Lady Gaga blootgelegd: is de rockster van morgen een popster?

© Nick Knight

• Feit: Lady Gaga (echte naam: Stefani Joanne Angelina Germanotta, leeftijd: vijfentwintig) is de onbetwiste heerseres van het digitale tijdperk in de muziek. Op Twitter steekt ze met tien miljoen followers iedereen de loef af. Op Facebook heeft ze tweeëndertig miljoen fans. Op YouTube was ze de eerste artiest die de kaap van een miljard views overschreed, en ze had daarvoor genoeg aan drie clips (die bij 'Just Dance, 'Poker Face' en 'Bad Romance'). En toch voelt Lady Gaga zich een loser.

  "'Wat de gitaarjongens niet meer durven, dat doe ik'"

• In ieder interview hamert Lady Gaga erop: 'Ik leef voor mijn fans.' Ze is hun zelfverklaarde Mother Monster. Een lelijk eendje dat gepest werd op de privéschool Convent of the Sacred Heart in Manhattan, waar ook Paris en Nicky Hilton rondliepen, en dat nu alle andere lelijke eendjes naar het beloofde land van de zelfexpressie leidt. 'Wees trots op je weirdness': dat is haar boodschap. Eerder dit jaar zei ze in Vogue: 'Ik was het meisje dat in de gang werd nageroepen: 'Slet, lesbo, bitch, nerd!' Dat werd gepest met haar grote neus. Een outcast. Maar ook een rebel: ik klom uit het raam, ging naar clubs, experimenteerde met drugs, alcohol, oudere mannen, jongere mannen, noem maar op. Dat rotjoch zie ik nu terug in mijn fans.

• De eeuwige vergelijking Madonna-Lady Gaga te wijten aan het machtsvacuüm tussen die twee: na Madge was het láng wachten op een waardige opvolgster voor de poptroon. Tot 8 april 2008, om precies te zijn, toen Gaga haar debuutsingle 'Just Dance' uitbracht.

• En dan is er die andere discussie over 'Born This Way', de single: het kleinste kind hoort dat het een hondsdolle rip-off is van 'Express Yourself', de Madonna-hit uit 1989. Daarmee is Gaga niet aan haar proefstuk toe: het best van al ripte ze Madge al in 'Alejandro', haar van zuiderse devotie (beide zangeressen hebben Italiaanse roots) overlopende antwoord op 'La Isla Bonita' en 'Like a Prayer'. Maar pas echt onvergeeflijk is dat Gaga dit keer bij hoog en bij laag blijft beweren dat er van kopiëren geen sprake is. 'Ik ben gewoon niet stom genoeg om zoiets te doen. Ja, die songs hebben hetzelfde akkoordenschema,' zei ze in NME, 'maar in de discomuziek is dat al vijftig (sic) jaar in trek.' Meteen het domste wat ze al liet optekenen.

• Voor Gaga's klim naar de top was haar imago minstens zo bepalend als haar muziek. Denk maar aan de vleesjurk, de met Kermit de Kikkers bezaaide poncho, de rode latexjurk (met bijpassende ooglappen) waarin ze een reverence deed voor Queen Elizabeth. Of aan de clips van 'Paparazzi' (met een choreografie op zilveren krukken in een robotjurkje van Thierry Mugler) en 'Bad Romance' (met onder meer Armadillo-schoenen van wijlen Alexander McQueen). Of de artdirection door Hedi Slimane van haar ep 'The Fame Monster'.

  Maar ook in Haus of Gaga, de verzamelnaam van het leger creatieven onder leiding van modeontwerper Nicola Formichetti, lijkt er enige metaalmoeheid in te treden. Komt het omdat Formichetti tegenwoordig zijn tijd moet verdelen tussen Gaga en het modehuis van Mugler, waarvan hij onlangs creatief directeur werd? Feit is dat de door hem en fotograaf/regisseur Nick Knight gedraaide video bij 'Born This Way' faalt in z'n opdracht: de unheimliche esthetiek van Fever Ray (alias Karin Dreijer van The Knife, zie haar titelloze debuut uit 2009 en de clip bij haar single 'If I Had a Heart') naar de grote massa vertalen. De gelijkenissen zijn niet van de lucht - met voorop die geschminkte doodshoofden - maar 'Born This Way' is meer een slechte remake van 'The Rocky Horror Picture Show' dan wat anders. En in de clip bij 'Judas' rukt Gaga uit met een motorbende, als een futuristische Janis Joplin, compleet met een dirty red bandana, maar even later volgt de ontnuchtering: een brave choreografie die doet denken aan Shakira.

  Dat graaien en grabbelen, herkauwen en hervormen, maar ook weggooien, vergeten en vervangen, allemaal even ongeduldig, schaamteloos en oppervlakkig: het typeert de YouTube-Twitter-Google-generatie die Lady Gaga voortbracht. Mode, pop, kunst, rock... Haar fans vragen zich nog sneller dan haar af: what's next? Het razende tempo waarmee ze haar opgang maakte, wordt nu onvermijdelijk tegen haar gebruikt. Maar als we haar mogen geloven, aanschouwen we slechts het voorspel van het echte werk. 'Nog zeker dertig jaar wil ik doorgaan,' onthulde ze op Twitter. 'Voor mijn beautiful Little Monsters.'

U leest het volledige artikel op dinsdag 24 mei in Humo 3690/21.

LONDON LIVE (met Lady Gaga)
Acht | zaterdag 28 mei | 02.25 u.