Donna Tartt schrijft het boek van het jaar

humo-archief Dinsdag 24 september 2013 - 05u44, door (bv)

Donna Tartt heeft het boek van het jaar geschreven: ‘Het puttertje’ (De Bezige Bij), een onder de huid kruipende verkenning van de contemporaine versplintering. Theo Decker verliest op zijn dertiende zijn moeder bij een terroristische aanslag in het (niet bij naam genoemde) Metropolitan Museum of Art. De volgende negenhonderd tot pageturnen aansporende en zowel spanning als ontroering verstrekkende bladzijden probeert hij de scherven van zijn geëxplodeerde leven samen te rapen.

Donna Tartt

Donna Tartt onderhoudt me over Theo’s queeste naar geluk in het decor van ruim de helft van de roman: de Upper East Side van New York, vlak bij het Central Park met het Metropolitan. We eten vis en drinken sancerre, in de bistro van haar keuze.

'De dood is de moeder van alle schoonheid'

Tien jaar lang heeft ze alleen maar geschreven, geen interviews gegeven. Een logisch gevolg van haar aanpak, op het ritme van tienjarenplannen: ‘Het puttertje’ is er ruwweg twintig jaar na ‘De verborgen geschiedenis’, de whydunit die in dertig talen vijf miljoen keer verkocht werd, en tien jaar na ‘De kleine vriend’, de opvolger die zo nadrukkelijk niet op het succesdebuut mocht lijken dat hij zelfs niet op maat van het grote publiek geschreven was.

Zelf noemt ze die cycli van tien jaar toeval: ‘Ik schrijf gewoon, in het gedacht dat de klus zich in een paar jaar wel zal laten klaren. Maar het loopt telkens weer uit de hand. Bij ‘De kleine vriend’ had ik zelfs uitdrukkelijk de bedoeling een dun boek te schrijven, na de turf die ‘De verborgen geschiedenis’ was. En voor deze roman had ik gedacht een klein verhaaltje aan te pakken, maar dat is met me aan de haal gegaan. Ik heb daar geen controle over – dat wil ik ook niet, want dat zou mijn creativiteit fnuiken. Maar ik zou, geloof ik, wel liever dunnere boeken schrijven.’

‘Het puttertje’ is vernoemd naar het gelijknamige schilderij van Carel Fabritius, een zeventiende-eeuwer uit de school van Rembrandt. Het doek toont een distelvink – een vrouwtje, zo ziet een beetje ornitholoog in één oogopslag – die zich parmantig verheft, met een zweem van melancholie in de blik. Die wordt ongetwijfeld veroorzaakt door het aan het pootje geklonken kettinkje, zo ragfijn dat men het bij een eerste blik wel over het hoofd moet zien. Een droefgeestige ode aan het ter plaatse klapwieken, als verbeelding van ons aller lot.

HUMO Maakte ‘Het puttertje’ op jou net zo’n verpletterende eerste indruk als op Theo?

Donna Tartt «Zeker. En dan zag ik de eerste keer niet eens het echte schilderij, maar een kopie. Dat was bij Christie’s in Amsterdam. Ik heb geboden, maar heb het niet gehaald (lacht). De overrompelende verwondering van de eerste keer voel ik telkens opnieuw als ik het doek zie, helemaal in lijn met de quote van Jean Miró die ook in de roman wordt aangehaald: ‘Je kunt een week naar een schilderij kijken en er daarna nooit meer aan denken. Je kunt ook een seconde naar een schilderij kijken en er je hele leven aan denken.’

»Tot mijn grote opwinding komt ‘Het puttertje’ binnenkort naar New York. Naar de Frick Collection dan nog, mijn favoriete museum. Ongelofelijk: het schilderij reist sowieso al niet veel en dan komt het hier ook nog eens aan op 22 oktober, pal op de dag waarop de Amerikaanse editie van de roman verschijnt.»

HUMO Hou je van ‘Het puttertje’ om dezelfde redenen als je personages aanhalen?

Tartt (knikt) «Ik vind het bijvoorbeeld geweldig dat je de hand van de schilder in het doek ziet. Bij zuivere trompe-l’oeil-werken heb je het gevoel dat je niet naar een schilderij staat te kijken, maar naar iets echts dat je van de muur kan plukken. Dat saboteert Fabritius heel bewust: in de vleugel van het puttertje zie je zijn penseeltoets. Dat maakt ’m tot een illusionist. Alle schilderijen waar ik gek op ben, hebben die dubbelheid: een overrompelend geheel, dat tegelijk in borstelvegen uiteenvalt.

»Ik was al dol op veel schilderijen voor ik ze in het echt zag. Mijn grootmoeder, die artieste en tekenlerares was, had veel kunstboeken en daar zat ik voortdurend in te bladeren. Maar ik was relatief oud toen ik voor het eerst een geweldig schilderij in het echt zag, in The National Gallery in Washington, en er ineens die extra dimensie bij kreeg. Ik vond het erg intens om bijvoorbeeld mijn eerste Monet te zien. Of ‘De sterrennacht’ van Van Gogh, in het MoMa – nog zo’n schilderij dat ik als kind ontdekt had en waarvan ik dacht dat ik het kende tot ik het echt zag. Of Titiaan: hoe adembenemend realistisch hij ook is, soms zie je waar en hoe zijn hand over het doek gefladderd is. Daardoor wordt het nog indrukwekkender.»

HUMO ‘Het puttertje’ is de hele roman door Theo’s steun en toeverlaat.

Tartt «Het schilderij helpt ’m om te ontdekken wie hij echt is. Een schilderij is voor de eeuwigheid, een mens overduidelijk niet. In vergelijking met het schilderij is Theo’s leven niet meer dan een richtingloze energiestoot, een willekeurig moment van biologische ruis. Maar het onsterfelijke schilderij aan zijn zijde helpt hem zich te verzoenen met zijn eigen sterfelijkheid. Daarom houden we allemaal van kunst, toch?

»’t Is ook erg interessant om doeken die me omverbliezen toen ik jong was, opnieuw te zien nu ik bijna vijftig ben. Ik ben veranderd, in tegenstelling tot die schilderijen. ’t Zijn spiegels, waarin ik tegelijk mezelf zie én de persoon die ik was.»

0 reacties

reageer ook 

Reageer ook

Humo login:

(wordt nooit getoond)

Of login met facebook:

Nu in Humo

abo button

@bartvanegeren op twitter

Naar twitter
bartvanegeren profile

bartvanegerenJeugddroom: Parijs-Roubaix gereden. (In een volgwagen. Ook met jeugddromen kijk ik wel uit.)6 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenHet tot de verbeelding sprekende testament van Pieter Steinz: bit.ly/1hr44Es via @Humo.10 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenIrak-veteraan Phil Klay, literaire sniper: 'Verbijsterend dat Rumsfeld al die jaren in functie is gebleven.' (bit.ly/1mH4Ij7, @Humo)18 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenAls het averechtse rock-'n-roll-gehalte straks de doorslag geeft, wordt presentator Luc Janssen een gevaarlijke outsider. #HRR1420 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren'd'avant': Sidi Larbi Cherkaoui & friends over geloof, vooral in dansen met de glimlach. #deSingel21 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren'Hamlet vs Hamlet' in de #Bourla. 'Er zijn of niet? Er is geen vraag dan die.' Geldt evenzeer voor het feestje.24 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenCharles Ducal, Dichter des Vaderlands: 'Ik hou me niet bezig met wie aanstoot neemt aan mijn gedichten — bit.ly/1hj8XKf via @Humo.25 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenDe nimmer genoeg te prijzen Zadie Smith vat het volle leven in een flinterdun boekje: bit.ly/1gWqagf via @Humo27 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenRT @HelmutLotti: Download nu op iTunes: de remix van Armoe! met extra koor én gebooste gitaren. Opbrengst voor Kinderarmoedefonds! https://…27 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@groen: De #factcheck14 bevestigt: een 420 000-tal kinderen leeft in armoede. Geen fraai cijfer voor Di Rupo I #7dag” (1/2)27 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenIvo Victoria in @Humo: 'Er is een gemakkelijk engagement in zwang: we roepen het op Twitter en liken het op Facebook en dan is het gezegd.'32 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenWilliam Forsythe, woekerend met gracieuze chaos. #deSingel35 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenDat eerste meisje in de 'Armoe'-clip van @HelmutLotti is volgens mij niet bepaald arm aan uitstraling: youtu.be/A0a2bYu5c4Q via @YouTube37 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenJoost Vandecasteele vs. Jeroen Olyslaegers: 'Ik kies op 25 mei voor de Piratenpartij. Ik onderschat nooit de kracht van nerds.' @Humo39 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenJeroen Olyslaegers vs. Joost Vandecasteele: 'Als we gaan stemmen, collaboreren we met een systeem dat ons compleet gek maakt.' @Humo39 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenHet Boekenweekgeschenk van Tommy Wieringa is de vrucht van wereldwijs leven, goed kijken en juist voelen: bit.ly/1c7XtwL via @Humo45 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenCharles Bukowski wentelde zich in vuiligheid om met zichzelf in het reine te komen. Een stoomcursus Buk, 20 jaar dood, in @Humo.46 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenGouden Boekenuil, de shortlist: bit.ly/1hJz82R via @Humo55 days ago · reply · retweet · favorite

promobtn ipad
Humo 3841 15/04/2014Humo 3840 08/04/2014Humo 3839 01/04/2014Humo 3838 25/03/2014Humo 3837 18/03/2014Humo 3836 11/03/2014

Schrijf je in op Humo's wekelijkse nieuwsbrief!

Wil je als eerste op de hoogte zijn
van wat er leeft op Humo.be?
Vul hier je e-mailadres in:

Jouw aanraders

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven