'Leven met kanker': Wannes Van de Velde, Gilda De Bal, Patrick Lefevere, Leen Demaré, Tony Vandeputte en Kaat Tilley getuigen

In 'Leven met kanker' (Standaard Uitgeverij) verzamelde radiojournalist Marc Peirs indringende getuigenissen over kanker. Zonder taboes komen de pijn, de angst en de eenzaamheid ter sprake: van de diagnose als onvatbare bliksemschicht, via het emotionele en fysieke onweer tijdens de jaren nadien, tot de verlossende stilte na de storm. Humo publiceert de getuigenissen van Wannes Van de Velde, Gilda De Bal, Patrick Lefevere, Leen Demaré, Tony Vandeputte en Kaat Tilley. De opbrengst van 'Leven met kanker' gaat naar de Vlaamse Liga tegen kanker.

"'Met de rug tegen de muur zie je helder voor je uit'"

Wannes Van de Velde: 'Geen angst, geen rebellie, geen boosheid'

'Een vechter ben ik niet, nooit geweest. Ik stapte de boot op en ik zag wel waar de vaart heen leidde - naar het einde? Of naar een nieuw begin?' Zanger, schrijver en volbloed Antwerpenaar Wannes Van de Velde kreeg leukemie, liet zich vollopen met 'aanvaarding en vertrouwen' en danste een flamenco met de dood.

WANNES VAN DE VELDE « Podiummensen zijn altijd structureel vermoeid; we leven vaak 's avonds. Optreden gaat als een veelvraat tekeer in je reserves. Maar behalve moe voelde ik me ongemakkelijk. Ik kampte met een gejaagde en onregelmatige hartslag, met slaapstoornissen ook. Dan weet je: er zit iets fout. Chronische lymfatische leukemie, luidde de diagnose. Dat was december 2000. Meteen zeiden de dokters: 'We gaan je genezen.'

» Als jongeman was ik me al scherp bewust van de eindigheid en de kwetsbaarheid van de mens. Een eenvoudige ziekte kan ons verminken, onderuithalen, doden. De dood ligt altijd op de loer, dat besef draag ik al heel lang mee. Toen die kans op sterven in één klap bijzonder reëel werd, heb ik dat vrij makkelijk kunnen aanvaarden en verwerken. Ik voelde geen angst, geen rebellie, geen boosheid. Ik zag de ziekte niet als een kwaadaardige invasie van buitenaf. Wel als een wezenlijk onderdeel uit mijn diepste kern - ze komt letterlijk uit mijn merg, hé. Ik heb me meteen overgegeven. Me laten meedrijven.

» Ik ben religieus maar niet gelovig. Ik bedoel: een god hoeft voor mij niet. Voor mij is de mens de kern van alle kansen en mogelijkheden van tederheid, creativiteit, affectie, ontroering. Het religieuze aspect in dat humanisme ligt volgens mij verankerd in de binding met anderen, de ontdekkingstocht in de geest en het onderzoek naar het mysterie dat dit leven is. In die zin heb ik dankzij de ziekte die religieuze gevoeligheid uitgediept. Als de dood zo nabij is, wordt het mysterie bevattelijker. Niet dat ik het mysterie ontrafelde of de zin van het leven plots begreep hoor, dat niet. Ik denk trouwens dat het leven op zich geen zin hééft. Die geef je er zélf aan. Als een soort wraak op dat zinloze bestaan... (lacht) Dat heb ik in elk geval gedaan met die ziekte: er een zin aan gegeven, er iets mee aangevangen.

» Tijdens de ziekte heb ik een constante aanwezigheid gevoeld van de creatieve impuls, van de stoutmoedigheid die de creatieve mens uitdaagt om een tip van de sluier van het mysterie op te lichten. Voor mij verliep die tocht langs het schrijven. Al jarenlang ben ik met schrijven bezig, maar al die tijd gebeurde dat in de rand van mijn andere activiteiten: als ik eens enkele dagen vrij had tussen lesgeven en optreden door. Door de ziekte kreeg ik plots een zee van tijd in de schoot geworpen. In dagboeknotities heb ik de hele tijd afgetast hoe ik over mijn ziekte nadacht, maar ook hoe ik als rasechte stadsmens op een mogelijk andere manier naar mijn vertrouwde omgeving ging kijken.

» Al mijn hele leven lang heb ik dat in me, dat beschouwende. Ik herinner me dat ik als kleuter al een kijkertje was. Dus nieuw is het niet... Maar ik vind wel dat de ziekte me geholpen heeft om nieuwe bewustzijnslagen aan te boren en nieuwe meanders in mijn denken te bevaren. Ik voel dat ik me nog meer dan vroeger kan vastpinnen op momenten, op de beschrijving van kleine dingen. Een hernieuwing van mijn belangstelling, gecombineerd met een verscherping van de focus. Zo kan ik urenlang op een plein zitten om te kijken hoe de lichten van cafés en restaurants aan gloed winnen naarmate de dag in de avond verglijdt. Dát moment, dat wil ik vatten.

» Zeven chemobehandelingen heb ik gekregen. Na de laatste is mijn haar uitgevallen. Nadien kreeg ik deze mooie donkere krulletjes (graait in zijn kroezelkopje en lacht). Ik heb met verbazing en vol bewondering gekeken hoe de medische wetenschap mijn ziekte heeft aangepakt, hoe professioneel de artsen en het verplegend personeel te werk gaan. Vertrouwen is waarschijnlijk een sleutelwoord.

» Ik heb van meet af aan in vertrouwen gedacht dat de ziekte tot een nieuw begin kan leiden, en meteen heb ik de aanpak van de dokters in vertrouwen aanvaard. Heel even was ik droevig, toen ik dacht aan de mensen die ik bij mijn sterven zou achterlaten. Maar al snel bleek dat ik de ziekte zou overleven. Rondom mij waren van bij het begin mensen met een ongelooflijke inzet: mijn vrouw, mijn arts, het verplegend personeel. Hun bekwaamheid en positieve uitstraling waren enorm. De ziekte heeft me eigenlijk meer positieve dan beangstigende ervaringen bijgebracht.

» Je bent en blijft natuurlijk een kwetsbare mens. Ik zeg niet: angst, verdriet, pijn, daar sta ik allemaal boven. Ik ben geen boeddhist, hé (lacht). Dus als je dan beter wordt, is dat een fantastisch gevoel. Een herademing, noem ik het. Als mens, als Wannes, ben ik dezelfde gebleven - denk ik. Misschien ben ik wat kieskeuriger in hoe ik mijn tijd doorbreng. Ik weet beter dan ooit tevoren dat mijn tijd eindig is en dat elke dag een geschenk is.»

Marc Peirs

(Uit: 'Leven met kanker', Standaard Uitgeverij)

U vindt het volledige artikel in Humo 3474

'KOM OP TEGEN KANKER: DE STARTSHOW'
Eén, vrijdag 6 april, 20.40 u.

'OVER LEVEN: BORSTKANKER'
Canvas, zondag 8 april, 22 u.