De plasticsoep in onze oceanen

, door (tp)

Op de Oosteroever van de Oostendse vaargeul heb ik vandaag een rendez-vous met Colin Janssen, gewoon hoogleraar ecotoxicologie aan de UGent, en zijn medewerkster Lisbeth Van Cauwenberghe. Zij publiceerden de voorbije jaren verschillende studies over zeeafval, vooral plastic, en de gevolgen ervan voor mens en milieu. Ze kamden de Belgische stranden uit, speurden de zeebodem af en visten allerhande rotzooi uit het zeewater. De resultaten behoren tot de slechtste ter wereld: per kilometer kustlijn verzamelden Janssen en Van Cauwenberghe gemiddeld 92,7 kilogram afval. Ik bied me bij het duo aan in het gezelschap van een fotograaf met macrolens; zij hebben een bruine kartonnen doos bij die tjokvol gecodeerde en geannoteerde diepvrieszakjes zit. De inhoud: het resultaat van één dag strandjutten, één van de vele stalen die ze de voorbije jaren aan onze kust genomen hebben. Net geen 4 kilogram rommel is het, in augustus 2010 bijeengesprokkeld op welgeteld 100 meter strand in Oostduinkerke, tussen dijk en laagwaterlijn. Iets om in het achterhoofd te houden wanneer u straks uw badlaken neervlijt en later op de avond uw voeten onder tafel schuift voor een met lauwe chardonnay overgoten mosselsouper.

'Iedere mens eet gemiddeld 2,3 kilogram schaaldieren, en dus 0,5 gram plastic en 0,085 nanogram pcb's per jaar'

We kiepen de kartonnen doos met een diepe zucht om, de inhoud glijdt op tafel. De fotograaf zoomt in.

Categorie #1: Plastic. Varia, ongeïdentificeerd

Colin Janssen «Gisteren vierden we de verjaardag van wijlen Jacques-Yves Cousteau, de Franse oceanograaf die in de jaren 60 en 70 pionierde met zijn onderwaterfilms. Cousteau klaagde tóén al aan dat we de fundamentele bouwstenen van het leven – lucht en water – als afvalcontainers gebruiken. De oceanen zijn gemiddeld nét geen 4 kilometer diep: daar krijg je wel wat in. In het Engels klonk het lang: ‘The solution to pollution is dillution.’ Als je maar genoeg verdunt, dacht men over vast en chemisch afval, dan kan het geen kwaad. Dat is niet waar, natuurlijk. En toch neemt het probleem van plasticvervuiling nog altijd toe, ongeveer parallel met de productie van plastic. In 1950 werd 1,5 miljoen ton plastic gemaakt, in 2012 288 miljoen ton. Moeilijk te bevatten getallen, maar stel je er het volgende bij voor: een file van vrachtwagens, volgeladen met plastic, die zes tot zeven keer rond de evenaar strekt. Zó veel plastic wordt er elk jaar gemaakt. Men gaat ervan uit dat 10 procent daarvan in de oceaan terechtkomt en dat 60 tot 80 procent van alle zeeafval plastic is.

»De term ‘plasticsoep’ is voor het eerst opgedoken in 1988, in een publicatie van het Amerikaanse NOAA, de National Oceanographic and Atmospheric Administration. Zij zijn nagegaan waar plastic afval naartoe gaat als het in de Stille Oceaan terechtkomt, en voorspelden dat alle afval van Japan en de Amerikaanse Westkust gevangen wordt in een gyre, een ringvormige zeestroming in het midden van de oceaan, vergelijkbaar met wat je ziet als je met een lepel in een glas water roert. In élke oceaan heb je patronen van oppervlakteen diepzeestromingen die in zo’n gyre uitmonden.

Dit artikel volledig gratis lezen?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven