Hormonenmaffia: de comeback

De overheid reageerde met de oprichting van het federaal voedselagentschap, de hormonencel en de aanstelling van een hormonenmagistraat, en met succes: vlees werd een pak gezonder. Maar niet álle vlees: volgens nieuwe cijfers van de hormonencel stijgt het aantal verdachte stalen weer. Ondertussen spelen we dagelijks met zijn allen tonnen vlees binnen dat vervuild is met antibiotica, verboden groeibevorderaars en kankerverwekkende additieven. Om nog maar te zwijgen van de bitterballen en frikandellen in de frituur om de hoek.

De Multidisciplinaire Hormonencel, waar gespecialiseerde veeartsen, magistraten en politiemensen in zitten, controleert het Belgische vee sinds 1997 op het gebruik van illegale groeibevorderaars. Jaar na jaar daalde het aantal stalen met hormonen, tot in 2009 zelfs een absoluut laagterecord bereikt werd. 'Dat stemt ons voorzichtig hoopvol,' schreef Francis Clarysse, de federale bijstandsmagistraat hormonen, in het jaarverslag van de hormonencel. Maar vorig jaar werd de neerwaartse trend plots afgebroken.

'Het gaat weer hard de andere richting uit,' zeggen drie afgevaardigden van de hormonencel in een gesprek met Humo. 'Sinds januari hebben we al 27 positieve stalen gevonden - over heel 2010 waren dat er 20. En we hebben nog tien stalen liggen waar we nog niet aan konden beginnen.'

Koeien als kleine olifanten

Sinds 1985 geldt er een algemeen verbod op hormonen in de veeteelt - maar wat verboden is, lokt criminelen aan. Tien jaar later, in 1995, werd 70 tot 90 procent van alle Belgische runderen bewerkt met illegale hormonale producten.

Een keerpunt was de moord in datzelfde jaar op de veearts-keurder Karel Van Noppen. De overheid richtte het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) op en riep de Multidisciplinaire Hormonencel in het leven. Er kwam een nationale hormonenmagistraat en een strenge hormonenwet - de strengste in Europa, naar verluidt. Die hormonenwet legt het gebruik van medicijnen, additieven en chemische preparaten in de veeteelt strikt aan banden. Dankzij die wet en de doorgedreven controles is de situatie vandaag veel beter in de mega-industrie die de Belgische veeteelt is geworden, met 6,5 miljoen varkens, 2,4 miljoen runderen, 160.000 slachtkalveren en 17 miljoen vleeskippen. Maar er zijn tekenen aan de wand dat de hormonenmaffia nooit helemaal is gestopt met het toedienen van verboden groeibevorderaars.

In 2005 al noemde Johan Sabbe, de vorige hormonenmagistraat, het Belgische voedsel 'het veiligste van Europa', maar hij nuanceerde die vaststelling meteen zelf: 'Maak de vergelijking met het verkeer. Ondanks alle controles worden de meeste verkeersovertredingen niet opgemerkt.' Sabbe drukte zijn bezorgdheid uit over 'koeien zo groot als kleine olifanten die weer in het landschap opdoken'. Ook had hij vragen bij de onrustwekkende toename van het slachtgewicht en de hormonenspiegels van veel Belgische slachtdieren. Hij kon het grootschalige gebruik van illegale groeibevorderaars niet bewijzen, maar hij schatte dat wellicht tussen de 10 en de 30 procent van het vlees in België was bewerkt.

Er zijn nog meer aanwijzingen. Een aantal Belgische vetmesters liet zijn runderen slachten in Franse slachthuizen: zo ontsnapten ze aan de strenge Belgische wetgeving. Dat gebeurt trouwens nog steeds. En veeartsen met weinig scrupules harkten in korte tijd een klein fortuin bijeen door op grote schaal groeibevorderaars en medicijnen te verhandelen. In 2008 kwam aan het licht dat een Belgische veearts in een jaar tijd 1.400 kilo van het antibioticum Doxyral had verkocht, een hoeveelheid waarmee je 300.000 varkens kunt behandelen. Maar de man had niet één van die varkens nader onderzocht: hij verkocht dat antibioticum aan al wie er simpelweg om vroeg, en dat is uiteraard verboden. En in 2009 werd een andere veearts veroordeeld omdat hij 1.400 klanten van groeibevorderaars had voorzien.

N-VA-parlementslid Flor Van Noppen, de broer van Karel, hamert erop dat de waakzaamheid niet mag verslappen.

Flor Van Noppen «De verkoop van hormonen is bijzonder lucratief. Telkens als de kust wat veiliger lijkt, beginnen de hormonengangsters opnieuw.»

Het volledig artikel leest u in Humo 3708 van dinsdag 2 september 2011.