Donna Tartt schrijft het boek van het jaar

humo-archief Dinsdag 24 september 2013 - 05u44, door (bv)

Donna Tartt heeft het boek van het jaar geschreven: ‘Het puttertje’ (De Bezige Bij), een onder de huid kruipende verkenning van de contemporaine versplintering. Theo Decker verliest op zijn dertiende zijn moeder bij een terroristische aanslag in het (niet bij naam genoemde) Metropolitan Museum of Art. De volgende negenhonderd tot pageturnen aansporende en zowel spanning als ontroering verstrekkende bladzijden probeert hij de scherven van zijn geëxplodeerde leven samen te rapen.

Donna Tartt

Donna Tartt onderhoudt me over Theo’s queeste naar geluk in het decor van ruim de helft van de roman: de Upper East Side van New York, vlak bij het Central Park met het Metropolitan. We eten vis en drinken sancerre, in de bistro van haar keuze.

'De dood is de moeder van alle schoonheid'

Tien jaar lang heeft ze alleen maar geschreven, geen interviews gegeven. Een logisch gevolg van haar aanpak, op het ritme van tienjarenplannen: ‘Het puttertje’ is er ruwweg twintig jaar na ‘De verborgen geschiedenis’, de whydunit die in dertig talen vijf miljoen keer verkocht werd, en tien jaar na ‘De kleine vriend’, de opvolger die zo nadrukkelijk niet op het succesdebuut mocht lijken dat hij zelfs niet op maat van het grote publiek geschreven was.

Zelf noemt ze die cycli van tien jaar toeval: ‘Ik schrijf gewoon, in het gedacht dat de klus zich in een paar jaar wel zal laten klaren. Maar het loopt telkens weer uit de hand. Bij ‘De kleine vriend’ had ik zelfs uitdrukkelijk de bedoeling een dun boek te schrijven, na de turf die ‘De verborgen geschiedenis’ was. En voor deze roman had ik gedacht een klein verhaaltje aan te pakken, maar dat is met me aan de haal gegaan. Ik heb daar geen controle over – dat wil ik ook niet, want dat zou mijn creativiteit fnuiken. Maar ik zou, geloof ik, wel liever dunnere boeken schrijven.’

‘Het puttertje’ is vernoemd naar het gelijknamige schilderij van Carel Fabritius, een zeventiende-eeuwer uit de school van Rembrandt. Het doek toont een distelvink – een vrouwtje, zo ziet een beetje ornitholoog in één oogopslag – die zich parmantig verheft, met een zweem van melancholie in de blik. Die wordt ongetwijfeld veroorzaakt door het aan het pootje geklonken kettinkje, zo ragfijn dat men het bij een eerste blik wel over het hoofd moet zien. Een droefgeestige ode aan het ter plaatse klapwieken, als verbeelding van ons aller lot.

HUMO Maakte ‘Het puttertje’ op jou net zo’n verpletterende eerste indruk als op Theo?

Donna Tartt «Zeker. En dan zag ik de eerste keer niet eens het echte schilderij, maar een kopie. Dat was bij Christie’s in Amsterdam. Ik heb geboden, maar heb het niet gehaald (lacht). De overrompelende verwondering van de eerste keer voel ik telkens opnieuw als ik het doek zie, helemaal in lijn met de quote van Jean Miró die ook in de roman wordt aangehaald: ‘Je kunt een week naar een schilderij kijken en er daarna nooit meer aan denken. Je kunt ook een seconde naar een schilderij kijken en er je hele leven aan denken.’

»Tot mijn grote opwinding komt ‘Het puttertje’ binnenkort naar New York. Naar de Frick Collection dan nog, mijn favoriete museum. Ongelofelijk: het schilderij reist sowieso al niet veel en dan komt het hier ook nog eens aan op 22 oktober, pal op de dag waarop de Amerikaanse editie van de roman verschijnt.»

HUMO Hou je van ‘Het puttertje’ om dezelfde redenen als je personages aanhalen?

Tartt (knikt) «Ik vind het bijvoorbeeld geweldig dat je de hand van de schilder in het doek ziet. Bij zuivere trompe-l’oeil-werken heb je het gevoel dat je niet naar een schilderij staat te kijken, maar naar iets echts dat je van de muur kan plukken. Dat saboteert Fabritius heel bewust: in de vleugel van het puttertje zie je zijn penseeltoets. Dat maakt ’m tot een illusionist. Alle schilderijen waar ik gek op ben, hebben die dubbelheid: een overrompelend geheel, dat tegelijk in borstelvegen uiteenvalt.

»Ik was al dol op veel schilderijen voor ik ze in het echt zag. Mijn grootmoeder, die artieste en tekenlerares was, had veel kunstboeken en daar zat ik voortdurend in te bladeren. Maar ik was relatief oud toen ik voor het eerst een geweldig schilderij in het echt zag, in The National Gallery in Washington, en er ineens die extra dimensie bij kreeg. Ik vond het erg intens om bijvoorbeeld mijn eerste Monet te zien. Of ‘De sterrennacht’ van Van Gogh, in het MoMa – nog zo’n schilderij dat ik als kind ontdekt had en waarvan ik dacht dat ik het kende tot ik het echt zag. Of Titiaan: hoe adembenemend realistisch hij ook is, soms zie je waar en hoe zijn hand over het doek gefladderd is. Daardoor wordt het nog indrukwekkender.»

HUMO ‘Het puttertje’ is de hele roman door Theo’s steun en toeverlaat.

Tartt «Het schilderij helpt ’m om te ontdekken wie hij echt is. Een schilderij is voor de eeuwigheid, een mens overduidelijk niet. In vergelijking met het schilderij is Theo’s leven niet meer dan een richtingloze energiestoot, een willekeurig moment van biologische ruis. Maar het onsterfelijke schilderij aan zijn zijde helpt hem zich te verzoenen met zijn eigen sterfelijkheid. Daarom houden we allemaal van kunst, toch?

»’t Is ook erg interessant om doeken die me omverbliezen toen ik jong was, opnieuw te zien nu ik bijna vijftig ben. Ik ben veranderd, in tegenstelling tot die schilderijen. ’t Zijn spiegels, waarin ik tegelijk mezelf zie én de persoon die ik was.»

0 reacties

reageer ook 

Reageer ook

Humo login:

(wordt nooit getoond)

Of login met facebook:

Nu in Humo

beke square

Humo sprak met Wouter Beke: 'Onze plaats in het bed is in het midden'

  Maandag 27 oktober 2014 - 20u00

‘150 man in de zaal, ondanks de concurrentie van Anderlecht.’ Hij glundert een beetje als hij het zegt, fier over zo veel interesse voor zijn Ronde van Vlaanderen. ‘Gisteren in Leopoldsburg, morgen ook ergens in Limburg, overmorgen...’ Ja, overmorgen? ‘Iets met een school of zo.’ Wouter Beke is al enkele weken bezig aan zijn ideologische tournee langs parochiezalen, culturele centra en andere kanalen. Om het uit te leggen. ‘We moeten nú ingrijpen, anders gaat het hele systeem op de fles.’ Lees een fragment

@bartvanegeren op twitter

Naar twitter
bartvanegeren profile

bartvanegerenBeurstip met voorkennis: gratis leesvoer in @Humo's boekenbijlage, met Grunberg, Cole, Simenon en jonge honden over oude boeken. #bkb1423 hours ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenHet oorlogsrequiem 'Shell Shock': een overrompelend bombardement van angst en pijn. Nick Cave & the Sad Deeds. (@LaMonnaieDeMunt)yesterday · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenTeju Cole: 'Obama had de nieuwe Martin Luther King kunnen zijn, maar hij wilde per se president worden' (bit.ly/1tdf8tE via @Humo)3 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenStraks onthul ik bij @movetocure wie volgens Jelle Van Riet de mooiste man ter wereld is. #engodschiepdeman7 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@timdegier Voor een prikje verneem je via @blendle alles, bijvoorbeeld ook dat broodjes niet volstaan als het over opera en oorlog gaat.10 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenIk ben, kortom, wel ongeveer klaar voor mijn pensioen. Even de regeerakkoorden checken: bit.ly/1punpUM via @Humo.10 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenEn een paar dagen later ook met Serge Simonart! SERGE!!! SIMONART!!! (bit.ly/1FrN5M6 via @Humo)10 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenIk ben wezen lunchen met Nick Cave! NICK!!! CAVE!!! (bit.ly/1FrUPxn via @Humo)10 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@pcasteels @Humo Gelogen? Hooguit heb ik de naam Giordano in jouw bijzijn wat onduidelijk gearticuleerd.17 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenPassie in Parijs: Paolo Giordano over priemgetallen en eenzaamheid, liefde en angst, 'Het zwart en het zilver'. bit.ly/1wubD0v @Humo17 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenMilan Kundera, het feest en de kater: bit.ly/1D03ZPK via @Humo22 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenJeroen Brouwers, het definitieve interview: 'Alles gaat naar de kloten, toch?' (bit.ly/1uSL2NI via @Humo)24 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren'Ademgebed', verdoemde gedichten op leven en dood: bit.ly/1uJmruv via @Humo25 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenVroeger was ik beter: Humo sprak met Ward Ruyslinck (bit.ly/1uMt13w via @Humo)27 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenRegisseur Felix en schrijver Seppe van Groeningen over broederhaat, moedertaal en vaderliefde: bit.ly/1tcUyp5 via @Humo.31 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegerenVoor inzicht en vertier, voor ernst en jool: Teju Cole (bit.ly/1t6K4aH via @Humo).32 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@wimhuyghebaert @pcasteels @Humo Jazeker, pionieren is onze lust en ons leven.38 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@pcasteels @wimhuyghebaert Ik niet alleen; ook de ontelbare lezers van het @Humo-interview van twee weken terug weten dat.38 days ago · reply · retweet · favorite

bartvanegeren profile

bartvanegeren@pcasteels De spanning, de spanning!39 days ago · reply · retweet · favorite

imu proefabo
Cover 3869 28/10/2014Humo 3868 21/10/2014Humo 3867 14/10/2014Humo 3866 07/10/2014Humo 3865 30:09:2014Humo 3864 23/09/2014

Wil je als eerste op de hoogte zijn van wat er leeft op Humo.be? Vul hier je e-mailadres in:

Jouw aanraders

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven