Ayrton Senna: de film

Enkele quotes

• Manish Pandey (scenarist) «Mijn vroegste herinnering aan hem? De grote prijs van Monaco van '84. It was crazy. De regen sloeg zo hard neer dat jouw landgenoot Jacky Ickx de race al na tweeëndertig ronden afvlagde - die was toen wedstrijdcommissaris. Op een zucht van de meet stormde een lelijke witte kar - de inferieure Toleman van Senna - de leidende McLaren van Alain Prost voorbij. Ayrton stak zijn vuist in de lucht, dacht dat hij gewonnen had; hij wist niet dat de uitslag zou worden bepaald op basis van de voorlaatste ronde, en dat hij dus tweede zou blijven. Maar hij had zijn visitekaartje afgegeven, en een legendarisch duel - Senna versus Prost - had zijn opmaat gekregen.

  "'Je zou deze beelden in een capsule de ruimte in moeten schieten: zo begrijpen aliens waar de mens toe in staat is'"

• Een andere Britse jongen, James Gay-Rees, was minder onder de indruk toen zijn vader, die werkte voor John Player Special, hem datzelfde jaar vertelde over de Braziliaan die in hun kleuren hoge ogen gooide: kleine James had het meer voor voetbal. Pas twee decennia later, toen hij in The Times een artikelenreeks las over de tiende verjaardag van 1 mei '94, floepte er een lichtje aan: 'Bloody hell! Hier zit een film in.' Gay-Rees, intussen een succesvol producent, pitchte het idee bij het Britse productiehuis Working Title. Waarna het lot hem een handje hielp, vertelt Manish Pandey.

  Pandey «Mijn vrouw was in die tijd hoofd Ontwikkeling bij Working Title, en zij bracht James en mij samen. Op onze eerste ontmoeting, in oktober 2004, gaf ik meteen tegengas: 'Je kan niet zomaar een film over Senna's dood maken - dan mis je het punt. Als je het publiek wil tonen wie hij werkelijk was, moet je een film over zijn léven maken.'»

• In februari 2007 vonden Pandey en Gay-Rees hun regisseur: Asif Kapadia, ook Brits Indiër, en de bekroonde maker van drie drama's (het bekendste: 'The Warrior' uit 2001). Met behulp van YouTube-clips knutselden hij en Pandey een tien minuten lange demo van 'Senna' ineen. Die zorgde er niet alleen voor dat Universal, moederonderneming van Working Title, het licht definitief op groen zette, maar gaf Kapadia ook het idee voor dé meesterzet van de film.

  Asif Kapadia «Voor ik aan boord kwam, zou 'Senna' half uit archiefbeelden en half uit nieuwe interviews bestaan, zoals een conventionele documentaire. Maar die demo deed me inzien dat we helemaal geen talking heads nodig hadden. Ayrton Senna was een ster geworden in een sport waar camera's omnipresent waren, en de camera's waren overduidelijk dol op hem - hij was één en al charisma, en kon als geen ander verwoorden waarom hij deed wat hij deed. Dus zei ik tegen de anderen: 'Waarom portretteren we hem niet met alléén archiefbeelden?' Dan kan je de film zo opbouwen dat het lijkt alsof je naar een volbloed drama zit te kijken. En daardoor kan ook een kijker die niet van formule 1 houdt méé zijn, het personage begrijpen en erdoor geraakt worden. Ondertussen heb ik ook een naam voor die nieuwe vorm: true fiction.»

• Pandey «Nadat Prost zijn vierde titel had gepakt en met pensioen gegaan was, had Senna zijn plaats bij het onoverwinnelijk gewaande Williams ingenomen. Iedereen verwachtte een walk-over, maar de nieuwe wagen was een miskleun, en de eerste twee wedstrijden van het seizoen haalde Senna niet eens de finish. Telkens had coming man Michael Schumacher gewonnen: Ayrton vermoedde dat diens Benetton illegale software gebruikte. Met de frustratie nam ook de druk toe: in de derde GP, op Imola, was alleen winnen een optie.»

  Het werd een inferno; Pandey en Kapadia gaan dat niet uit de weg, maar dikken het evenmin aan. De feiten volstaan: de zware crash van Senna's protegé Rubens Barrichello op vrijdag, de horrorsmak van Roland Ratzenberger op zaterdag, het eerste dodelijke ongeval in de F1 sinds 1986. En dan wordt het zondag: bij verschillende incidenten raken toeschouwers en mecaniciens gewond, en een leven op de limiet eindigt tegen onvergeeflijk beton naast de plankgasbocht Tamburello - live te zien in miljoenen huiskamers wereldwijd. De oorzaak blijft een mysterie.

Terwijl u dit leest, heeft 'Senna' in Engeland al meer dan drie miljoen pond in het laatje gebracht. Hij is er officieel de succesvolste Britse documentaire aller tijden, en de derde succesvolste tout court, na 'March of the Penguins' en 'Fahrenheit 9/11'. In de slipstream van die triomf - en terwijl er een release aankomt in Amerika, Canada, Mexico, Australië en Nieuw-Zeeland - heeft de film een uitnodiging gekregen van het Filmfestival van Gent, en is er een Facebook-groep opgestaan met de niet mis te verstane naam 'Wij willen 'Senna' op het witte doek in België'. Bij het ter perse gaan van deze bladzijden zaten beide partijen nog tandenknarsend op een reactie van Universal te wachten.

Voor meer informatie over een Belgische screening van 'Senna', mail naar sennamovie@hotmail.com.

U kan het volledige artikel lezen in Humo 3698 van dinsdag 19 juli 2011.