'Koning zonder land': Bart De Wever over zijn ontmoetingen in het paleis

De bijna 77-jarige Albert II houdt zich met de grootste moeite staande, blijkt uit de gretigheid waarmee politici elkaar daarin verdringen om uit de biecht te klappen over hun geheime gesprekken met hem. De tijden veranderen.

"'Het liefste hadden ze me daar nooit gezien, dat weet ik ook wel'"

Enkele quotes

Het begin van het einde was de monsterscore van Yves Leterme bij de federale verkiezingen van 2007. Leterme en Albert waren geen vrienden. Albert had de kopman van de CD&V al publiekelijk gekapitteld als aanhanger van 'een omfloerst separatisme', en Leterme had hard teruggeslagen. Dat kwam niet meer goed tussen die twee, voorspelden politieke waarnemers.

Achter de brede rug van Leterme ging zijn kartelpartner schuil, de unverfroren separatist Bart De Wever (N-VA). De Wever ontdeed zich van Leterme, domineerde de federale verkiezingen van 2010, en sindsdien lijkt het land volkomen stuurloos. De steun en toeverlaat van Albert II in deze barre tijden is nu de premier van lopende zaken, Yves Leterme.

Drie jaar lang blijven Bart De Wever en koning Albert uit elkaars buurt. Tot De Wever de federale verkiezingen van 2010 met achthonderdduizend voorkeurstemmen wint. En incontournable is.

• HUMO Waarop u informateur werd benoemd.

  De Wever «Ik heb de opdracht aanvaard omdat ik met Elio Di Rupo, de andere winnaar van de verkiezingen, al afspraken had gemaakt. Want zo werkt het natuurlijk: de winnaars maken eerst afspraken onder elkaar, die het paleis daarna bevestigt. Problemen ontstaan pas als de grote jongens het niet meer eens zijn met elkaar, en het paleis moet kiezen. Dan moet de koning zijn rol te buiten gaan, en gaat hij politiek bedrijven. De gevolgen daarvan hebben we na de zomer van 2010 gezien: we zijn in de zandbak beland.

• HUMO Heeft het paleis een uitgesproken politieke voorkeur?

  De Wever «Je hoeft geen Pulitzer te hebben gewonnen om in te zien dat het paleis een coalitie verkiest die de stabiliteit van het land ten goede komt: de monarchie is de hoeder van het status-quo - dingen veranderen pas als het echt niet meer anders kan. Daarmee is het paleis een natuurlijke bondgenoot van de Franstalige partijen. Niet van de Vlaamse partijen die een grote staatshervorming willen, dat is zonneklaar.»

Donderdag 7 oktober 2010 is een dieptepunt. De N-VA wil de liberalen bij de onderhandelingen betrekken, de PS wil niet van de liberalen weten. De verhouding tussen beide partijen bereikt een dieptepunt. Vier maanden na de verkiezingen zingt in de Wetstraat het gerucht rond van nieuwe verkiezingen. De peilingen wijzen op nog hogere scores voor de N-VA, de koning gaat in overdrive. 'De koning is in alle staten, gealarmeerd, woedend. (...) 'Ze moeten maar hun plan trekken,' klinkt het als waarschuwing aan de PS en de N-VA, die er niet in slagen een akkoord te sluiten. Ze kunnen voor mijn part nog vijf maanden onderhandelen, als ze dat willen, maar ik teken nooit een besluit om naar nieuwe verkiezingen te gaan.'

• HUMO Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid komt dit lek van CDH-voorzitter Joëlle Milquet.

  De Wever «Ik vermoedde al meteen dat Milquet had gelekt. En ik was zeker toen ik hoorde hoe ze achteraf, na de publicatie van het boek, er schande van sprak dat het colloque singulier was geschonden.

• Eén dag later, vrijdag 8 oktober, geeft de koning Bart De Wever zijn tweede opdracht: hij moet de standpunten van de verschillende partijen uitklaren. Verduidelijken.

  'De koning geeft de N-VA-voorzitter de titel van koninklijk opdrachthouder. Net iets minder prestigieus dan alle bemiddelaars, verkenners, informateurs en formateurs die de voorbije jaren zijn aangesteld. Het is Jacques van Ypersele die zich die vrijdag verzet om De Wever de titel 'verkenner' toe te kennen, zoals de N-VA-voorzitter eigenlijk wilde. Hij krijgt te horen dat die titel voorbehouden is 'voor serieuze mensen'.'

  »Bon, hoe is het gegaan? Aan het eind van het gesprek met de koning liet hij me het communiqué lezen dat het paleis wilde versturen. Het viel me op dat ik daarin geen titel kreeg. Nu kunnen titels me niet schelen - desnoods ben ik de koninklijke emmerdeur. Maar ik wilde wel weten wat mijn rol precies zou zijn. Ik moest de dingen verduidelijken, kreeg ik te horen. Waarop ik bij mezelf dacht: 'Straks word ik nog een verduidelijker.' Ik ben zonder titel vertrokken, en effectief, één uur later stond in het communiqué van het paleis: 'Bart De Wever krijgt een verduidelijkingsopdracht' - de pers heeft er 'clarificateur' of 'verduidelijker' van gemaakt.

  »Ik heb mezelf acht dagen lang consequent 'de koninklijke eclair' genoemd. Dat was toen ook mijn roepnaam in de partij.»

• 'Minister van staat Philippe Moureaux benadrukt dat er een 'praktisch probleem' is met de kroonprins.

  Philippe Moureaux «Ik ken Filip al langer dan vandaag - uit de tijd dat ik nog een belangrijk politicus was. Ik zou véél verhalen kunnen vertellen, die telkens op hetzelfde neerkomen: hij heeft geen voeling met het echte leven. Hij is opgesloten in de wereld van des gens biens, in tegenstelling met zijn broer Laurent, maar dat is weer een ander verhaal (lacht).»

• HUMO Ook tussen Filip en Albert botert het kennelijk niet.

  Senelle «De koning vindt dat Filip het niet goed doet. Qua populariteit komt hij helemaal achteraan de koninklijke familie. Hij is timide en geremd, gevormd door zijn oom: Filip draagt het stempel van Boudewijn. Hij is ook héél katholiek. Albert is dat veel minder.»

  De Wever «Ik heb Filip nooit ontmoet: ik vel geen oordeel over hem. Maar ik ben in de Wetstraat nooit iemand tegengekomen, van welke kleur of obediëntie ook, die vertrouwen had in hem als troonopvolger.»

• HUMO Door de fratsen van Laurent staan de dotaties weer ter discussie - ook voor Astrid?

  Senelle «Ik weet dat de voorzitters van Kamer en Senaat over enkele weken met een verklaring komen: de overeenkomst heeft het fiat van Laken. Het zal erop neerkomen dat in de toekomst alleen de koning en de troonopvolger nog een dotatie zullen krijgen, net als de partner van een overleden staatshoofd, of de vorst die is afgetreden - om gezondheidsredenen, bijvoorbeeld. Andere prinsen en prinsessen zullen zelf voor hun inkomen instaan. Voor Laurent en Astrid is er een uitdoofscenario: ze houden hun dotatie zolang ze leven, maar na hen is het afgelopen.»

Het volledige interview leest u op dinsdag 17 mei in Humo 3689/20.