De roze deken: de mysterieuze verdwijning van Marc Gesquière

Stout broertje

Marc Gesquière heeft weinig tijd voor gepieker: elke dag is van 's ochtends vroeg tot 's avonds volgeboekt. Maar niemand is van staal, ook de deken van Kortrijk niet. Vanaf 2008 gebeuren er dingen in zijn decanaat die hem diep raken - dieper dan hij zelf wel zou willen.

Eerst is er Johan Scheire, de pastoor van de Sint-Laurentiusparochie in Wielsbeke: die wordt opgepakt op verdenking van de aanranding van de eerbaarheid van een minderjarige en het bezit van kinderporno.

Daarna is er de merkwaardige zaak van Antoon Vandenhende, de pastoor van Bellegem met het gat in de hand. Vandenhende komt in opspraak na de mysterieuze verdwijning van een waardevolle kelk uit de kerk van Bellegem op kerstavond 2008. In januari 2009 duikt ze op onverklaarbare wijze weer op - beschadigd, weliswaar. Vandenhende laat ze herstellen. De kerkfabriek heeft geen idee hoe de kelk opeens weer terecht is. Marc Gesquière wel: hij heeft Antoon Vandenhende 10.000 euro geleend. Dat geld komt uit de kas van de vzw Dekanale Werken, en moet dienen om de kelk van de dief terug te kopen - dat heeft Vandenhende hem verteld.

Maar in december 2009 wordt de kelk opnieuw gestolen, samen met een ciborie, een aantal kandelaars en een edelsteen. Ook een computer en enkele enveloppen met geld voor Broederlijk Delen zijn verdwenen, raakt bekend. Op dat moment begon Gesquière te vermoeden dat er meer aan de hand is, zegt hij later in een interview met de Krant van West-Vlaanderen: 'Bij de eerste diefstal had ik niets dan compassie met de priester. Toen het jaar nadien opnieuw een diefstal gebeurde, in bijna dezelfde omstandigheden, dacht ik wel: hier klopt iets niet. Maar dan nog had ik geen reden om de pastoor te verdenken.'

Vandenhende, zo blijkt uit het gerechtelijk onderzoek, is afgeperst door een familie van Kosovaren, twee broers en een zus uit de omgeving van Rijsel. Er is sprake van 'seksfeestjes' met de pastoor, waarvan de Kosovaren bezwarend beeldmateriaal zouden hebben. Daarmee persen ze hem af. De diefstallen moesten dienen om de afpersers te betalen.

Gesquière kan dat moeilijk geloven, zegt hij, al klinkt hij niet helemáál overtuigd: 'De pastoor houdt zijn onschuld staande, dus waarom zou ik de kranten geloven in plaats van hemzelf? Vandenhende is geen domme man. Hij zal ook wel weten dat je afpersers niet zomaar kunt afkopen.'

In hetzelfde nummer van de krant geeft ook Vandenhende zijn versie van de feiten. 'Het verhaal is fel overroepen,' zegt hij. 'Zéker dat seksverhaal. En wat dan nog? Als ik seks heb gehad, heeft niemand daar zaken mee.' Hij ontkent niet dat hij de kelk zelf heeft verstopt. Hij heeft het ook over zijn financiële problemen: 'Ik had altijd geld tekort. Ik ben nogal slordig en negligent op dat vlak. Ik krijg af en toe steun van mensen uit de parochie, in de vorm van geld of materiële sponsoring. Dat geld gebruik ik dan volgens mijn eigen goeddunken. Ik hou daar geen boekhouding van bij.' Op de vraag of hij zich nog steeds een goede herder voelt voor zijn parochianen, antwoordt hij met een grap: 'Laten we zeggen dat ik me eerder een stout broertje voel dan een goede vader.'

Pastoor John Dekimpe heeft grote vragen bij de hele affaire. Het zit hem vooral dwars dat Vandenhende geen aangifte van de afpersing heeft gedaan. 'Als ik word afgeperst, ga ik naar de politie. De enige reden om dat níét te doen, is als ik zelf een strafbaar feit zou hebben gepleegd. Dat doet mij twijfelen. Het gaat niet om seksfeestjes, vermoed ik; het gaat om pedofilie.'

In het Kortrijkse gaan er al langer geruchten over Vandenhende. Decennialang was hij aalmoezenier van de scoutsgroep Groeninge, en daar is te horen dat hij niet ongevoelig was voor jonge knaapjes: 'Als wij in bloot bovenlijf volleybalden, haalde hij steevast zijn camera boven.' De aalmoezenier liet zich soms ook nogal lyrisch uit over bepaalde jongens, maar er waren nooit aanwijzingen dat hij grenzen zou hebben overschreden.

Voor de kerkfabriek van Bellegem is het na de tweede diefstal zonneklaar dat Vandenhende niet kan aanblijven als pastoor. Begin januari 2010 stapt Marc Gesquière in zijn functie als streekvicaris naar het bisdom, om het ontslag van Vandenhende te bepleiten. Het Brugse bisdom reageert op de zedenzaak zoals het dat, onder leiding van Roger Vangheluwe, altijd doet: níét.

Maandenlang heerst er radiostilte. Eind maart meldt Het Nieuwsblad dat het gerecht onderzoekt waarom de bisschop de politie niet op de hoogte heeft gebracht van de diefstallen door pastoor Vandenhende, die zich erop beroept 'een vriend van minister van Justitie Stefaan De Clerck' te zijn.

Enkele dagen later zet Roger Vangheluwe de stelende pastoor alsnog op non-actief, alvorens hij zichzelf tot wereldnieuws bombardeert: hij bekent jarenlang zijn neef seksueel misbruikt te hebben.

In september 2010, één maand na zijn vijfenzeventigste verjaardag, verleent het bisdom van Brugge Vandenhende 'eervol ontslag'. Het gerecht is iets minder coulant. Enkele weken geleden verwees de raadkamer hem door naar de correctionele rechtbank, waar hij samen met een Kosovaar - die mee in het complot zou hebben gezeten - als beschuldigde zal terechtstaan.

Uit evenwicht

De opeenvolging van schandalen brengt Marc Gesquière uit zijn evenwicht. Met name de zaak-Vangheluwe treft hem in het hart. 'Lees er zijn preken maar eens op na,' zegt de naaste medewerker. 'Telkens opnieuw heeft Marc het over de heilige moederkerk die zwaar ziek is. Hij kon het niet bevatten dat de bisschop zich aan kinderen had vergrepen. Het vrat aan hem.'

Pieter Delanoye, een jonge Kortrijkse priester die meermaals in de dekenij over de vloer kwam, zag dat de gebeurtenissen deken Marc niet onberoerd lieten, maar had niet de indruk dat die eronder gebukt ging. Of liever: hij kon dat niet zien. Marc Gesquière toonde zelden zijn gevoelens.

Pieter Delanoye «Ik heb me openlijk verzet tegen de homo-onvriendelijke uitspraken van aartsbisschopLéonard. Ik heb daar kritiek op gekregen: het gaf geen pas dat ik me, als priester, tegen de kerk keerde. Met Marc kon ik daarover praten. Hij luisterde naar wat ik te zeggen had, hij was mijn klankbord. Maar over zichzelf sprak hij niet. Dat deed hij nooit.

»Ik had wel de indruk dat hij moe was. Niet depressief, zo is Marc niet, maar het drukke leven eiste zijn tol. Dat, en de schandalen natuurlijk: Scheire, Vandenhende, Vangheluwe.»

De collega «Ik vrees dat Marc gechanteerd werd. Hebben ze in de dekenij zijn boots en zijn leren pakjes gevonden? Geen idee, maar ik vermoed dat zijn verdwijning daarmee te maken heeft. Misschien was zijn geld op?

»Het is een verschrikkelijke gedachte, maar het spookt voortdurend door mijn hoofd: wat hebben ze Marc in zijn laatste uren aangedaan? Ik ben héél bang. En ik ben ook heel boos. Die man had gewoon met een partner kunnen samenleven. Dan had hij een leven gehad. Was hij niet in aanraking gekomen met het criminele circuit.»

John Dekimpe «Ik ken verschillende heteroseksuele priesters die bijna openlijk met een vrouw samenleven. Niemand neemt daar aanstoot aan. Maar ik ken geen enkele homoseksuele priester - en God weet dat ze met velen zijn - die met een man samenleeft. Kennelijk kan dat niet. En dat maakt natuurlijk dat ze het op een andere manier oplossen, met alle risico's van dien: de kans op afpersing neemt toe.»

De collega «Marc worstelde op zich niet met zijn geaardheid, maar hij leefde voortdurend in angst: hij was doodsbang om zijn baan te verliezen. Hij was zo graag priester. Marc is een slachtoffer van het systeem. De zoveelste die wordt geofferd aan de onzinnige verplichting van het celibaat.»

Inmiddels, op de dekenij

Intussen gaat het leven door, ook in de dekenij van Kortrijk. Op last van het bisdom in Brugge hebben twee priesters de taken van Marc Gesquière overgenomen. Ad interim, heet het. Zolang de deken niet is teruggevonden, blijft de kans bestaan dat hij nog leeft. Alleen: met het verstrijken van de tijd wordt die hoop almaar kleiner. De wake, vorige week in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Kortrijk, leek al veel op een afscheidsviering. Zijn medewerkers kunnen het nog altijd niet bevatten. 'Marc was een mooie man. Correct, verzorgd, piekfijn uitgedost. Je kunt er niet bij dat zo'n nette man in de Leie is gesprongen en al dat vuile water over zich heen heeft gekregen.'