De milieuramp die niemand zag aankomen: hoe plastic onze planeet vergiftigt

Over die giftige en almaar uitdijende 'Plastic Soep' heeft de Nederlandse journaliste Jesse Goossens een alarmerend boek geschreven.

Jesse Goossens «Voor ik aan 'Plastic Soep' begon, dacht ik: 'Er drijft een hoop plastic in de Stille Oceaan, dat hoort niet, dus zoeken we even uit hoe we die troep kunnen opruimen.' In Hawaï zijn er plaatsen waar je denkt over het water te kunnen lopen: zo veel rommel drijft er. En waar je ook vaart op de Stille Oceaan - ook al is het duizend zeemijl van de kust - overal zie je plastic.

Ik zag de oplossing al helemaal voor me: opruimboten die het plastic van het water scheppen en het aan boord meteen recycleren. Het kon, dat had ik al uitgezocht. Mààr! Dat drijvend plastic is het topje van de ijsberg. Amper vier procent van het plastic in zee dobbert rond, de rest ligt op de bodem of dwarrelt in het water. Plastic verdwijnt namelijk niet: het breekt af in almaar kleinere deeltjes. Toen ik voor het eerst een staal van het vervuilde water in de Stille Oceaan zag, viel ik steil achterover. Het is écht een soep, boordevol kleine flardjes beigeachtig spul.

Volgens de Verenigde Naties zitten er in elke vierkante kilometer oceaanwater 46.000 van die stukjes. Maar dat zijn alleen de grotere deeltjes. Van het microplastic - stukjes zo klein dat je ze met het blote oog niet kan zien - moeten er miljoenen per vierkante kilometer zijn. Het water in de oceaan heeft gewoon een nieuwe component gekregen en dat is plastic.»

Goossens «Het onderzochte gebied, de North Pacific Gyre, is twee keer zo groot als de Verenigde Staten. Het is één van de vijf gyres op de wereld: een soort onderwaterkolken waar verschillende stromingen bij elkaar komen, en dus ook het afval. Als de toestand in die vier andere gyres even erg is - en het is héél redelijk om dat aan te nemen - dan is één vierde van het wereldoppervlak met plastic vervuild.

Maar ook buiten die grote gyres drijft er plastic, want alle water van de wereld staat met elkaar in verbinding. Voor de kust van het Zweedse Helsingborg - in onze Noordzee dus - heeft men in één kubieke meter zeewater honderdduizend deeltjes microplastic aangetroffen. De Waddenzee is nog niet op plastic onderzocht, maar door de stroming is het - net als zo'n gyre - een echt afvalputje. De hele Nederlandse kuststrook is trouwens de meest vervuilde van Europa: dat heb ik uit een nog niet gepubliceerd rapport. Er monden bij ons drie grote rivieren in zee uit (Rijn, Maas en Schelde, red.) en die voeren het vuil aan. Het kan niet anders of er is ook van plasticvervuiling sprake. En België zal ook wel in de klappen delen, we liggen pal naast elkaar.»

Lees het volledige artikel in Humo 3586 van 26-05

• Humo\'s dossier ecologie: de beste links, filmpjes en meer