Oren zien en zwijgen: de nieuwe geluidsnormen

Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur Joke Schauvliege kreeg daarop een orkaan van negatieve reacties uit de muzieksector. Hadden organisatoren, clubs, geluidstechnici en artiesten vorig jaar al geen stap in de goede richting gezet door een charter te ondertekenen waarin ze plechtig beloofden niet boven de 103 dB te gaan? En waarom stelt de minister zo'n betuttelende maatregel voor, die bovendien de doodsteek voor onze muziekcultuur zou kunnen betekenen?

"'Van de 60.000 toeschouwers op Rock Werchter of Pukkelpop lopen er 15.000 ernstig gevaar'"

[...]

»In Europa en de VS is de alarmbel jaren geleden aan het rinkelen gegaan: in de wachtzalen van neus-, keel- en oorartsen duiken steeds meer jonge mensen op die klagen over gehoorverlies en oorsuizingen. De cijfers: 18 procent van de jongeren tussen 12 en 18 vertoont ernstige gehoorschade, bijna 1 op 5 dus. De rekruteringsartsen bij de pilotenopleiding van het Belgisch leger vinden nauwelijks nieuwe kandidaten: bijna niemand beschikt nog over een perfect gehoor, wat nodig is om te mogen vliegen. Zij vragen me al jaren om mee te ijveren voor duidelijke normen. Als we zo doorgaan, stevent onze ziekteverzekering af op een catastrofe, want de ziekenfondsen kunnen onmogelijk al die peperdure hoorapparaten terugbetalen. En dan zwijg ik nog over de impact op de arbeidsmarkt: waar blijven we met al die slechthorenden in een economie die draait op communicatie?

[...]

Bart Vinck (audioloog) «Dit voorstel is een zeer scherp compromis tussen veiligheid en werkbaarheid. De enige veilige norm is 75 dB, maar daarmee kan je niet eens het geroezemoes van het publiek overstemmen, en dan is je hele muziekbeleving naar de vaantjes. Organisatoren kunnen dus niet anders dan de muziek op een onveilig volume zetten. Maar als muzikanten maximaal 100 dB produceren én het publiek draagt oordopjes die het geluid met 25 dB dempen, kan je gerust drie dagen naar een muziekfestival gaan zonder gehoorschade op te lopen.

»Daarom stoort het me verschrikkelijk dat de muzieksector er zo'n karikatuur van maakt. Alsof die paar decibels méér - 103 in plaats van 100 - het verschil niet zouden maken. Maar dat doen ze verdorie wél: die 3 dB betekent een verdubbeling in volume, want decibels werken volgens een zogenoemde logaritmische schaal. 100 dB is al gevaarlijk, 103 is dubbel zo gevaarlijk.

[...]

»De kritiek dat het voorstel-Schauvliege betuttelend is en je de mensen vrij moet laten, gaat helemaal niet op. Wie zijn oren per se wil kapotmaken tijdens een concert kan dat nog altijd. Alleen vind ik dat je het publiek duidelijk moet informeren over de gevaren van te luide muziek - net zoals met die waarschuwingen op sigarettenpakjes. Daarom zal er aan de ingang van clubs en grote festivals een niet mis te verstane boodschap hangen: 'Zonder gehoorbescherming naar een concert gaan is onverantwoord.' Eén op de vier mensen is extreem gevoelig voor lawaai en zal zeker en vast gehoorschade oplopen. Staan er op een wei als die van Rock Werchter of Pukkelpop 60.000 toeschouwers, dan lopen er 15.000 ernstig gevaar. Dat noem ik niet zomaar een probleem, dat noem ik een massamoord op het oor.»

[...]

Bert Van Roy «Er woedt een felle discussie onder de collega's, maar ik vind het voorstel-Schauvliege verdedigbaar. En dan vooral omdat ze niet zomaar de decibelpieken willen meten, maar het zogenoemde Leq (equivalent continuous sound level, red.): een gemiddelde van de piekwaarden over een langere tijdspanne. In dit geval vijftien minuten, waarin je gemiddeld niet boven de 100 dB mag uitkomen. Dat is perfect mogelijk: je kan de intro van een nummer op 98 dB spelen, de strofes op 100, het refrein op 102, en toch netjes op dat gewenste gemiddelde eindigen.

[...]

'Het is niet zomaar aan de lage kant: het is totaal onwerkbaar,' zucht Frank Hessens, promoverantwoordelijke van De Kreun, een kleine club in Kortrijk.

Frank Hessens »Het enige dat mij verontrust is dit: zullen wij onze bezoekers met die 100 dB nog wel een - en ik wik mijn woorden - aangename concertervaring kunnen aanbieden? En daarmee bedoel ik geen orkaan van 110 dB, hè. Een drumstel alleen produceert al meer dan 100 dB: als je daar in een kleine zaal nog gitaren of een stem overheen wil, is de nieuwe norm gewoon niet haalbaar. Zelfs met onze state-of-the-artgeluidsinstallatie, met vier splinternieuwe line array-speakers - speakers die in uitgekiende hoeken tegenover elkaar staan, zodat je 't geluid perfect over de zaal kan spreiden.

[...]

Joke Schauvliege «Kijk, ik heb het overleg over geluidsnormen in 2009 opgestart naar aanleiding van een paar incidenten (waaronder dit: in juli 2009 pleegde een muziekliefhebber zelfmoord die al jaren aan tinnitus en hyperacusis leed, zie het Dossier Gehoorschade in Humo 3603, red.). Ik verwachtte dat iedereen vierkant tegen zou zijn, maar de concertorganisatoren vroegen er zélf om! Muzikanten waren de voorbije jaren alsmaar luider gaan spelen, en ze wilden een stok achter de deur.

»Dus ben ik die normen gaan uitwerken, in het volle besef dat het een aartsmoeilijke evenwichtsoefening zou worden: de audiologen willen niet boven de 95 dB gaan, de concertorganisatoren niet onder de 103. Mijn voorstel is een gulden middenweg: de gehoorschade beperken zonder de muziekbeleving onmogelijk te maken. Voor alle duidelijkheid: het is nog geen wet (de sector heeft tot 11 februari om te reageren. Daarop worden alle opmerkingen verwerkt, nogmaals afgetoetst, en wordt de beslissing voor de Vlaamse regering gebracht. Voor de zomer zou er witte rook moeten zijn, red.).»

Het volledige artikel leest u op dinsdag 8 februari in Humo 3675/06.

• Lees ook het artikel \'100 dB: ja of nee?\' + filmpje