een duidelijk geformuleerde vraag: ze wou dat ik haar hielp om haar verhaal neer te schrijven en zo haar leven mooi af te sluiten.

»Ik krijg dat soort vragen wel vaker, en meestal gaat er dan een alarm in mijn hoofd af: 'Ai, weer iemand die ik op een vriendelijke manier moet proberen af te schepen.' Ik was dus op mijn hoede: ik wou me geen stalkster op de hals halen. Ik schreef Ann een mailtje terug: dat ik haar vanuit een louter professioneel standpunt wel wou ontmoeten, maar dat ik niets kon beloven. Ik maakte ook duidelijk dat ik haar niet zou proberen te redden. Ik ben een auteur, geen hulpverlener.

»Maar mijn nieuwsgierigheid was gewekt. Ik voelde intuïtief aan dat dit een interessant verhaal was, waar een boek van te maken viel. 'In het land van Dutroux' was net af, en ik was op zoek naar een nieuw onderwerp. Dus heb ik een week later met Ann afgesproken. Toen we elkaar ontmoetten, wist ik al na een minuut: ik doe het.

»Ze vertelde dat ze niets meer te verliezen had. Ze noemde zichzelf 'uitgetherapied'. In haar medisch dossier stond het vreselijke woord 'chronisch'. Ze was een chronische patiënte: iemand die telkens opnieuw ziek wordt, iemand met weinig of geen hoop op genezing, iemand in wie dus ook niet meer geïnvesteerd wordt.»

Kristien «Waarschijnlijk wel, indirect. Toen Ann het had over de psychiaters en therapeuten bij wie ze meer dan vijfentwintig jaar in behandeling is geweest, herkende ik meteen de woede en de machteloosheid. Ze heeft zich nooit geholpen gevoeld, integendeel: ze is altijd verder weggezakt in haar ziekte.

»Ik heb het vaak geprobeerd, maar ik ben er niet in geslaagd mijn zus uit de psychiatrie weg te halen. Toch denk ik dat ik een goede steun voor haar ben geweest: omdat ik altijd naar haar heb geluisterd. Als mensen mij hun verhaal vertellen, sta ik nooit klaar met mijn oordeel. De meeste mensen stoppen anderen onmiddellijk in een hokje, uit luiheid, om er zelf vanaf te zijn. Ik niet. Ik ben nieuwsgierig: ik wil graag weten hoe iets of iemand in elkaar zit.

»Tijdens het schrijven heb ik me een paar keer de bedenking gemaakt: dit is het soort boek dat ik heel graag samen met mijn zus had willen maken. Maar dat zou nooit gelukt zijn, want Veerle herinnert zich te weinig uit haar jeugd, en door haar ziekte zou ze het ook niet aankunnen. Bovendien heeft zij, anders dan Ann, nooit dagboeken bijgehouden.

»Mijn zus heeft me in de loop der jaren doen inzien dat ik haar probleem niet kan oplossen. Net daarom heb ik onmiddellijk tegen Ann gezegd dat ik haar evenmin kon redden. Ik wou haar geen valse hoop geven.»

(dvda)

U vindt het volledige artikel in Humo 3520

'Ann' van Kristien Hemmerechts - Uitgeverij Atlas