Slaapproblemen bij kinderen (deel 1)

© gideon kiefer

Victor: 'Beestjes en lichtjes'

Victor is een brokje dynamiet van vijf jaar oud, zoon van Carl en Katty. Als baby sliep hij 'pér-féct': 'Zijn jonge zus Louise was een huilbaby, hij allesbehalve: op zes weken sliep hij door.' Aan die goeie ouwe tijd kwam een abrupt einde op een warme zomeravond.

"''t Is alsof ons zoontje gestopt is met slapen. En wij dus ook'"

Katty «We waren pas naar hier verhuisd - ik denk dat Victor vijf of zes maanden oud was. Wij zaten beneden in de tuin te barbecuen, en hij lag boven in zijn bedje. We hadden de ramen wagenwijd opengezet, omdat het die dag verschrikkelijk warm was. Zo konden we hem ook horen, als 't nodig was. En we hébben hem gehoord: hij heeft uren aan een stuk liggen brullen. 't Is altijd een sterk karakter geweest, Victor: hij gaf niet af. We zijn niet het soort ouders dat bij de minste kik naar boven loopt om hem uit zijn bed te halen. Maar na een tijdje ging ik wel 's kijken, ik probeerde hem te sussen. Het hielp niet: hij bleef brullen. Eén uur, twee uur, drie uur. Na vier uur hebben we hem uit zijn bed gehaald.

»Ik zal die avond nooit vergeten. Toen merkten we voor het eerst: dit klopt niet. Tegelijk denk je: 'Ach, hij is zes maanden oud, natuurlijk slaapt hij slecht.' Vanaf dan wisselde hij lastige nachten af met goeie periodes, het ging op en af. Maar de pieken werden intenser, en in de laatste weken van 2009, vlak voor hij vier werd, is het helemaal geëscaleerd.»

Carl «Ineens sliep hij níét meer. 't Is alsof hij gewoon... gestopt is met slapen. En wij dus ook, want we moesten minstens tien keer per nacht uit ons bed.

»De feestdagen zijn - dat weten we nu - een probleemperiode. Victor heeft nood aan structuur, aan duidelijkheid, en de maand december is eigenlijk één en al chaos. Sinterklaas, Kerstmis, Nieuwjaar, zijn verjaardag: van eind november tot eind januari staat het huis op stelten, en hij kan die spanning niet ventileren. Daardoor raakt hij over zijn toeren.»

Katty «Het begon heel onschuldig: hij lag een paar nachten iets langer wakker dan normaal. 'Mag er een lampje blijven branden?' vroeg hij.»

Carl «Dan wilde hij een extra lampje. Nadien moest de deur op een kier. En dan op een grotere kier. Elke nacht moesten we vaker naar boven: 'Kom je straks nog een kusje geven? Breng je dan drinken mee? Komt mama dan ook een kusje geven?'»

Katty «Altijd dezelfde vragen, als een mantra.»

Carl «We zijn niet bepaald softe ouders: we hebben altijd veel belang gehecht aan routine, élke avond volgden we hetzelfde stramien.»

Katty «Tegen Victor mag je niet zeggen: 'Naar boven, 't is tijd.' Je moet het aankondigen: 'Als dat cijfertje van de klok op vijf staat, moet je gaan slapen.' Dan begon hij te onderhandelen, want hij had al snel ontdekt dat het klokje van de dvd-speler twee minuten achterliep.»

Carl «Alles bij mekaar sliep hij toen nog goed in. Zijn nachtmerries waren in die periode een groter probleem: als hij een tijdje had geslapen, schoot hij plots wakker, helemaal in paniek.»

Katty «Hij schreeuwde, hij riep, liep rond in zijn kamer... We kregen hem ook niet wakker. Een nat washandje over zijn gezichtje, hebben ze ons aangeraden, of hem een glas water laten drinken, hem met zijn voetjes op een koude ondergrond zetten: niets hielp.»

Carl «Hij dacht ook dat er beestjes op zijn kamer zaten. Hij is ook heel bang van insecten, van muggen zelfs.»

Katty «Ik zat dan met hem op zijn bedje en dan wees hij naar de muur: 'Kijk mama, beestjes en lichtjes.' Op den duur hebben we zo'n muggenmachientje ingestoken en een vliegenraam gemonteerd. Op school hadden ze een mooi doosje geknutseld, en daar mochten ze alles in steken waar ze bang van waren: dat hielp allemaal niet.»

Ten langen leste, de uitputting nabij, schuiven Carl en Katty een reisbedje naast het ouderlijk bed: 'Natuurlijk is dat pedagogisch niet verantwoord, maar wat doe je als je zes weken na mekaar acht keer per nacht uit je bed moet?' Een toegeving die net op tijd komt, want intussen zijn ook op school trubbels ontstaan. Een kind dat slaaptekort opstapelt wordt overdag niet per se sloom - au contraire: het kan in overdrive gaan.

Katty «Na de speeltijd was Victor knalrood, zijn haren nat van het zweet: hij croste van links naar rechts over de speelplaats; duwen, trekken en stampen. Dat heeft de psychologe van het CLB zelf gezien, zij heeft hem een tijd geobserveerd en een rapport gemaakt. Volgens haar is er geen probleem zolang hij een duidelijke structuur heeft: als de juf tijdens de les een verhaal vertelt, blijft hij zelfs lang gefocust. Maar als hij vrijheid krijgt - tijdens de speeltijd, bijvoorbeeld - loopt het mis. Dat had hij vroeger ook al: 't is altijd een druk ventje geweest, soms is hij moeilijk handelbaar en luistert hij naar niets of niemand. Victor heeft nooit gekropen: toen hij tien maanden was, stapte hij al. En dan was het hek van de dam: als we de deur twee seconden op een kier lieten, was hij wég - zoals een puppy. 'ADHD,' zeiden wij tegen mekaar. Maar je weet dat niet zeker, hè?»