The Virgin Suicides in Vlaanderen: jonge tienermeisjes zetten elkaar via het internet aan tot zelfmoord

Een bericht in een Nederlandse krant, half augustus: 'Tienermeisjes jutten elkaar via sms en chat op om zelfmoord te plegen.' De 'hype' begon in het voorjaar, toen een leerlinge van het Stedelijk Lyceum in Enschede zich ophing. Via chatboxen en sms'jes gingen meiden tussen twaalf en vijftien elkaar daarna aansporen om hetzelfde te doen. Vier vriendinnen van het overleden meisje 'maakten elkaar helemaal gek,' aldus de aan het lyceum verbonden psycholoog. Ze stuurden elkaar berichten als: 'Ken jij J.? Die gaat vanavond zelfmoord plegen. Wie durft het ook?' Kort daarop gooide een tweede meisje zich voor de trein. Tijdig ingrijpen van de school, de politie en een crisisteam van psychologen voorkwam dat de toestand nog verder escaleerde, maar één van de meisjes was zo suïcidaal dat ze moest worden opgenomen.

De 'zelfmoordhype' in Enschede, en de snelheid waarmee hij zich via het internet verspreidde, liet ouders en leerkrachten stomverbaasd achter. Maar dit soort imitatiegedrag is bij hulpverleners al langer bekend. Het heeft zelfs een naam: het Werther-effect, naar het hoofdpersonage uit een roman van Goethe uit 1774. In 'Die Leiden des jungen Werther' schiet het hoofdpersonage zichzelf een kogel door het hoofd omdat zijn grote liefde onbeantwoord blijft. Werthers daad zou heel wat jonge mannen geïnspireerd hebben om hetzelfde te doen. De zelfmoordhype in Enschede deed ook denken aan de film 'The Virgin Suicides' (Sofia Coppola, 1999), waarin vijf puberende zusjes, die met hun overbezorgde ouders in een rustige buitenwijk wonen, elkaar aanzetten tot zelfmoord.

"'Als je je goed voelt, hoor je er niet meer bij'"

Tot zelfmoord is het bij Lila, een Vlaams meisje van dertien, en haar vriendinnen niet gekomen. Maar Lila durft niet meer naar de binnenkant van haar polsen te kijken: bang dat ze moet terugdenken aan die foto's van verminkte armen die haar vriendinnen op MSN zetten, of erger, dat ze zichzelf zal snijden.

LILA « Ik had een computer op mijn kamer. Als ik thuiskwam van school, meldde ik me meteen aan op MSN (Messenger, een programma waarmee je instant berichten kan uitwisselen, red.). Je kan dat programma downloaden; dan kies je een nickname en kan je chatten. Veel leuker dan tv-kijken, en je maakt ook veel nieuwe vrienden. Op de duur had ik meer dan 250 namen in mijn contactlijst. Ik kon heel snel typen, want ik had dactylo gevolgd. Ik zette mijn computer pas af als ik moest gaan slapen.

» De meeste meisjes van mijn klas zaten ook op MSN, en soms zaten we daar weleens ruzie te maken. Zo van 'Jij stoeft met je vader omdat hij veel geld heeft' of 'Ik ga je slaan' of 'Dina heeft gezegd dat je luizen hebt'. Niet zo tof, want je hoeft maar één ding verkeerd te zeggen over een meisje en je hebt ruzie met haar, én met al haar vriendinnen. Dan raakte de klas verdeeld in kampen. Ik zat meestal in het kamp van Sarah en Inge. Er zijn veel meisjes die erg hun best doen om op Sarah en Inge te lijken: ze zeggen dezelfde dingen en ze doen hen na.

» Sarah en Inge schreven vaak dat ze het zo moeilijk hadden. 'Ik ga weglopen van huis' of 'Ik haat mijn leven' of 'Niemand weet hoe ongelukkig ik ben'. Soms leek het wel een wedstrijd: wie heeft het ergste leven? Als je schreef: 'Ik heb ruzie met mijn moeder,' reageerden zij direct van: 'Maar mijn moeder slaat me!' Ze waren ook altijd depressief. 'Gisteren heb ik me gesneden, heel dicht bij de slagader,' zeiden ze dan. 'Je mag het wel aan niemand doorvertellen.' Maar ze vertelden het zelf aan iedereen. En als logo bij hun nickname stuurden ze fotootjes met armen vol krassen.»

 

Lees meer in Humo 3448

De zelfmoordlijn: 02/649.95.55