Afgerond: het Fortis-onderzoek naar Karel De Gucht

© Michel Wiegandt

Het onderzoek kwam er na een gedetailleerde klacht bij de CBFA, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen, die uitlekte in Humo. De vraag is nu: wat heeft het opgeleverd?

"Geen bewijzen, geen probleem?"

In de klacht was sprake van de verkoop, op vrijdagmiddag 3 oktober 2008, van verschillende pakketten Fortisaandelen in het bankkantoor van het Oost-Vlaamse Berlare, waar De Gucht woont en ook burgemeester is. De regering was die dag in het geheim aan het onderhandelen over de verkoop van delen van Fortis. Die vrijdag na beurstijd deelden premier Yves Leterme en minister van Financiën Didier Reynders mee dat de Belgische regering de Nederlandse tak van de bank-verzekeraar voor 16,8 miljard euro verkocht aan de Nederlandse regering. De handel in het aandeel werd daarop geschorst. De slotkoers bedroeg toen 5,4 euro. Bij de hervatting van de handel, op 14 oktober, kelderde de koers tot nauwelijks enkele eurocenten. Wie dus nog net voor de schorsing zijn aandelen had verkocht, had op z'n minst de schade kunnen beperken. Toenmalig premier Leterme heeft later verklaard dat hij tijdens die delicate onderhandelingen zijn collega's had aangemaand om 'voorzichtig' te zijn met de informatie.

Vrij snel nadat het gerechtelijk onderzoek in Gent was gestart, heeft de CBFA - waar de klacht oorspronkelijk was binnengekomen - haar eigen administratief onderzoek naar de transacties met voorkennis stopgezet. Duidelijke redenen waren daar niet voor.

Evenmin duidelijk is of het gerechtelijk onderzoek harde bewijzen heeft opgeleverd. Specialisten in de materie wijzen er steevast op dat handel met voorkennis één van de moeilijkst te bewijzen financiële misdrijven is.

Een ervaren speurder «Het enige wat je als verdachte moet doen, is staalhard blijven ontkennen, want meestal zijn er geen geschreven bewijzen. Trouwens, De Gucht is toch al eens eerder verdacht van handel met voorkennis, bij Bricsnet? (het Gentse softwarebedrijf Bricsnet was ooit op de Nasdaq genoteerd en ging failliet in 2004, red.). Toen zijn er toch ook geen bewijzen gevonden? Wel, wat is dan het probleem? (lacht)»

Een onderzoek naar eventuele voorkennis is inderdaad geen sinecure. Misschien dat de speurders daarom bijzonder veel energie hebben gestopt in het achterhalen wie de anonieme klacht tegen De Gucht en zijn familie heeft ingediend, en wie de bronnen van Humo waren. Interne onderzoekers van Fortis zelf hadden overigens al eerder naar het lek gezocht: zonder resultaat.

Het Fortiskantoor in Berlare - waar, zoals de klager beweerde, inderdaad enkele verdachte transacties zijn gebeurd - heeft een paar keer uitgebreid bezoek gekregen van speurders. Bij één van die bezoekjes streken in het kleine kantoor ongeveer evenveel speurders neer als er personeelsleden werken. Wie toevallig niet aanwezig was, werd onmiddellijk naar het kantoor gesommeerd. Het speurwerk concentreerde zich op de controle van de gsm-nummers en de vaste privénummers van elk personeelslid. Blijkbaar wilde men via de telefoonmaatschappij(en) nagaan wie wanneer met wie heeft gebeld in de dagen en weken voor de klacht in Humo uitlekte.