'De zon is goed voor je. Ze beschérmt zelfs tegen kanker'

Maar wat schrijft huidspecialist Han Van der Rhee nu? 'Zonnen mag!' Sterker nog: in het boek met die hoopgevende titel raadt hij iedereen aan de zon op te zoeken, want zon is goed voor alles: je botten, je spieren, je gemoed... En het helpt zelfs zeer waarschijnlijk tegen kanker.

HUMO Oh ja?
Han Van der Rhee « Ja. De voorlichting over de effecten van zon is onnodig negatief. Ik heb zelf ook lang verkondigd dat zon slecht is, maar ik zag wel elk jaar dat mijn kinderen naar buiten wilden zodra de zon scheen en ik voelde zelf ook die behoefte om het licht op te zoeken, alsof mijn intuïtie me zei dat het toch ook goed was. En sinds een paar jaar is er een toenemende stroom van wetenschappelijke artikelen over de spectaculair gunstige effecten van de zon.»

HUMO Tot mijn verbazing blijken mensen die in een gebied met veel zon wonen een verlaagd risico te hebben om te sterven aan dikkedarmkanker (-27%), prostaatkanker (-10%), eierstokkanker (-16%) en non-hodgkin lymfoom (-17%) en borstkanker (-26%). Een andere onderzoek concludeerde zelfs dat vrouwen die meer dan drie keer per jaar onder de zonnebank gingen vijftig procent minder kans op borstkanker hadden.
Van der Rhee « Ja, een groeiend aantal studies toont aan dat zonlicht een preventief effect heeft op het ontstaan van verschillenden vormen van kanker, en ook op het ontstaan van multiple sclerose. Dat zou komen doordat zonlicht onze vitamine D-spiegel verhoogt. Voor dikkedarmkanker en multiple sclerose staat het inmiddels zo goed als vast dat mensen met een hoge vitamine D-spiegel minder kans hebben de ziekte op te lopen. Bij die andere kankers wijzen onderzoeken ook wel op een beschermende werking van de zon, maar is de link met vitamine D niet onomstotelijk aangetoond.»

HUMO Zon zou ook de kans op genezing vergroten, als je aan kanker lijdt.
Van der Rhee « Ja. Er zijn studies die erop wijzen dat mensen die in de zomer behandeld worden voor kankers een wat grote kans op overleving hebben dan mensen die in de winter behandeld worden. De auteurs van die artikelen denken dat ook dat aan de verhoogde vitamine D-spiegel ligt.»

HUMO Mensen die veel aan zon zijn blootgesteld lopen wel een verhoogd risico op huidkanker, maar zelfs dat nuanceert u.
Van der Rhee «Bij de meeste vormen van huidkanker speelt erfelijkheid een grotere rol dan de zon. En ik beweer ook dat huidkanker niet altijd zo erg is. Huidkanker is een verzamelnaam voor drie soorten woekeringen: het melanoom, het plaveiselcelcarcinoom en het basaalcelcarcinoom. Die zien er alledrie verschillend uit en ze gedragen zich ook totaal verschillend. Het basaalcelcarcinoom is zo goed als onschuldig, en komt heel veel voor. De andere twee zijn veel minder frequent. Het plaveiselcelcarcinoom zie je veel bij 65-plussers, is veelal een onderdeel van het huidverouderingsproces en geeft slechts in ongeveer drie procent van de gevallen uitzaaiingen. De enige vorm van huidkanker waar mensen aan sterven, is het melanoom. Maar mensen met een buitenberoep hebben zeker niet meer kans er een op te lopen. Het is niet van veel in de zon zitten dat je een melanoom krijgt, maar van onregelmatig in de zon te zitten en te verbranden. Een melanoom is een witteboordenziekte die je krijgt van heel weinig in de zon te zitten, en dan plotseling heel uitgebreid. Dat raad ik in mijn boek ook heel sterk af. Ik pleit voor regelmatig in de zon gaan, zodat je huid er geleidelijk aan went. Ik denk echt dat al die verontrustende campagnes tegen de zon meer kwaad dan goed hebben gedaan. Daardoor bleef iedereen uit de zon. Als ze er dan een keer in terechtkwamen, verbrandden ze meteen.»

HUMO Vertelt de weerman in Nederland echt hoeveel minuten je met welk type huid in de zon mag?
Van der Rhee « Er is een tijd zo'n hetze geweest tegen de zon dat hij dat deed, ja. 'Mensen met huidtype drie mogen vijftien minuten in de zon.' Er is nog  steeds veel te doen over die toegestane periode is, maar ik ben daar dus heel liberaal in. De berichtgeving in Nederland geeft ook de indruk dat mensen veel meer in de zon zitten dan vroeger omdat ze meer vrije tijd hebben, maar onderzoek wijst het tegenovergestelde uit. Mensen zitten veel meer binnen.»

Smeren?

HUMO En toch nam het aantal huidkankerpatiënten toe.
Van der Rhee «Ja, omdat mensen verkeerd in de zon zitten: het hele jaar niet, en dan ineens drie weken lang de hele dag plat in Frankrijk of Spanje.»

HUMO U gaat zelf ook altijd drie weken naar het zuiden.
Van der Rhee «Ja, maar ik doe daar gewoon allerlei prettige dingen in de zon, en op de middag blijf ik binnen. Er is ook geen reden om dat niet te doen, want daar kan je ervan op aan dat de zon de hele dag schijnt. Als hier in Nederland de zon toevallig 's net tussen de middag schijnt, dan ga ik er ook lekker in zitten, hoor.»

HUMO Onder een parasol zitten, zegt u ook, is beter dan zonnecrèmes smeren.
Van der Rhee «Daar is iedereen het over eens. Er zijn zelfs Franse onderzoeken die aantonen dat zonnebrandcrèmes de kans op melanomen kunnen vergroten: omdat ze je een vals gevoel van veiligheid geven, waardoor je langer in de zon blijft liggen dan je zou doen zonder die crème. Want ze zeggen wel dat zonnebrandcrèmes je huid tegen kanker beschermen, maar de wetenschappelijke bewijsvoering daarvoor is niet erg hard. In Australië komt tien keer meer huidkanker voor dan in Nederland: omdat er veel meer zon is dan hier, én er daar een gat in de ozonlaag zit, én veel Australiërs afkomstig zijn uit Schotland en Ierland en huidtype één hebben, een rossige huid die snel verbrandt. Goed, er is daar een studie gedaan, en daaruit bleek dat mensen die intensief zonnecrèmes hadden gesmeerd wel minder last hadden van het plaveiselcelcarcinoom, maar het melanoom kwam bij hen even vaak voor.»

HUMO Zonnecrèmes helpen wel tegen huidveroudering.
Van der Rhee «Ja. Als je daar belang aan hecht, moet je zeker je handen, onderarmen, gezicht en hals veel met zonnecrème insmeren. Hoe snel je huid veroudert, is gedeeltelijk genetisch bepaald, maar zon maakt iedere huid dun en minder elastisch.»

HUMO Mijn dochter van vijf is heel blond. Iedereen roept op vakantie: 'Smeren! Factor vijftig!' Terwijl ik denk: ze moet een beetje bruin leren worden, dat is de beste bescherming.
Van der Rhee «Dat denk ik ook, al mag ze wel zeker niet verbranden. Studies bewijzen dat kinderen die in hun jeugd een tintje leren op te bouwen en regelmatig aan de zon worden blootgesteld, later minder kans hebben om een melanoom te ontwikkelen: minder kans dan kinderen die in hun jeugd verbranden, maar ook minder kans dan kinderen die helemaal niet in de zon gaan.»

HUMO De Wereldgezondheidsorganisatie heeft pas nog gezegd dat mensen die voor hun dertigste regelmatig onder de zonnebank gaan, 75 procent meer kans hebben op een melanoom.
Van der Rhee «Ja. Dat heeft hier veel stof doen opwaaien, en ik heb daar mijn twijfels over. Ook de Nederlandse Gezondheidsraad heeft daar stelling tegen ingenomen. Zij zeiden, en daar ben ik het mee eens, dat zonlicht en zonnebank precies hetzelfde zijn. Wat voor het zonlicht geldt, geldt dus ook voor de zonnebank. Je moet dat zeker niet overdrijven.
Zon is ook goed. Tegen huidziekten als psoriasis en eczeem, tegen acne, 't is goed voor je botten en je spieren en het helpt tegen depressies.»

HUMO Ja, uit onderzoek is gebleken dat zonaanbidders vaker kenmerken van depressie vertonen dan een controlegroep.
Van der Rhee «Ja. En de conclusie is dan dat zonaanbidders, al dan niet intuïtief, het licht van de zon of de zonnebank opzoeken in een poging hun stemming te verbeteren. Wist je overigens dat er in Scandinavië nu al lichtcafés zijn?»

HUMO Die hebben ze in Afrika niet nodig. Zwarte mensen krijgen ook bijna nooit huidkanker.
Van der Rhee «Nee. Hoe donkerder je huid, hoe beter je beschermd bent tegen huidkanker. Bruin worden is evolutionair gezien een beschermingsmechanisme tegen de zon. Overal ter wereld zie je bij de autochtone bevolking een sterk verband tussen de huidskleur en de hoeveelheid zonlicht. De homo sapiens kwam uit Afrika en was pikzwart, omdat hij zich daar tegen de zon moest beschermen. Vervolgens verhuisde hij naar Europa, maar daar was dat zwarte kleurtje juist een nadeel, want door zo'n donkere huid kan te weinig zonlicht doordringen: je vitamine D-spiegel is dan te laag. En daarom, denken de antropologen, is de homo sapiens in Europa steeds lichter geworden. Zij denken dus dat de huidskleur zich aanpast aan het klimaat, totdat er een goede balans is bereikt tussen de voor- en nadelen van blootstelling aan de zon.
Allochtonen in Nederland hebben vaak klachten over vermoeidheid en minder kracht in de spieren. En bijna zonder uitzondering blijkt dat na onderzoek toe te schrijven aan een te laag vitamine D-gehalte.»

HUMO Er is wel een dilemma: in Nederland overlijden per jaar ruim 600 mensen aan huidkanker. Daar staan 11.500 sterfgevallen tegenover door andere vormen van kanker, die waarschijnlijk voor een deel door de zon kunnen worden voorkomen. Wat moet je dan doen?
Van der Rhee «Wat ik voorstel, en wat ook vanuit het oogpunt van huidkankerpreventie goed te verdedigen is: ga regelmatig in de zon, maar ga niet hele dagen op het strand liggen. Zorg dat je niet verbrandt, maar geniet er wel van - zon is prettig voor een mens. En op de koop toe krijg je al die voordelen: betere botten en spieren, geen pukkels, geen eczeem, geen depressie en heel waarschijnlijk minder kans op andere kankers en multiple sclerose. Dus schijnt de zon: waar wacht je dan op?»

• Stichting tegen kanker
• Vlaamse liga tegen kanker