De schuldenindustrie: vrederechter Jan Nolf neemt het op voor slechte betalers

Het stond laatst in De Morgen: in deze tijden van crisis willen bedrijven zo snel mogelijk hun geld zien. Daarvoor zetten ze alle middelen in: ze schakelen sneller incassobureaus en gerechtsdeurwaarders in om wanbetalers tot spoed aan te zetten. Intrum Justitia, het grootste incassobureau van het land, noteerde in één jaar tijd bijna een verdubbeling van het aantal invorderingen voor onbetaalde facturen binnen 90 dagen. Dat ging om facturen tussen bedrijven onderling, maar ook het aantal facturen van bedrijven aan particulieren steeg met meer dan de helft.

"'Die incassobureaus jagen mensen het ravijn in'"

Vrederechter Jan Nolf ziet het met lede ogen aan. Bovenop de onbetaalde facturen komen namelijk nog extra kosten voor incassobureaus, gerechtsdeurwaarders en advocaten, en hij moet oordelen of die wel gerechtvaardigd zijn. Want gering zijn die extra kosten zeker niet: dikwijls gaat het om een verdubbeling of verdrievoudiging van het oorspronkelijke bedrag. Woeker of winst? Daar gaat Nolf over. Meestal stelt hij een minnelijke schikking voor: dat is gratis, en het vermijdt een dure procedure.

Achter de spectaculaire cijfers van de deurwaarders en incassobureaus schuilt een sociaal slagveld. Bij veel van die onbetaalde facturen gaat het immers om elementaire nutsvoorzieningen: water, gas en elektriciteit - dingen die iedereen, crisis of geen crisis, nodig heeft.

Enkele quotes van vrederechter Jan Nolf

• «In de contracten van telecom- en energiebedrijven is alle transparantie zoek: de relevante informatie wordt begraven onder een stortvloed van reclame, een kat vindt er haar jongen niet in terug! Betaal je een factuur niet of niet op tijd, dan hangt er een gigantisch supplement aan vast: 'schadebeding', 'invorderingskosten','aanmaningskosten', 'dossierkosten'...»

• «We leren op alles te besparen, zelfs de elementaire dingen: water, stroom, gas. Maar bij justitie heb je dezer dagen inflatie. Schuldeisers denken niet meer na: 'Factuur niet betaald? We schakelen een incassobureau in.' Maar als je alle niet-betaalde facturen op automatische piloot laat invorderen, maak je óók kosten, en die krijg je misschien niet eens terugbetaald. Je schiet je doel voorbij. De invorderingsindustrie is niet efficiënt, en daardoor ook onmenselijk.»

• «De wet zegt dat een landbouwer die zaaigranen niet betaalt, gedagvaard wordt door de vrederechter van zijn kanton. Maar iedereen die water door de kraan laat lopen of een stekker in een stopcontact steekt, is vogelvrij.»

• «Na afloop van een minnelijke schikking geven mensen me dikwijls een hand: 'Dank u, meneer de rechter.' Ik zeg dan altijd: 'U moet de advocaat bedanken.' Dat meen ik, zelfs als het de advocaat van het incassobureau is. Want je hebt advocaten die het in der minne willen regelen. De vraag is: waarom willen hun collega's dat niet? Mijn - naïeve - idee is: kortzichtigheid. Ze zijn het gewend blind te procederen.»

• «Het grote project van justitie, de nieuw op te richten eenheidsrechtbanken (waarin verschillende rechtbanken zouden samensmelten tot één centraal 'loket', red.), zie ik niet zitten. Bij toerbeurt het loket van Roeselare, Izegem en Kortrijk bemannen: sorry, daar zal ik niet aan meedoen. Dat zou voor mij een straf zijn. Justitie lijkt nú al zoveel op het klooster of het leger, met dat overdreven belang voor hiërarchie. In het nieuwe model van de Grote Justitiefabriek zal die indruk alleen maar sterker worden. Ik pleit voor het pianomodel. Op een piano staan de toetsen naast elkaar, niet boven elkaar.»

Het volledige artikel leest u in Humo 3614 van dinsdag 8 december.