Nee, eerlijk: Nic Balthazar

Als journalist heeft Nic Balthazar meerdere televisiereportages over eerlijke handel gemaakt. 'In de Dominicaanse Republiek heb ik bijvoorbeeld de coöperatie Banelino bezocht, waar bananen en cacao geteelt worden. Daar besef je hoeveel verschil een halve euro kan uitmaken: de coöperatieve houdt er maar liefst acht scholen open, er is een crèche, je kunt er gratis op consultatie bij de dokter...'

"'Als we die mensen geen toekomst geven, staan ze straks allemaal hier'"

Dankzij de fairtradepremie die de consument betaalt, kunnen de boeren hun leefomstandigheden drastisch verbeteren. Ze verenigen zich in coöperatieven, organiseren onderwijs en zetten een basisvorm van sociale zekerheid op poten. 'Voor hen maakt dat het verschil tussen arm blijven of vooruitkomen. Als de consumenten in het Westen dat in het achterhoofd zouden houden, dan zouden ze met veel meer plezier fairtradeproducten kopen.'

'Geen hoofdpijnwijn'

De weg is nog lang: niet iedereen staat stil bij de herkomst van wat hij koopt. 'Advertenties hebben het nog altijd over 'goedkoper dan goedkoop', maar iedereen weet ondertussen toch dat voor niets de zon opgaat? Op een gegeven moment moet íémand de rekening betalen, en meestal zijn dat de boeren in het Zuiden. Of hun kinderen, die veertien uur per dag kleren, voetballen en schoenen stikken in sweatshops. Ook voor die producten zou er een fairtradelabel moeten bestaan.'

Zelf probeert Nic Balthazar zoveel mogelijk fairtradeproducten te kopen. Vaste waarden zijn koffie, bananen en chocolade van het Max Havelaar-keurmerk. 'Daarnaast kan ik je de gedroogde mango's en het exotische fruitsap van de Oxfamwinkel aanraden. Maar voor fairtradeproducten kun je niet alleen in de Wereldwinkels terecht. Max Havelaar heeft deals met Delhaize en Colruyt, dat de biowinkelketen BioPlanet uitbaat. Het is misschien nog niet voor morgen, maar in mijn ideale wereld liggen alle winkels vól fairtradeproducten.'

Niet alleen het aanbod aan fairtradeproducten is sterk gestegen, steeds meer mensen kopen die ook. Vroeger bestonden er heel wat vooroordelen, maar dat is fel verbeterd. Zo wilde het cliché dat fairtradeproducten duurder en van mindere kwaliteit zouden zijn, en er zou minder keuze zijn. Maar daar is zeer hard aan gewerkt, zegt Nic: 'Neen, je krijgt geen hoofdpijn van Oxfamwijn. En ja, de koffie is heel lekker!' Een ander vooroordeel is dat fair trade de wereld niet verandert. 'Je hoort mensen vaak zeggen dat je er alleen maar je geweten mee sust. Zelfs als dat zo zou zijn, dan nog worden sommige mensen er beter van wanneer ze een eerlijke prijs krijgen voor hun producten.'

'Wist je dat de bananenboer maar een tiende van de verkoopprijs in de winkel krijgt? Het is niet zo moeilijk om dat bedrag te verdubbelen zonder de verkoopprijs te moeten verdubbelen. Maar voor die boer betekent dat wel het verschil tussen een menswaardig bestaan of een leven als gijzelaar van grote concerns. We winnen er zelf veel meer bij als we die mensen de kans geven om vooruit te komen in het leven. Al was het maar omdat iedereen die geen toekomst meer heeft, uiteindelijk op onze stoep zal staan. En daar zijn toch veel mensen bang voor.'