Eef Lanoye, schrijfster van erotische verhalen en nicht van Tom

© Marco Mertens

Lanoye «Ik had geen echte droom. Ik ben heel lang aan het denken geweest over wat ik nu eigenlijk wilde met mijn leven. Ik kan niet goed kiezen, ik heb allerlei dingen gedaan. Meerdere studies. Een ervan, de HBO-opleiding voor culturele en maatschappelijke vorming, heb ik uiteindelijk afgemaakt, omdat ik merkte dat een leuke job vinden zonder diploma heel lastig is. Maar eigenlijk ben ik er nog steeds niet uit. Ik heb wel nog een master sociologie gedaan aan de Erasmusuniversiteit. En daar ben ik in 2008 cum laude afgestudeerd. Ben ik heel trots op.»

Lanoye «Ja, ik ben een vat vol tegenstrijdigheden, een alles-of-niks-meisje. Maar ik ben ook heel lief, hoor.

Lanoye «Ik heb vier jaar gewerkt met langdurig werklozen in de Schilderswijk, de grootste probleemwijk in Den Haag. Ik voerde één-op-één-gesprekken om te kijken of ik hen weer aan het werk kon krijgen, of hen een scholing kon laten volgen. Daar heb ik heel veel geleerd, en heel veel mensenkennis opgedaan. Maar het gaat je op een bepaald moment wel tegenstaan, omdat je daar elke dag het putje van de samenleving langs ziet komen. Er zit soms echt onwil bij je aan tafel, mensen die echt niets willen, alleen hun uitkering en verder niks. Maar je ziet ook heel veel onvermogen en ellende, dat je echt denkt: 'Mijn God! Wat heb ik eigenlijk een goed leven. Wat heb ik het getroffen met waar ik geboren ben en de kansen die ik heb gekregen, en het verstand in mijn hoofd.' Daar ben ik me nu echt door en door bewust van, wat me alleen maar nog meer motiveert om er iets van te maken en dingen te proberen.

»Maar dat werk viel me op den duur gewoon te zwaar. Ook omdat je zo weinig vooruitgang ziet, ik boekte echt te weinig resultaten. En ik ben toch wel prestatiegericht, ik heb behoefte aan af en toe wat...»

Lanoye (lacht) «Absoluut.

»Maar ik heb er veel over mezelf geleerd. Ik kan bijvoorbeeld heel druk zijn, maar als je bij iemand anders iets wil bovenhalen, moet jij wel je mond houden, snap je? Ik heb er heel erg mijn sociale vaardigheden ontwikkeld. En je leert er ook dat er heel andere werelden zijn buiten je eigen kringetje. Ik ken veel mensen die hoger opgeleid zijn en eigenlijk nooit met hun voeten op de grond hebben gestaan. Dat maakt je nederig. Ik zie dat ook in mijn huidige werkomgeving: mensen die een universitaire opleiding hebben, lang met hun neus in de boeken hebben gezeten, en dan ineens moeten interageren met anderen. Nou, dan gebeuren er dingen waarbij ik denk: 'Als je daar nu een beetje over communiceert, of je verplaatst je even in de ander, dan kun je de lucht toch zo weer klaren?' Ik ben daar heel makkelijk in.»

Lanoye «Dat hele outgoing karakter heb ik natuurlijk wel heel sterk van mijn vader, van de Lanoye-kant. Daarin leek mijn vader heel erg op zijn broer, Tom.»

Lanoye «Ja. Zeven dagen voor mijn vijfde verjaardag. Ik heb nog wel herinneringen, maar die zijn gekleurd door foto's en verhalen van anderen, dus ik kan nooit precies zeggen welke herinneringen aan hem nu echt helemaal van mij zijn. Eigenlijk heb ik nooit een vader gehad. Ik bedoel: ik weet niet hoe dat voelt, een eigen vader. Ik denk altijd: het moet ongeveer zijn wat je voelt voor je moeder, maar toch anders. Maar ik zal het nooit weten. Dat blijft altijd een gat in mij.

»Je zoekt daar dan wel naar in vaderachtige figuren. Ik denk daar over na, hoe dat zit. Niet dat ik in mijn partners een vader zoek, dat niet. Maar ik kan goed met mannen overweg, ook met oudere mannen. Ik vind het prettig met hen te praten: wat doe je? Hoe leef je? Hoe ontwikkel je je? Ik neem ook raad van hen aan. Tom is misschien wel een van mijn vaderfiguren. De laatste vijftien jaar, vanaf mijn studententijd, ben ik hem steeds meer gaan opzoeken. En hij mij. We kunnen uren aan een stuk kletsen.

»Dat zoeken naar mijn vader broeit nog heel erg in mij. Daar wil ik nog eens over schrijven.»

Lanoye «Prachtig - ik heb daarvan genoten. Ik vond het zo erg toen ik het uithad. Zolang ik las, was het of ze er nog waren, mijn grootouders, had ik ze nog bij me. Ik mis hen nog steeds heel erg.

»Ik kom ook voor in 'Sprakeloos', hè: in het begin, als ik met moeder op bezoek ben bij mijn opa.»