'Basta': de Neveneffecten spreken

Een beetje moe, maar wel gelukkig: zo ogen de Neveneffecten wanneer ze op een woensdagavond in januari tegenover me zitten. Schijn bedriegt ook weer niet altijd.

"'Laten wij de belspelletjes in liefde gedenken'"

Enkele quotes

• Jonas Geirnaert «Ik denk dat ik voor alle vier spreek als ik zeg dat we nog nooit met zoveel plezier aan een programma hebben gewerkt. Wanneer je een fictiereeks maakt, zit het leukste gedeelte van het werk er eigenlijk al op wanneer het scenario klaar is - al wat dan nog rest zijn een paar slopende draaidagen. Maar bij 'Basta' begínt de lol pas tijdens de opnames, omdat je geen idee hebt hoe die zullen verlopen. Die constante spanning - oeioei, gaat dit wel lukken? - da's een heerlijk gevoel. Vooral achteraf, wanneer je geslaagd bent in je opzet.»

• HUMO Komt het als een verrassing dat 'Basta' zo succesvol is?

  Jonas «Heel zeker. En het is des te aangenamer voor ons omdat het programma een wat hobbelige voorgeschiedenis heeft gehad. In de eerste fase zijn we álle kanten uitgemeanderd.»

  Jelle De Beule «Onze vroege probeersels waren veel te uitleggerig: precies of we schooltelevisie maakten. Daar zijn we na een tijdje helemaal van afgestapt: we zagen in dat het niet werkte om pakweg een minutenlange samenvatting te geven van 'Flat Earth News' - het boek van Nick Davies waaruit ons fictieve onderzoeksbureau Data Driven is voortgekomen.»

  Jonas «'t Is een pluim op de hoed van Woestijnvis dat we voor een groot deel tabula rasa hebben mogen maken en opnieuw zijn mogen beginnen. Bij veel andere productiehuizen zou men zeggen: 'Jammer jongens, maar werk het programma nu toch maar gewoon af.' Hier worden de koppen bijeengestoken en wordt er naar een oplossing gezocht. Men geeft programmamakers de tijd.»

• HUMO Gisteren maakte de VMMa bekend voorgoed te kappen met belspelletjes. Werd er een fles champagne gekraakt toen jullie het nieuws vernamen?

  Jonas «Nee. Uiteraard zijn we tevreden dat die belspelletjes niet meer uitgezonden worden, maar het zou misplaatst geweest zijn om daar heel triomfalistisch over te doen.»

  Lieven «Ik vond het wel behoorlijk vreemd dat de VMMa een paar uur vóór die beslissing een heel ander persbericht de wereld instuurde, waarin ons allerlei verwijten naar het hoofd werden geslingerd. Een erg cynische tekst, vond ik, die veel kwaad bloed gezet heeft. Je hóórde de miljoenen euro's in hun argumentatie.»

• HUMO Laten we die verwijten anders even kort overlopen. Ten eerste zouden jullie niet alleen beelden van VMMa-belspelletjes getoond hebben, maar ook van belspelletjes op andere zenders. De VMMa vond dat jullie daarmee de zaken op een hoopje hadden gegooid.

  Lieven «En daar hebben ze geen gelijk in.

  »Kijk, in die aflevering werd kort uitgelegd waarom er ooit een Koninklijk Besluit is uitgevaardigd ter reglementering van de belspelletjes. Met name: omdat het de spuigaten uitliep met het gefoefel. Ter illustratie toonden we enkele beelden van dat gefoefel - herinner je bijvoorbeeld de heimelijke omwisselingen van de fameuze enveloppen. Daar zaten inderdaad beelden van andere zenders tussen, simpelweg omdat de invoering van die enveloppen dateert van de tijd toen er naast de VMMa-zenders nog andere zenders belspelletjes uitzonden, zoals VT4. Niks mis mee dus.»

• HUMO En het laatste verwijt: er was geknipt en geplakt in vragen en antwoorden.

  Koen «Daar hebben ze ons muurvast, natuurlijk (lacht).

  Knippen en plakken in een tv-programma: hoe dúrven we!»

  Lieven «Natúúrlijk is er geknipt en geplakt in gesprekken, maar we hebben nooit een antwoord bij een andere vraag geplakt. We zijn niet licht omgesprongen met de waarheid, als ze dat bedoelen. Als ze dat willen, vragen we de VRT wel of we de rushes van die aflevering niet eens 's nachts mogen uitzenden: dan kunnen ze met eigen ogen vaststellen dat we niemand hebben voorgelogen. Big Brother - zoals wij de regisseur van die belspelletjes noemden - heeft zijn uitspraken over hoe hij het Koninklijk Besluit aan zijn laars placht te lappen écht gedaan, hè?»

• HUMO Waarom maakten jullie die Big Brother-figuur eigenlijk onherkenbaar?

  Jonas «Simpel: die man mag dan een moreel verwerpelijk beroep hebben, hij is nu ook weer niet de baarlijke duivel. Hij heeft familie en vrienden, en moet zich 's anderendaags nog in de supermarkt durven te vertonen: dan ga je hem niet voor heel Vlaanderen te kijk zetten. Niet dat het veel geholpen heeft, want tijdens de uitzending merkte ik al dat zijn naam en e-mailadres op Twitter circuleerden. En er was ook een krant die het nodig vond om de volgende dag al zijn foto te publiceren.»

  Lieven «Op één of andere Facebookgroep was er iemand die hem 'De grootste lul van België' noemde. En hup, ook dat werd weer meteen weer door de kranten overgenomen.»

  Jonas «'t is ook onfair, want hij was maar een piepklein schakeltje in een groot raderwerk. Wie verdiende al die miljoenen? De mensen die boven hem stonden, toch? Ik zou zeggen: publiceer dan hún namen.»

  Koen «Ik hoop dat hij weet dat we hier geweldig mee in onze maag zitten.»

Het volledige interview leest u op dinsdag 25 januari in Humo 3673/04.

• Bekijk archieffilmpjes van Neveneffecten