De man die 50 boeken schreef: de 5 beste volgens Herman Brusselmans

© Stephan Peleman

'Kristien Hemmerechts is de meest ecologische van alle Vlaamse schrijvers. Ze composteert haar eigen kak. Dat zal ik uitleggen. Welnu, Kristien kakt in een emmertje en slaat de keutels op in een droogoven. Als al het vocht eruit verdwenen is, perst ze ze eigenhandig samen tot briketten die ze in haar kachel gooit. Wárm!'

"'De lezer mag maar één ding denken: doorlezen!'"

Mocht het u ontgaan zijn: de geurigste lulkoek wordt nog immer gebakken in de ambachtelijke schrijverskeuken van Herman Brusselmans. In zijn nieuwe worp 'Mijn haar is lang' (Prometheus) onderneemt een gevierde schrijver (yep: hij luistert naar de naam Herman Brusselmans) een queeste naar de geschikte kapper. Onderweg voert hij gesprekken met wildvreemden, strooit hij kwistig levenswijsheden in het rond ('Het beetje kennis dat je hebt moet je natuurlijk rondstrooien in je romans, anders kun je beter helemáál geen schrijver zijn') en serveert hij ontroerende passages over de dood van zijn ouders. Als we het telraam van zijn uitgeverij mogen vertrouwen, is 'Mijn haar is lang' het vijftigste boek van de Hoofdman der Vlaamse lett'ren: hoog tijd om eens te polsen naar de vijf werken die hemzelf het meest dierbaar zijn.

'De man die werk vond' (1985)

HUMO Geen verrassing: 'Als ik om één boek herinnerd zal worden, dan wel dit,' zei je ooit.

HERMAN BRUSSELMANS «Dat wordt toch beweerd door mensen die mijn oeuvre niet echt appreciëren. Eigenlijk bedoelen ze: 'Die Brusselmans is geen Echte Schrijver, maar dankzij dit vod krijgt hij nog nét een voetnoot in de Nederlandse literatuurgeschiedenis.' Maar ik beschouw het wel degelijk als een mijlpaal in mijn schrijverschap.

»Bij uitgeverij In De Knipscheer - vind ik trouwens nog altijd een fantastische naam - had ik eerder al de verhalenbundel 'Het zinneloze zeilen' en de roman 'Prachtige ogen' gepubliceerd, maar die liepen voor geen meter. 'Prachtige ogen' had een vileine kritiek gekregen in Vrij Nederland, en mijn toenmalige uitgever vond dat reden genoeg om het manuscript van 'De man die werk vond' te weigeren. Vic van de Reijt, thans uitgever van Nijgh & Van Ditmar maar destijds redacteur bij Bert Bakker, was er wél enthousiast over en haalde me aan boord. Geen slechte zet, want mijn roman sloeg aan. De dag waarop ik een brief in mijn bus vond waarin stond dat 'De man die werk vond' herdrukt zou worden, is nog altijd de gelukkigste uit mijn carrière. 't Was altijd mijn droom geweest om een tweede druk te mogen beleven, in mijn ogen had je het dan echt gemáákt (lacht).

»Ook inhoudelijk had ik eindelijk mijn draai gevonden. 'De man die werk vond' is een soort prototype van de fictief autobiografische boeken die ik nog altijd schrijf: net als mijn hoofdpersonage Louis Tinner werkte ik in de bibliotheek van de RVA, maar ik dikte zijn gedachten en handelingen wel serieus aan.»

HUMO Citeren we even uit een dienstnota van Louis Tinner: 'Een boek dat hen enkele uurtjes (meerdere dagen) ontspanning in het verschiet stelt, waartijdens ze even (heel lang) zullen vluchten uit de wurgende greep van de grauwe werkelijkheid.' Is zijn definitie van de schone letteren ook de jouwe?

BRUSSELMANS «Absoluut. Een boek moet de lezer in de eerste plaats amuseren. Dat kan van alles betekenen: dat hij ermee moet lachen, huilen, erdoor gepakt wordt en noem maar op. Hij mag tijdens het lezen aan niks anders denken dan dit: doorlezen!

»Het is niet de taak van de literatuur om grote maatschappelijke problemen aan te kaarten. Als er iets belangwekkends gebeurt, lees je de feiten wel op het internet, en de rest wordt de dagen en weken erna uitvoerig belicht in kranten en tijdschriften. Mij niet gelaten als een schrijver per se de definitieve roman over de Hutu's en de Tutsi's wil plegen, zolang hij maar niet vergeet de lezer nog een beetje te vermaken. Kijk maar naar het alom bejubelde 'Laagland' van Joseph O'Neill: uitstekende roman, maar ik vond de passages over het gebroken huwelijk van het hoofdpersonage en zijn vriendschappen véél interessanter dan de beschouwingen over nine eleven. Je kunt van 'De man die werk vond' ook zeggen dat het de grauwe jaren tachtig te kijk zet, maar mij was het toch vooral om de lotgevallen van Louis Tinner te doen - misschien daarom dat het nog altijd niet verouderd aandoet.»

Test uw kennis met onze Brusselmans-quiz

Naar aanleiding van zijn 50ste verjaardag klutsten we een aantal Brusselmans-quotes en openingszinnen dooreen.

Doe de Brusselmans-quiz!

Bekijk een tv-fragment uit 1988

• Humo\'s Pop Poll 2008: Brusselmans overloopt de 10 beste boeken - bekijk het filmpje
• Jongens van 50: Herman Brusselmans en Tom Lanoye