Dopingslachtoffers van de DDR: Andreas Krieger en Ute Krause

In november 1989 viel de Berlijnse Muur, en niet lang daarna werd bevestigd wat iedereen al vermoedde: naar schatting tienduizend atleten uit de Duitse Democratische Republiek hadden - meestal zonder dat ze het zelf wisten - prestatieverhogende middelen geslikt, waaronder anabole steroïden, een mannelijk geslachtshormoon. Honderden van hen lijden vandaag nog altijd ondraaglijke pijnen door dat jarenlange intensieve dopinggebruik en de bijbehorende overbelasting van hun lichaam. De wereldtoppers van toen zitten vast in een verwoest lichaam.

"'We hebben zoveel gemeen: depressies, zelfmoord-pogingen, en pijn die nooit meer weggaat'"

Heidi Krieger werd in 1986 Europees kampioene kogelstoten. Een paar jaar later lag ze definitief in de lappenmand, geveld door de intensieve dopingkuren en overdreven zware trainingen. Na een lange, troebele periode van afzien en pijn - ze probeerde zelfs zelfmoord te plegen - liet ze zich twaalf jaar geleden tot man ombouwen. De mannelijke hormonen hadden zo lelijk in haar lichaam huisgehouden dat haar nog weinig keuze restte: Heidi heet nu Andreas, en is het bekendste dopingslachtoffer van de DDR.

In 2000 had in Berlijn een proces plaats, waar de voorzitter en een van de hoofdsportartsen van de Oost-Duitse sportbond werden veroordeeld. In het gerechtsgebouw liep Krieger Ute Krause tegen het lijf. De ex-zwemster was in 1978 goed voor een toptienplaats op de wereldjaarranglijst 100 en 200 meter rugslag, maar moest voortijdig stoppen met zwemmen: ze sukkelde met gewrichtspijn, depressies en eetstoornissen, allemaal gevolgen van het dopinggebruik.

Andreas en Ute zijn ondertussen een koppel en wonen in een appartementje in een rustige wijk van Magdeburg, 150 kilometer van Berlijn. Hij baat een zaak met legerkledij uit, zij is verpleegster. Zoals ze nu voor me op de bank zitten, lijken ze perfect normaal, tot je ze met veel moeite de trap op ziet stommelen, en merkt hoeveel pijn ieder stapje doet. 'Het begint 's ochtends vroeg al,' zegt Krieger. 'Dan moeten we ons opwarmen. Anders blijft mijn rug de hele dag pijn doen. Ik ben 43 en zij is er 46, maar we voelen ons dikwijls oude mensen. Het is hier een verschrikkelijke toestand.' (lacht luid)

HUMO Wat blijft jullie het meest bij van die periode, dertig jaar geleden, toen jullie topatleet waren?

Ute Krause «De enorm zware trainingen in het zwembad in Magdeburg. Ik ben op mijn elfde met topsport begonnen. Ik trainde zes uur per dag, een paar jaar later was dat al acht uur. De trainers waren hard en dictatoriaal. Precies zoals in het leger: we deden alles op bevel. Als we naar het toilet wilden, moesten we dat eerst aan de trainer vragen. Er lag een enorme druk op ons.»

Krause «Ja. Ik heb nog regelmatig nachtmerries over wedstrijden en trainingen. Ik was daar zo bang voor, omdat ik wist dat ik heel diep zou moeten gaan en enorm zou afzien. Als ik er gewoon maar aan terugdenk, word ik nog altijd angstig. Ik heb nog veel flashbacks.»

Andreas Krieger «Ik heb goeie herinneringen aan het begin: ik was geweldig trots toen ik mocht overgaan van de lagere school naar de Kinder- en Jeugdsportschool. Je moet weten: ik had altijd slechte punten, maar één ding kon ik wel heel goed: met dingen gooien. Dat was mijn grote geluk. Via de sport kreeg ik eindelijk erkenning.

»Ik droomde ervan om als eerste vrouw ter wereld 23 meter ver te gooien. Dat is me niet gelukt. En al heel snel werd dat positieve gevoel van in het begin overschaduwd door slechte ervaringen.

» (denkt na) Ik was wel heel blij toen ik in 1986 Europees kampioen kogelstoten werd. Ik dacht dat ik de titel puur dankzij mijn talent en de harde trainingen had veroverd. Maar nu ik weet wat er met mij allemaal is gebeurd, kan ik daar niet blij meer mee zijn. Die prestatie is niets meer waard.»

Het volledige artikel leest u in Humo 3597 van dinsdag 11 augustus.