Anorexia: steeds meer eetstoornissen bij oudere vrouwen en bij mannen

© Sarah Yu Zeebroek

Lieke (41): 'Mijn blije gezicht'

Lieke (41) wacht me op voor de kerk van Lede. Het is fris en ze staat te bibberen in haar dikke jas. Ik krijg een hand: alsof je een ziek vogeltje oppakt. Als ze even later tegenover me zit, in een warm en rumoerig café, beeft ze nog steeds. Ze is erg nerveus, zegt ze: 'Nu ik niet meer mag braken, kan ik de spanning niet meer de baas.'

"'Mezelf uithongeren is het enige waar ik goed in ben'"

Lieke «Ik heb een moeilijke jeugd gehad. Mijn moeder was als kind mishandeld en leed aan depressies; ze heeft meer dan eens zelfmoord proberen te plegen. Wij kinderen wilden haar niet belasten, en zo heb ik geleerd om mijn gevoelens voor mezelf te houden: horen, zien en zwijgen.

»Mama was vaak zo ziek dat ze opgenomen moest worden, en dan probeerde ik me thuis nuttig te maken. Toen ik volwassen was, ben ik dat blijven doen. Tot mijn dertigste heb ik bij mijn ouders gewoond, en toen ik naar een eigen woning verhuisde, bleef ik voor hen zorgen. Ik had een voltijdse job in een museum, maar ik belde dagelijks om te vragen of ze iets nodig hadden, en ik ging een paar keer per week langs om de boodschappen en het huishouden te doen. En dan ving ik 's avonds ook nog eens Joni op, het zoontje van mijn zus. Ik wil niet klagen - mama was goed voor me, we hebben een sterke band - maar het was soms toch zwaar. En mijn vader had mijn hulp ook nodig. Als kind was ik vaak boos op hem, omdat hij niet altijd genoeg geduld voor mama kon opbrengen, maar later ben ik dat beter gaan begrijpen.

»Vijf jaar geleden kreeg ik opeens last van hevige maagpijn. Maandenlang kon ik niet eten, en ik viel vijftien kilo af. Ik voelde me doodziek, maar ik kreeg wél complimentjes over mijn lijn. Ik woog nog maar vijftig kilo! De maagpijn verdween weer, maar die complimentjes bleven. Iedereen leek me aantrekkelijker te vinden nu ik wat slanker was. Dat deed me deugd, want ik ben altijd erg onzeker geweest. Die moeilijke jeugd had daar veel mee te maken.

»Die zomer ben ik drie weken op vakantie geweest. Ik had geen last meer van mijn maag, en ik genoot van al het lekkere eten. Maar toen ik terug thuis was, zag ik dat ik vijf kilo was aangekomen - en toen kwam de paniek. Ik begon te diëten om die kilo's weer kwijt te raken, maar op een zaterdag had ik zo'n zin in zoetigheid dat ik mijn eerste eetbui kreeg. Ik at en ik at tot mijn maag barstensvol zat en ik moest braken.

»De kilo's gingen er niet af, en mijn dieet werd strenger. Ik telde de calorieën. Ik schrapte mijn ontbijt. Ik schrapte mijn middagmaal. 's Avonds schrapte ik de aardappelen en daarna ook het vlees: ik at alleen nog maar rauwkost - een hele grote kom, om toch maar een vol gevoel te hebben. Want áls ik eet, wil ik volume. 't Is echt alles of niets.

»Wat ik nu in een paar zinnen vertel, heeft in totaal drie jaar geduurd.»

Lieke «Het hongergevoel gaf me een kick. Ik was constant gespannen, en ik merkte dat lijnen me hielp om de dag door te komen. Papa was bezorgd: 'Maar Lieke, je bent zo mager!' Dan zei ik dat ik toch nooit ziek was. Ik wou niemand belasten met mijn problemen en ze zelf oplossen.»

Lieke «Geen idee eigenlijk. Ik ging gewoon door, ik dreef mezelf tot het uiterste. En als ik van de honger en de spanning werkelijk niet meer kon, kreeg ik een eetbui - telkens weer gevolgd door dat braken.

»Toen mijn gewicht in de richting van de 45 kilo ging, begonnen mijn krachten echt af te nemen. Mijn chef op het werk kreeg door dat er iets ernstig mis was. Ik kon goed met haar praten, en zij heeft me overgehaald om hulp te zoeken.

»Ik ben dan met lood in de schoenen naar het centrum voor eetstoornissen in Gent gestapt. Al tijdens dat eerste gesprek stelde de psychologe me een opname voor, maar dat zag ik echt niet zitten. Mijn familie mocht absoluut niets weten!»

HUMO Zakte je onderhand niet gewoon door je benen?

Lieke «Op het werk zat ik hele dagen naar mijn computerscherm te staren, maar niemand tikte me op de vingers. Misschien jammer, want dan had ik eerder iets moeten doen. Maar op den duur kón ik gewoon niet meer, ik was helemaal óp.

»Voor ik naar het centrum vertrok, heb ik mijn zus een brief geschreven waarin ik haar over mijn eetstoornis vertelde. Voor mijn ouders was die brief een drama. Mama kreeg een zware aanval van depressie en werd een paar weken later opgenomen. En papa was gebroken. Ik weet wat ze dachten: 'Het is onze schuld. We hebben te veel van Lieke gevergd.' Zij stonden er niet bij stil dat ik hen hielp, maar zo had ik het ze ook geleerd. Het was míjn schuld, ík had nee moeten zeggen.»

Het volledige artikel leest u in Humo 3611 van dinsdag 17 november.