Ziek van de politiek: 5 politici openhartig over hun depressie

Winston Churchill heeft nooit een geheim gemaakt van zijn black dogs, zoals hij zijn zwarte periodes noemde. Abraham Lincoln was manisch-depressief en sukkelde zijn leven lang van de ene zenuwinzinking in de andere. De immer neerslachtige Boris Jeltsin zocht zijn toevlucht in de drank. Toppolitici zijn nooit immuun geweest voor psychische problemen - integendeel. Maar in de Wetstraat zijn depressies en burn-outs nog altijd taboe.

"'Ik stond op de stoeprand, de auto's raasden langs me heen, en ik dacht: als ik nú oversteek, is het allemaal voorbij'"

Nochtans is de politiek volgens de ervaringsdeskundigen die wij spraken een ronduit gevaarlijk vak. Dag in dag uit in de spotlights lopen, de voortdurende onzekerheid, de frustraties en de ruwe omgangsvormen maken dat de depressie constant om de hoek loert. Dossier Down and Out in de Wetstraat: 'In de politiek is het alsof je elke dag een examen moet afleggen. Vroeg of laat loopt dat fout.'

Kathy Lindekens: 'De rand van het ravijn'

In maart 2003 barstte in Antwerpen de Visa-affaire los. Kathy Lindekens (nu 52) moest ontslag nemen als schepen en werd nadien op een weinig fraaie manier door haar partijgenoten uit de gemeenteraad gewurmd. Uit het gerechtelijk onderzoek bleek uiteindelijk dat haar niets te verwijten viel. Inmiddels werkt Lindekens opnieuw voor de VRT-radio.

Kathy Lindekens «Als politicus wil je de wereld verbeteren. Je wil dus altijd meer en beter doen, en er wordt ook steeds meer van je verwacht. Dat gaat bijna onvermijdelijk ten koste van je gezondheid. Je vergeet te eten, je maakt lange uren, je slaapt te weinig, enzovoort. Ik wist dat allemaal wel, maar eigenlijk besefte ik pas goed hoe ongezond dat leven is toen ik er was uitgestapt en weer een regelmatiger ritme kreeg.

»Als schepen van een grote stad word je geleefd. Je dagen worden van uur tot uur gepland door je secretariaat. Ik moest zelfs bewust tijd vrijmaken voor mijn zoon. En dan moet je nog je huishouden runnen: da's ook werk. Je moet fysiek en mentaal bijzonder sterk zijn om het vol te houden.»

Lindekens «Ik was wel wat gewend, maar als je echt te diep in je reserves tast, haakt je lichaam opeens af. Ik heb het meegemaakt: ik heb het cytomegalievirus gekregen, een kwaal die ook opduikt bij topsporters die te diep zijn gegaan.»

Lindekens «Ja, maar ik was daartegen gewapend door mijn ervaring bij 'Kom op tegen kanker'. Ik heb jarenlang die actie gecoördineerd naast mijn voltijdse baan.

»Ik had ook een bijna belachelijk grote verantwoordelijkheidszin. Als ik in het weekend een paar uur in m'n tuin werkte voelde ik me soms al schuldig. Wat zullen de mensen denken als ze me zien? Heeft die niks beters te doen? Dat is druk die je jezelf oplegt, maar die ook gevoed wordt door clichés over het makkelijke leventje van die zakkenvullers van politici. Je wil bewijzen dat je geen profiteur bent.»

Lindekens «Er wordt onder de collega's weinig over gepraat. Toen ik zes weken lang geveld was door dat virus, kon ik zelfs de trap niet meer op, maar ik blééf doorwerken. De dossiers werden naar mijn slaapkamer gebracht en de telefoon stond naast het bed. Ik was fysiek uitgeteld, maar ik kon nog dénken, hè. Ik heb in die periode ook niet ondervonden dat collega's kritiek op me hadden.»

Lindekens «Ik voelde al weken dat er iets broeide. Toen de bom na weken eindelijk barstte, ben ik er even eronderdoor gegaan. Ik was van de kaart, voelde me gebroken en moegetergd. Ik vermagerde ook razendsnel: op een bepaald moment woog ik nog 48 kilo. Maar een echte depressie of burn-out was het niet, denk ik.»

Lindekens «Een crisis.

»Het meest ontluisterende was het verlies van de vriendschap. Daar had ik het bijzonder moeilijk mee. Jaren voordien hadden oudere politici me gewaarschuwd dat vriendschap in de politiek niet bestaat en dat je ergste vijanden in je eigen partij zitten. Ik geloofde ze niet, ik lachte er zelfs mee. En nu bleek het toch te kloppen. Ik dacht dat Kathleen Van Brempt, Tuur Van Wallendael, Robert Voorhamme, Peter Renard en Patrick Janssens échte vrienden van me waren. Dat zeiden ze ook met zoveel woorden. Net die vijf mensen hebben me het mes in de rug geplant.

»Toen ze mij aan de kant zetten, wilde ik te allen prijze met opgeheven hoofd uit het debacle komen. Dat is me ook gelukt, maar mensen kunnen zich niet voorstellen wat al die roddels en politieke machinaties met je doen - wat je doormaakt als je in zo'n maalstroom wordt meegezogen. Je kunt maar één ding doen: de lawine over je heen laten komen en in jezelf blijven geloven. Je voelt je ook erg schuldig, zelfs al heb je niks fout gedaan. Mijn redding was dat ik onmiddellijk mijn oude baan bij de radio kon opnemen en kon doorgaan met projecten zoals Bednet (waardoor zieke kinderen via een computernetwerk bij kunnen blijven op school, red.).

»Er is één moment geweest dat ik begreep hoe ver ze een mens kunnen krijgen. De ergste storm was al een paar weken gaan liggen. Ik had ontslag genomen en zou terugkeren naar de radio, en de VRT zou daarover een persbericht verspreiden. Ik was voor een paar vrije dagen in Manchester en ik stond in een theewinkeltje toen een journalist me belde: of het klopte dat ik opnieuw radiojournaliste werd. Plots kreeg ik het ene telefoontje na het andere over dat radiowerk. Ik heb die heel kortaf beantwoord. Ik kreeg weer dat gevoel van opgejaagd wild, net als tijdens de Visa-crisis.

»Ik voelde de paniek in me opkomen en liep naar buiten. In die drukke winkelstraat, waar de auto's vlak voor me voorbijraasden, stond ik op de stoeprand en dacht: 'Als ik nú oversteek, is het allemaal voorbij. Dan kan niemand me nog raken.' Een flits, meer was het niet, maar in die paar seconden kon ik me haarscherp voorstellen dat mensen in dat soort situaties echt zelfmoord plegen: om ervan af te zijn.

»Ik ben in tranen uitgebarsten.»

(tp en jl)

U vindt het volledige interview met Kathy Lindekens, Guy Vanhengel, Jean-Marie Dedecker, Patrick Hostekint en Reginald Moreels in Humo 3517

Forumvraag: En u?

Begrijpt u dat politici depressief worden? Moeten we allemaal maar eens wat minder streng worden voor onze verkozenen des volks? Of hebt ú pas een baan om down van te worden? Deel uw ervaringen op ons Forum