9/11:de moeder van een omgekomen brandweerman spreekt

© Belga

Maureen Santora is sinds 11 september 2001 tegen wil en dank een heuse beroemdheid in de Verenigde Staten. De cactus in de kont van Washington, dixit één van haar talrijke tegenstanders. Of nog: het geweten van 11 september.

"'Burgemeester Giuliani hoort thuis in de cel. Hij heeft honderden doden op zijn geweten'"

Ze publiceert kinderboeken, reist heen en weer tussen Washington en Guantánamo, en mag op audiëntie bij president Obama.

Tussendoor geeft ze rondleidingen op Ground Zero. Eén geuzentitel, 'de killer van Giuliani', draagt ze met nauwelijks verholen fierheid: drie jaar geleden trok ze bijna eigenhandig een kruis door de presidentiële ambities van de voormalige burgemeester van New York.

Maureen Santora «Toen we die ochtend door ons raam stonden te kijken, wist Alexander meteen hoe erg het was. Ik herinner me nog exact wat hij zei, toen hij de eerste toren zag instorten: 'Oh my god, it's a pancake collapse.' Minutenlang heeft hij geen woord gezegd, hij wist dat er nauwelijks iemand levend uit het puin zou komen.

»De meeste gebouwen die instorten, vallen opzij: zo blijven er onder het puin veel meer open ruimtes over, waardoor de kans op overleven groter is. Bij een pancake collapse zakt het hele gebouw in elkaar, recht naar beneden, en wordt iedereen onder het puin begraven. Dan blijft er één grote pannenkoek over, met het puin en de lichamen op elkaar gestapeld.

»Het heeft meer dan een kwartier geduurd voor Alexander zei: 'Christopher maakt geen schijn van een kans.' Ik stond aan de grond genageld. Helaas bleek achteraf dat hij gelijk had: zogoed als iedereen die zich op het moment van de instorting in de torens bevond, was dood. Een dag na de ramp zijn er drie mensen levend van onder het puin gehaald; op dag 2 nog twee mensen. That's it.»

HUMO Giuliani was bij uitstek de man van law & order, altijd bezorgd om de veiligheid van zijn stad.

Santora «Hij was alleen bezorgd om zijn agenten. Zij hadden de stad schoongeveegd, zij waren de speerpunten van zijn zero tolerance-beleid. Giuliani profileerde zichzelf als de superflik van New York. Als de politie iets vroeg, dan kreeg ze het. Voor de brandweer was er altijd geld tekort.

»Het ergste is dat Giuliani nog altijd weigert zijn fouten toe te geven. Daar is hij te egocentrisch en te narcistisch voor. Hij krijgt het niet over zijn lippen, dat zijn aanpak niet de juiste was. Hij is verantwoordelijk voor honderden doden, ook ná 11 september.

»Weet u, één dag na de ramp, op 12 september, zijn er in New York tientallen vrachtwagens gearriveerd, volgeladen met zuurstofflessen voor de reddingswerkers. Giuliani heeft hen de toegang tot de site geweigerd. 'Dat is nergens voor nodig,' zei hij. 'De lucht in New York is zuiver.' Voor iedere brandweerman, voor iedere reddingswerker was er een zuurstoffles.

»Wel, nu nog steeds, tien jaar later, sterven er tientallen reddingswerkers aan de meest zeldzame kankers. Er zijn intussen meer dan 500 mensen overleden die in de dagen na 11 september op de WTC-site hebben gewerkt. Over die doden wordt nooit gepraat. Dat zijn de échte slachtoffers van Rudolph Giuliani.»

HUMO Gaat u straks wel voor Barack Obama stemmen?

Santora «Ik weet het niet. Echt niet. Ik ben een Democraat, altijd geweest, maar voor het eerst in mijn leven heb ik geen idee op wie ik zal stemmen. Ook Obama heeft veel fouten gemaakt, zeker in het dossier van 11 september. Hij is vooral de mist ingegaan met zijn verkiezingsbelofte dat hij Guantánamo Bay ogenblikkelijk zou sluiten.

»Dat klinkt allemaal wel goed, maar het is niet uitvoerbaar. Het gaat mij niet eens om die gevangenis, maar de vijf hoofdverdachten voor de aanslag op het WTC wachten daar nog altijd op hun proces. Alle vijf hebben ze schuld bekend, maar door die verkiezingsbelofte van Obama mogen ze niet meer worden berecht in Guantánamo. Er is daar een speciale rechtszaal gebouwd, maar ze mag niet meer worden gebruikt. That's sad.»

Santora «11 september is voor dit land het Pearl Harbor van de 21ste eeuw: we zullen dit dus ook wel vergeten, zeker? Ik kan alleen maar hopen van niet. We moeten onze kinderen leren dat we niets opschieten met haat en onverdraagzaamheid. Als er vandaag een meisje in een sluier rondloopt, is de kans zeer groot dat ze scheef wordt bekeken.

»Tien jaar geleden was er niemand die daar erg in had. Daar ben ik bezorgd over. We gaan dingen normaal vinden die dat helemaal niet zijn. Maar evengoed moeten moslims leren dat verdraagzaamheid geen eenrichtingsverkeer is. Zij moeten ook hun verantwoordelijkheid opnemen.

»Dit land is voorgoed veranderd na 11 september. Het is een angstig land geworden: vroeger waren we té arrogant, nu zijn we té bang. Maar 9/11 heeft ons ook minder hard gemaakt. Weet u, vorig weekend stonden er in alle wijken duizenden vrijwilligers klaar om de mensen te helpen na Irene. Ze hebben zelfs vrijwilligers moeten weigeren, dat was nog nooit vertoond.

»Ik hoop dat later zal blijken dat 11 september een keerpunt is geweest, en dat het de mensen ondanks alles dichter bij elkaar heeft gebracht. Misschien ben ik naïef, maar dan ben ik gráág naïef.»

Het volledige interview leest u op dinsdag 6 september in Humo 3705/36.