Niet dringen: de planeet is bijna vol (vervolg)

HUMO De toon van de documentaire is gitzwart, en bij momenten zelfs apocalyptisch. Bent u ook zo pessimistisch?

Vermeersch (fel) «Maar de apocalyps speelt zich op dit eigenste moment al af voor onze ogen, in Port-Au-Prince. Dat is een voorafspiegeling van de wereld over tien, twintig jaar. Dat land is compléét overbevolkt. Elke vrouw krijgt daar gemiddeld 3,81 kinderen, de bevolking groeit ieder jaar met bijna 2%. Over veertig jaar wonen daar twintig miljoen mensen. En over 80 jaar veertig miljoen. Bovendien: door langdurige roofbouw is alle vruchtbare landbouwgrond uitgeput, helemaal geërodeerd. Daardoor zit de bevolking nu geconcentreerd in Port-au-Prince, met alle desastreuze gevolgen vandien.»

Vermeersch «Nee, want op wereldvlak is het nog erger gesteld. We zitten nu aan bijna zeven miljard mensen. Maar als iedereen blijft denken dat hij of zij recht heeft op vier kinderen, verdubbelt de bevolking met elke generatie. Als we gewoon blijven voortgaan zoals nu, zitten we over zes, zeven generaties met 1000 miljard mensen op aarde. Dat is te veel, dat snapt elke kleuter. (schudt het hoofd) Natuurlijk zullen we nooit aan 1000 miljard raken. Want vooraleer het zover komt zal de aarde getroffen worden door verschrikkelijke hongersnoden, epidemieën en oorlogen. De plunderingen in Haïti: dat wordt de realiteit van alledag. De genocide in Rwanda - toch een van de gruwelijkste oorlogen die we de laatste jaren hebben gekend - was het gevolg van overbevolking. Waarom hebben die mensen mekaar uitgemoord? Uit plaatsgebrek, natuurlijk.

»Egypte is ook een goed voorbeeld. In heel dat land is 30.000 vierkante kilometer landbouwgrond voorhanden: twee dunne stroken langs de Nijl en dan de volledige delta. Vierduizend jaar lang hebben een paar miljoen mensen daar behoorlijk kunnen leven. Maar toen ik geboren werd was de bevolking al aangegroeid tot 20 miljoen. En vandaag zijn er 80 miljoen Egyptenaren, voor een stuk vruchtbare grond ter grootte van België. Dat blijft niet goed gaan. Er zal meer en meer armoede komen. En dan volgt er als vanzelf geweld, want als de ene een zak graan heeft en de andere niet, slaan ze mekaar de kop in. Mensen die geen eten hebben zullen alles doen om hun maag te kunnen vullen.»

Vermeersch «Uiteraard. Het volstaat om de demografie van Brussel te bekijken: in de komende 20 jaar krijgen we daar een bevolkingsexplosie. Er zijn nu al probleemwijken, maar over 20 à 30 jaar is de hele stad een probleemgebied.»

Vermeersch «Het drama is: niemand wil daarvan weten. Nochtans is het de enige oplossing.»

Vermeersch «Klopt. En ik heb daar alle respect voor - het raakt aan een van de meest menselijke emoties. Maar we moeten toch ook ons verstand gebruiken? Denk twee keer na voor je er aan begint.»

Vermeersch «Twee.»

Vermeersch «Zeker niet met dwang. Iedereen moet het voor zichzelf uitmaken, maar we moeten wel een bewustzijn creëren. Twee is het ideaal, het ethische maximum. En we moeten zeker ophouden met mensen die géén kinderen hebben te stigmatiseren of te culpabiliseren.»

Vermeersch «Te weinig kinderen? Te weinig kinderen? Complete onzin!»

Vermeersch (schamper) «Yves Desmet heeft een paar jaar geleden geschreven dat er sinds 1965 een cumulatief tekort is ontstaan van 270.000 geboorten. Laten we veronderstellen dat die mensen wél waren geboren: van die 270.000 zouden pakweg 70.000 een job hebben op dit moment. We zouden verdorie 200.000 werklozen méér hebben! Die dragen niet bij aan de pensioenen. Nee, meer kinderen zijn echt geen oplossing voor de vergrijzing. Meer werklozen aan het werk helpen wél.»

Vermeersch «Met technologie kan je toch niet meer landbouwgrond creëren?»

Vermeersch «Juist niet! Dat is het probleem. Je kan de opbrengst van landbouwgrond een tijdje maximaliseren met meststoffen, maar als je de grond te lang uitput wordt ze op den duur onvruchtbaar. Dood. De Chinezen gebruiken vandaag 50 keer meer pesticiden en meststoffen dan een halve eeuw geleden. Dat kan niet blijven duren.»

Vermeersch (lachje) «En waar gaan we dat water halen, denk je? Water is over tien jaar een kostbaar goed, het grootste probleem dat de wereld zal kennen. Oorlogen zullen gevochten worden om water. In de documentaire zie je erg goed hoe het watertekort zich in Mexico City nu al doet voelen. Het probleem is stilaan wijdverspreid. Nee, van technologie moeten we niet te veel heil verwachten. Elke goede oplossing begint met een goede bevolkingspolitiek - desnoods mét geboortebeperkingen. Helaas krijg ik dat niet uitgelegd, zelfs niet aan de ecologisten. Die gaan meestal mee in mijn discours, tot ik over het bevolkingsprobleem begin. Dat is nochtans veel belangrijker dan hun geleuter over wegwerpscheermesjes.»